آمریکا بر اساس توافق، رآکتور اراک را با بتن پر می‌کند

مذاکرات ایران با 1+5 در وین، به ایستگاه پایانی رسید و طرفین به مذاکرات وین، رضایت دادند. متن مذاکرات به همراه 5 پیوست درباره جزئیات فنی و اجرایی در همان روز نهایی شدن مذاکرات، منتشر شد.
در ماده دو (B) پیوست اول مذاکرات وین، توضیحات و جزئیاتی درباره بازطراحی رآکتور آب‌سنگین اراک منتشر شده است، جزئیاتی که نشان می‌دهد اگرچه رآکتور آب‌سنگین اراک در جای خود قرار دارد، لکن دیگر آب‌سنگین نام ندارد بلکه فنّاوری جدیدی است که توسط غرب وارد می‌شود و عملاً دانشمندان هسته‌ای نقشی در این بازطراحی ندارند و فنّاوری وارداتی است.

 

داستان تلخ بتن‌ریزی در قلب رآکتور آب‌سنگین اراک

دراین‌ بین، آنچه از همه تلخ‌تر است، از کار افتادن هسته رآکتور آب‌سنگین اراک با بتن است. بر اساس بند سوم ماده دوم پیوست اول، هسته یا دیگ رآکتور اراک، می‌بایست برای اطمینان طرف غربی از عدم استفاده میله‌های سوخت، با بتن پر شود.

ترجمه وزارت خارجه:

ایران به ساخت‌وساز رآکتور ناتمام موجود بر مبنای طرح اولیه ادامه نخواهد داد و کالندریای موجود را خارج کرده و آن را در ایران نگهداری می‌کند. تمام کانال‌های کالندریا با بتن به‌گونه‌ای پر می‌شوند که برای کاربرد هسته‌ای غیرقابل استفاده باشد و آژانس بتواند غیرقابل استفاده بودن آن را راستی آزمایی کند. برای مدرن کردن و بازسازی رآکتور آب‌سنگین اراک، ایران بیشترین استفاده را از زیرساخت‌های موجود در رآکتور آب‌سنگین اراک خواهد داشت.

بر اساس اظهارنظر نمایندگان و کارشناسان، کالندریا یا همان هسته رآکتور آب‌سنگین اراک، از شاهکارهای بومی – صنعتی جوانان ایرانی بوده است که بر اساس مذاکرات وین، با بتن پر می‌شود.

 

آمریکا اجازه حضور ایران در فناوری بازطراحی رآکتور اراک را هم نمی‌دهد

بر اساس بند نهم در پیوست اول مذاکرات وین، با اینکه جمهوری اسلامی ایران قبول کرده است رآکتور آب‌سنگین اراک را تغییر بدهد یا به قول دیپلمات‌ها و دکتر صالحی، مدرن کند، غرب و در رأس آن‌ها، آمریکا، اجازه ورود ایران در موضوعات تحقیقاتی و آزمایش‌های اولیه برای ساخت رآکتور بازطراحی شده را هم نمی‌دهند و عملاً تمامی آزمایش‌ها در کشور ثانویه به‌جز ایران انجام خواهد گرفت و حتی این آزمایشات در داخل ایران هم انجام نمی‌گیرد.

The redesigned reactor will use up to 3.67 percent enriched uranium in the form of UO 2with a mass of approximately 350 kg of UO2 in a full core load, with a fuel design to be reviewed and approved by the Joint Commission. The international partnership with the participation of Iran will fabricate the initial fuel core load for the reactor outside Iran. The international partnership will cooperate with Iran, including through technical assistance, to fabricate, test and license fuel fabrication capabilities in Iran for subsequent fuel core reloads for future use with this reactor. Destructive and nondestructive testing of this fuel including Post-Irradiation-Examination (PIE) will take place in one of the participating countries outside of Iran and that country will work with Iran to license the subsequent fuel fabricated in Iran for the use in the redesigned reactor under IAEA monitoring.

ترجمه وزارت خارجه:
راکتور بازطراحی شده اورانیوم غنی‌شده 3.67 درصد در ترکیب شیمیایی دی‌اکسید اورانیوم، با جرم حدود 350 کیلوگرم در بارگذاری اول قلب با سوختی که توسط کمیسیون مشترک بررسی و تائید شده است به کار خواهد برد.
مشارکت بین‌المللی با همکاری ایران سوخت اولیه راکتور را در خارج از ایران خواهند ساخت. مشارکت بین‌المللی از طریق کمک‌های فنی به ایران در ساخت و تست سوخت مورداستفاده در بارگذاری‌های آتی این راکتور و اعطای پروانه توانایی ساخت سوخت در ایران همکاری خواهند کرد. تست‌های مخرب و غیر مخرب این سوخت‌ها ازجمله تست‌های بعد از تابش‌دهی توسط یکی از کشورهای مشارکت‌کننده در خارج از ایران انجام خواهد گرفت و آن کشور با ایران کار خواهد کرد تا بتواند پروانه ساخت سوخت در ایران را متعاقباً برای بارگذاری‌های آتی راکتور بازطراحی شده تحت نظارت آژانس انجام دهد.

 

رآکتور آب‌سنگین اراک حاصل نبوغ جوانان ایرانی است و این رآکتور بومی است، ازآنجا که ساختار کلی همه راکتورها مشابه همدیگر است لذا اگر ما به فناوری ساخت این رآکتور 40 مگاواتی به‌طور 100 درصد دسترسی پیدا کنیم و این رآکتور به بهره‌برداری برسد قادر خواهیم بود دیگر راکتورهای قدرت موردنیاز کشور را هم در داخل و با فناوری بومی تولید کنیم که این مهم باعث مخالفت می‌شود؛ سوخت رآکتور قدرت بوشهر یا نیروگاه اتمی بوشهر اورانیوم غنی‌شده زیر 5 درصد بوده و سیستم خنک‌کننده آن آب سبک است که به آن رآکتور آب سبک هم می‌گویند اما سوخت موردنیاز رآکتور آب‌سنگین اراک اورانیوم طبیعی بوده و سیستم خنک‌کننده آن آب‌سنگین است.

هم‌چنین قدرت رآکتور آب‌سنگین اراک 40 مگاوات بوده و تحقیقاتی است و برای تولید رادیو ایزوتوپ‌های موردنیاز در پزشکی و صنعت از آن استفاده می‌شود درحالی‌که نیروگاه اتمی بوشهر 1000 مگاوات بوده و برای تولید برق است.
در اراک دو تأسیسات وجود دارد یکی تأسیسات آب‌سنگین است که فقط آب‌سنگین تولید می‌کند و دیگری رآکتور آب‌سنگین IR-40 است که باقدرت 40 مگاوات کار می‌کند (همان راکتوری که سیستم خنک‌کننده آن آب‌سنگین است).
تأسیسات آب‌سنگین صرفاً آب‌سنگین مصرفی رآکتور 40 مگاواتی را تولید می‌کند و البته آب‌سنگین مصارف زیادی در عرصه پزشکی، کشاورزی، تحقیقاتی، صنعتی و... دارد.[1]

پی‌نوشت‌:

[1] - www.yjc.ir/fa/news/5159748

منبع مقاله : مشرق نیوز

بررسی تطبیقی توافق وین و  لوزان و بررسی مستند و مصداقی عبور از خط قرمز نظام در توافق هسته‌ای وین

 

مقدمه:

با فروکش کردن هیجانات اولیه ناشی از جمعبندی توافق جامع هسته ای در وین، اینک وقت آن رسیده است که با دقت، به محتوای توافق و وجود توازن فی مابین داده ها و ستانده ها پرداخته شود تا طبق دستور رهبری معظم انقلاب، این جمعبندی در مجاری قانونی آن مورد بررسی و تصویب قرار گیرد. قبل از پرداختن به این مهم، لازم است ابتدا مروری داشته باشیم به کلیات توافق از دیدگاه عبور از خطوط قرمزی که رهبری معظم در طول مذاکرات ترسیم نموده اند. این خطوط قرمز یا معیارها، تضمین کنندة توازن در داده ها و ستانده ها می باشد.

اگرچه لیست خطوط قرمز اعلامی به بیش از سی عنوان میرسد، اما این نوشتار فقط به مقایسة محتوای متن اعلام شده با آنچه که حضرت آقا خواستار رعایت آنها در متن شده بودند می پردازد. این خواسته ها، هم جنبه های فنی و هم جنبه های حقوقی را پوشش میدهد. علاوه بر جنبه های فنی و حقوقی، خطوط قرمز فرامتنی بسیاری نیز وجود دارد که فعلا به تشریح آنها نمی پردازیم و نیاز به مقالات مستقلی دارد.

توجه داشته باشیم که برای تشریح و مقایسة هر بند از خطوط قرمز با متن توافق یا جمع بندی، فقط تعدادی نمونه از خود متن ذکر شده است. بررسی کامل متن و نقدِ کل متن فعلاً مورد نظر نیست. این نوع بررسی، نیاز به گزارش مستقل دیگری دارد. به عبارت دیگر بررسی کاملِ  حقوقی و فنی و نقاط ضعف و قوت آن، موضوع جداگانه ای بوده و ماموریت این نوشته نیست و احتمالاً یک کتاب خواهد شد.

گزارش زیر، ابتدا لیست خطوط قرمز احصا شده از بیانات رهبری معظم را در دو قسمتِ مربوط به متن یا محتوای توافق و فرامتنی عنوان نموده و سپس به مقایسة معیارها یا خطوط قرمز با متن منتشره از جمعبندیِ وین میپردازد. نتیجه گیری نیز در انتهای گزارش تقدیم میشود.

 

الف- لیست خطوط قرمز مربوط به متن:

اهم خطوط قرمزِ مورد توجه و بررسی به شرح زیر میباشد:

1. مخالفت با موکول کردن هر اقدامی به گزارش آژانس (راستی آزمائی آژانس)
2. مخالفت با بازرسی های غیر متعارف،
3. روابط آژانس بین المللی انرژی اتمی با ایران بصورت متعارف و غیر فوق العاده باشد.
4.  عدم بازرسی از مراکز نظامی
5. عدم مصاحبه یا بازجوئی از شخصیتهای ایران
6. شناسائی حق غنی سازی و رفتار متعارف با ایران
7. عدم پذیرش محدودیتهای بلند مدت (10 و 12 ساله و بیشتر)
8.  مخالفت با زمانهای 15 و 25 ساله برای اتمام برخی موضوعات
9. لغو کلیه تحریمهای اقتصادی، مالی و (نه تعلیق)
10.  لغو تحریمها هنگام امضای موافقتنامه و منوط نشدن به اجرای تعهدات ایران
11. ادامة کار تحقیق و توسعه و عدم پذیرش محدودیت
12. حفظ تشکیلاتی مانند«فردو» که دشمن قادر به تخریب آن نیست و برایش غیر قابل دسترسی است.
13. حفظ راکتور آب سنگین اراک و تاسیسات تولید آب سنگین اراک و باز فراوری
14. حفظ تشکیلات نطنز برای غنی سازی صنعتی
15. تأمین نیاز قطعی کشور در زمینه ظرفیت غنی‌سازی به میزان 190 هزار سو.
16. عدم کاهش ذخیره و خارج نشدن مواد غنی سازی شده از کشور
17. شفاف و غیر قابل تفسیر بودن
18. برگشت پذیر بودن تعهدات ایران

موارد استخراجی از نظرات منتقدین:

1. تضمین انجام تعهدات طرف مقابل، نظارت بر آن و روش حل اختلاف
2. عدم تایید رسمی قطعنامه های سازمان ملل که تاکنون تصویب شده است.

 

ب- لیست خطوط قرمز آرمانی و فرامتنی:

1. دفاع از اقتدار و هیبت جمهوری اسلامی ایران  (در مطلب مستقلی تحت عنوان "شکستن اقتدار و هیبت بین المللی ایران، اولین نتیجة وادادگی هسته ای" بصورت مشروح توضیح داده شده است).
2. عدم تامین امنیت اسرائیل ( در مطلب مستقلی تحت عنوان "مکتب امام خمینی (ره) و مذاکره نیابتی با صهیونیسم برای توافق هسته ای" بحث کاملی انجام شده است).
3. عدم مذاکره زیر شبح تهدید ( در مطلب مستقلی تحت عنوان "مذاکره زیر شبح جنگ نیابتی، چگونه سیاستهای دولت یازدهم ما را به جنگ نزدیک کرد" در نشریة نه دی، به صورت مفصل توضیح داده شده است).
4. حرکت علمی هسته‌ای به هیچ وجه نباید متوقف یا حتی کند شود.
5. کسی حق معامله بر روی دستاوردهای هسته‌ای را ندارد و کسی هم این کار را انجام نخواهد داد.
6. مذاکره کنندگان کشورمان نباید هیچ حرف زوری را از طرف مقابل قبول کنند.
7. عزت، احترام، منافع و پیشرفت ایران باید حفظ گردد.
8. مسئولان تا سطح وزارت خارجه تماس‌ها،‌ نشست‌ها و مذاکراتی داشته باشند.
9. تا دشمنی آمریکایی‌ها و اظهارات خصمانه‌شان درباره ایران ادامه دارد، تعامل با آنها نیز هیچ وجهی ندارد.
10. این مذاکرات فقط در مورد مسائل هسته‌ای است و لاغیر
11. رعایت اصل نرمش قهرمانانه
12. محرمانه نداریم. ضرورت اعلام فکت شیت

 

              ج- مقایسه خطوط قرمز مربوط به متن با متن برجام:

1. مخالفت با موکول کردن هر اقدامی به گزارش آژانس (راستی آزمائی آژانس)

موارد زیر مستقیماً از متن برجام استخراج شده است. در برخی موارد متن انگلیسی نیز ضرورتاً اضافه شده است:

• بند 10 مقدمه: "از آژانس بین‏‌المللی انرژی اتمی خواسته خواهد شد تا نسبت به اقدامات داوطلبانه مرتبط با هسته‌ای به نحو مورد توافق در این برجام، نظارت و راستی آزمایی کند. از آژانس درخواست خواهد شد که به طور منظم به شورای حکام و آنگونه که در این برجام مقرر شده است به شورای امنیت اطلاع رسانی کند".
•  

The International Atomic Energy Agency (IAEA) will be requested to monitor and

verify the voluntary nuclear-related measures as detailed in this JCPOA. The

IAEA will be requested to provide regular updates to the Board of Governors,

and as provided for in this JCPOA, to the UN Security Council

 

 

• بند 14 بخش C :  "ایران «نقشه راه برای رفع ابهام از مسائل مورد اختلاف حال و گذشته» مورد توافق با آژانس، شامل ترتیباتی برای پرداختن به مسائل مورد نگرانی حال و گذشته‏ مربوط به برنامه هسته‌ای‏ ایران مندرج در ضمیمه گزارش مورخ 8 نوامبر 2011 آژانس (GOV/2011/65)، را کاملاً اجرا خواهد کرد".
• بند 18 بخش تحریمها: "قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل متحد که برجام را تایید خواهد کرد، ..... همزمان با اجرای اقداماتِ توافق شده‏ مرتبط با هسته‌ای توسط ایران، راستی‏ آزمایی شده‏ توسط آژانس، به نحو مشخص شده در پیوست 5 لغو خواهد کرد".
• بند 19 بخش تحریمها: "اتحادیه اروپایی همه مفاد «مقررات اتحادیه اروپایی» را....، به نحو مشخص شده در پیوست 5، که توسط آژانس راستی آزمایی شده باشد، لغو خواهد کرد".

بررسی:

1-موارد فوق هیچ تفاوتی با متن لوزان ندارد.

2-لغو تحریمها به گزارش آژانس منوط شده  و با خط قرمز اعلامی هیچ قرابتی ندارد.

 

1. مخالفت با بازرسی های غیر متعارف

• بند 15 بخش C: "ایران به آژانس اجازه خواهد داد که بر اجرای اقدامات داوطلبانه فوق الذکر برای دوره‌های زمانی مربوطه و نیز اجرای تدابیر شفافیت ساز به شرح مندرج در این برجام و پیوست‌های آن نظارت کند. این اقدامات شامل: حضور بلندمدت آژانس در ایران؛ نظارت آژانس بر کنسانتره سنگ معدن اورانیوم تولیدی توسط ایران در همه کارخانه‌های تغلیظ سنگ معدن اورانیوم به مدت 25 سال؛ نظارت و مراقبت در مورد روتورزها و بیلوزهای سانتریفیوژ به مدت 20 سال؛ استفاده از فنآوری‌های مدرن تائید شده و گواهی شده توسط آژانس از جمله دستگاه سنجش میزان غنی‏ سازی به صورت مستقیم و مهر و موم‌های الکترونیک و یک سازوکار قابل اتکا برای اطمینان از رفع سریع نگرانی‌های آژانس در زمینه دسترسی به مدت 15 سال، به شرح مندرج در پیوست 1 ".

بررسی:

1. تفاوتی با لوزان نکرده است. البته بیشتر تشریح شده است.
2. درخواستهای فوق، فراتر از پروتکل الحاقی است.

 

1. روابط آژانس بین المللی انرژی اتمی با ایران بصورت متعارف و غیر فوق العاده باشد.

• بند 13 بخش C: "ایران، منطبق با  اختیارات مربوطه‏ رئیس جمهور و مجلس (پارلمان)، وفق ماده 17 (ب) پروتکل الحاقی به موافقتنامه جامع پادمان خود، این پروتکل را به صورت موقتی اجراء و اقدام به تصویب آن در چارچوب زمانی پیش بینی شده در پیوست 5 کرده، و کد 1/3 اصلاحی ترتیبات فرعی بر موافقتنامه پادمان خود را به طور کامل اجرا خواهد کرد".

بررسی:

1. خط قرمز رهبری معظم به معنی عدم پذیرش پروتکل الحاقی است. بند فوق صریحاً آنرا پذیرفته است.
2. کد اصلاحیِ 1/3 نیز یک تعهد اضافه است.
3. اجرای موقتی و داوطلبانه پروتکل الحاقی مخالف قوانین مصوب مجلس است.

 

1. عدم بازرسی از مراکز نظامی

الف: پذیرش پروتکل الحاقی به معنی دسترسی به کلیة مراکز مشکوک می باشد. در متن برجام این موضوع تصریح شده است:

• بند 74 در بخش دسترسی :
•  

In line with normal international safeguards practice, such requests will not be aimed at interfering

with Iranian military or other national security activities, but will be exclusively for

resolving concerns regarding fulfilment of the JCPOA commitments and Iran's other

non-proliferation and safeguards obligations. The following procedures are for the

purpose of JCPOA implementation between the E3/EU+3 and Iran and are without

prejudice to the safeguards agreement and the Additional Protocol thereto.

 

• بند 76
•  

If Iran’s explanations do not resolve the IAEA’s concerns, the Agency may request

access to such locations for the sole reason to verify the absence of undeclared nuclear

materials and activities or activities inconsistent with the JCPOA at such locations.

 

 

ب: مساله PMD تحت عنوان PPI  ( Past and Present Issues of Concern) در بند 66 برجام به شرح زیر آورده شده است:

 

Iran will complete all activities as set out in paragraphs 2, 4, 5, and 6 of the “Roadmap

for Clarification of Past and Present Outstanding Issues”, as verified by the IAEA in its

regular updates by the Director General of the IAEA on the implementation of this

Roadmap.

 

 ج: تعهدات ایران، به نقشة راه توافق شده با آژانس (که قبل از جمعبندی انجام شده) ارجاع داده شده است. در این نقشة راه آورده شده است:

"آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و ایران بر روی ساز و کار جداگانه‌ای که به آن‌ها اجازه می‌دهد موضوعات حل‌نشده باقی ‌مانده را، آنطور که در ضمیمه گزارش 2011 مدیر کل (GOV/2011/65) آمده، پاسخ گویند".

"ایران و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی بر سر ساز و کار جداگانه‌ای در خصوص موضوع پارچین توافق کردند".

بررسی:

1. تصریح بر حل مسالة ابعاد احتمالی نظامی فعالیت های هسته ای و تاکید بر ضرورت بازرسی از هر مکانی که نیاز باشد و درخواست شود، به معنی بازرسی از مراکز نظامیِ مشکوک به فعالیتهای هسته ای است.
2. اگرچه در نقشة راه، آژانس موظف شده است تا پایان سال گزارشی بدهد. اما این به معنی تعهد بر بسته شدن پرونده نیست.
3. توافق بر سر بازدید از پارچین، یک نمونه از بازدید از مراکز نظامی است.
4. سخنان آقای اوباما و جان کری بعد از جمعبندی وین، برداشت فوق را تایید میکند. اوباما میگوید:

"در نتيجه اين توافق بازرسان خواهند توانست به هر مکان مشکوک در داخل ايران دسترسي داشته باشند. آژانس بين المللي انرژي اتمي مسئول اين بازرسي هاست. اين آژانس به هر جا و هر زمان که لازم باشد دسترسي خواهد داشت. اين شرط دائمي خواهد بود. آژانس همچنين به توافقي با ايران دست يافته است که دسترسي لازم را براي تکميل تحقيقات خود درباره ابعاد احتمالي نظامي تحقيقات هسته اي ايران در گذشته پيدا خواهد کرد".

جان کری گفته است:

"توافق ایران و آژانس برای پاسخ دادن به مسئله ابعاد احتمالی نظامی، تهران را ملزم می کند که ظرف سه ماه به سوالات درباره پی ام دی پاسخ دهد و این برای کاهش تحریم ها ضروری و بنیادین است و تا زمانیکه ایران توافق را اجرا نکند، تحریم ها علیه این کشور لغو نخواهد شد".

 

1. عدم مصاحبه یا بازجوئی از شخصیتهای ایران

مورد مشخصی در متن برجام پیدا نشد اما میتواند در چارچوب قبول پروتکل الحاقی و ساز و کار جداگانه ای که در نقشة راه اشاره شده است در خواست شود.

 

1. شناسائی حق غنی سازی و رفتار متعارف با ایران

بند 4 مقدمه: "اجرای موفقیت آمیز این برجام ایران را قادر خواهد کرد تا به طور کامل حق خود بر انرژی هسته‌ای جهت مقاصد صلح آمیز را طبق مواد ذیربط معاهده عدم اشاعه هسته‌ای و همسو با تعهداتش در آن سند استیفاء کند و در نتیجه با برنامه هسته‌ای ایران همچون برنامه هر دولت دیگر غیر دارنده سلاح‌های هسته‌ای عضو معاهده عدم اشاعه رفتار خواهد شد."

 

Successful implementation of this JCPOA will enable Iran to fully enjoy its right

to nuclear energy for peaceful purposes under the relevant articles of the

nuclear Non-Proliferation Treaty (NPT) in line with its obligations therein, and

the Iranian nuclear programme will be treated in the same manner as that of

any other non-nuclear-weapon state party to the NPT.

بررسی:

مفاد توافق می گوید که فقط پس از اجرای موفقیت آمیز این توافقنامه (که 10 سال طول خواهد کشید)، ایران میتواند مانند سایر کشورهای عضو NPT ، حق استفاده از انرژی صلح آمیز هسته ای ( و نه حق غنی سازی) را داشته باشد. امروز این توافق بصورت حقوقی حق غنی سازی برای ایران قائل نیست اگرچه اجازه داده است تعدادی سانتریفیوژ کهنه داشته باشیم.

 

1. عدم پذیرش محدودیتهای بلند مدت (10 و 12 ساله و بیشتر)

بند 14 مقدمه: "این قطعنامه شورای امنیت، همچنین لغو تمامی مفاد وضع شده وفق قطعنامه‌های قبلی شورای امنیت از روز اجرا، ایجاد برخی محدودیت‌های خاص و خاتمه بررسی موضوع هسته‌ای ایران توسط شورای امنیت سازمان ملل 10 سال پس از روز توافق برجام را مقرر خواهد کرد".

 

This UN Security Council resolution will also provide for

the termination on Implementation Day of provisions imposed under previous

resolutions; establishment of specific restrictions; and conclusion of

consideration of the Iran nuclear issue by the UN Security Council 10 years after

the Adoption Day.

بررسی:

تاکید بر 10 سال تا خاتمة محدودیتها مخالف معیارها تصریحی نظام است.

 

1. مخالفت با زمانهای 15 و 25 ساله برای اتمام برخی موضوعات

• بند 5 بخش A : "ایران بر اساس برنامه بلندمدت خود، برای 15 سال، فعالیت‌های مرتبط با غنی‏ سازی اورانیوم، از جمله تحقیق و توسعه‏ تحت نظارت پادمانی خود را صرفاً در تاسیسات غنی‏ سازی نطنز انجام خواهد داد، سطح غنی‏ سازی اورانیوم خود را تا سقف 67/3 درصد نگه خواهد داشت، و در فردو، از هرگونه غنی‏ سازی اورانیوم و تحقیق و توسعه غنی‏ سازی اورانیوم و از نگاهداری هرگونه مواد شکافت‏ پذیر خودداری خواهد ورزید". 
• "طی این مدت پانزده سال و همچنان که ایران به طور تدریجی به سمت رسیدن به استانداردهای بین‏‌المللی کیفیت برای سوخت تولیدی در ایران حرکت می‏‌کند، ذخایر اورانیوم خود را ...."
• بند 15 بخش C : "ایران به آژانس اجازه خواهد داد که بر اجرای اقدامات داوطلبانه فوق الذکر برای دوره‌های زمانی مربوطه و نیز اجرای تدابیر شفافیت ساز به شرح مندرج در این برجام و پیوست‌های آن نظارت کند. این اقدامات شامل: حضور بلندمدت آژانس در ایران؛ نظارت آژانس بر کنسانتره سنگ معدن اورانیوم تولیدی توسط ایران در همه کارخانه‌های تغلیظ سنگ معدن اورانیوم به مدت 25 سال؛ نظارت و مراقبت در مورد روتورزها و بیلوزهای سانتریفیوژ به مدت 20 سال؛ استفاده از فنآوری‌های مدرن تائید شده و گواهی شده توسط آژانس از جمله دستگاه سنجش میزان غنی‏ سازی به صورت مستقیم و مهر و موم‌های الکترونیک و یک سازوکار قابل اتکا برای اطمینان از رفع سریع نگرانی‌های آژانس در زمینه دسترسی به مدت 15 سال، به شرح مندرج در پیوست1 ".
• "ایران به مدت 15 سال وارد بازفرآوری یا ساخت تاسیسات قادر به بازفرآوری سوخت مصرفی، یا فعالیت‌های تحقیق و توسعه‏ بازفرآوری که منتج به ایجاد قابلیت بازفرآوری سوخت مصرفی شود، نشده و پس از این مدت نیز قصد چنین کاری را ندارد."

بررسی:

تخلف از خط قرمز اعلامی واضح است.

 

1. لغو کلیه تحریمهای اقتصادی، مالی و بانکی  (نه تعلیق)

بند 5  مقدمه: "این برجام موجب برداشته شدن جامع کلیه تحریم‌های شورای امنیت سازمان ملل متحد و همچنین تحریم‌های چندجانبه و ملی مرتبط با برنامه هسته‌ای ایران و نیز شامل گام‌هایی برای ایجاد دسترسی در حوزه‌های تجارت، فناوری، مالی و انرژی خواهد شد".

 

This JCPOA will produce the comprehensive lifting of all UN Security Council

sanctions as well as multilateral and national sanctions related to Iran’s nuclear

programme, including steps on access in areas of trade, technology, finance and

energy.

 

• بند 31 بخش تحریم: "منطبق با زمان بندی مشخص شده در پیوست 5، اتحادیه اروپایی و دولتهای عضو آن اجرای (Implementation) اقدامات قابل اعمال نسبت .... را متوقف خواهد کرد. منطبق با زمان بندی تعیین شده در پیوست 5، ایالات متحده برخی نهادها و افراد موردنظر را از فهرست SDN و برخی نهادها و افراد مورد نظر را از فهرست Foreign Sanctions Evaders خارج خواهد کرد که تفصیل آن در پیوست 2 و ملحقات آن آمده است"
• بند 17 بخش C: "ایران با کانال خریدی که جزئیات آن در این برجام، به شرح مندرج در پیوست 5، آمده و مورد تایید قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل خواهد بود همکاری کرده و مطابق آن عمل خواهد کرد".
• .....

بررسی:

1. برجام موجب لغو تحریمها یعنی لغو حقوقی کلیه قوانین نمی شود بلکه فقط فعلاً برداشته میشود.
2. برجام فقط تحریمهای مربوط به برنامة هسته ای را در بر دارد و نه کل تحریمها را.
3. فقط اجرای تعهدات اروپا متوقف می شود نه لغو تحریمها

 

1. لغو تحریمها هنگام امضای موافقتنامه ( نه مرحله ای، نه بعداً) و سایر تحریمها در فواصل معقول و منوط نشدن لغو تحریمها به اجرای تعهدات ایران

• بند 18 بخش تحریمها: "قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل متحد که .... همزمان با اجرای اقداماتِ توافق شده‏ مرتبط با هسته‌ای توسط ایران، راستی‏ آزمایی شده‏ توسط آژانس، به نحو مشخص شده در پیوست 5 لغو خواهد کرد".
• بند 19 بخش تحریم: "اتحادیه اروپایی همه مفاد «مقررات اتحادیه اروپایی» را....که توسط آژانس راستی آزمایی شده باشد، لغو (تعلیق) خواهد کرد."
• بند 20 بخش تحریم: "اتحادیه اروپایی 8 سال پس از روز توافق برجام یا زمانی که آژانس به نتیجه‏ گیری گسترده‏‌تر رسیده باشد که تمام مواد هسته‌ای در ایران در فعالیت‌های صلح آمیز باقی می‌ماند، هرکدام که زودتر حاصل شود، تمامی مفاد «مقررات اتحادیه اروپایی» را که تحریم‌های مرتبط با عدم اشاعه را اجرایی می‌سازد، از جمله فهرست‌های اسامی، لغو خواهد کرد".
• بند 21 بخش تحریم: "ایالات متحده منطبق با این برجام اعمال تحریم‌های مشخص شده در پیوست 2 را با اثربخشی همزمان با اجرای اقداماتِ توافق شده‏ مرتبط با هسته‏‌ای توسط ایران به نحو مشخص شده در پیوست 5، که توسط آژانس راستی آزمایی شده باشد، متوقف ساخته (Cease) و به این توقف ادامه خواهد داد".
• بند 22 بخش تحریم: "هشت سال پس از روز توافق، یا در زمانی که آژانس به نتیجه گیری گسترده‌تر خود مبنی بر اینکه مواد هسته‌ای در ایران در فعالیت‌های صلح آمیز باقی می‌ماند، هرکدام که زودتر باشد، ایالات متحده اقدام قانونی مقتضی را برای لغو، یا تغییر به منظور اجرایی کردن لغو تحریم‌های مشخص شده در پیوست 2 در خصوص دستیابی به اقلام و خدمات مرتبط با هسته‌ای برای فعالیت‌های هسته‌ای مندرج در این برجام، منطبق با رویکرد ایالات متحده نسبت به سایر دولت‌های غیردارنده‏ سلاح هسته‌ای تحت معاهده عدم اشاعه پی خواهد گرفت".
• بند 24 بخش تحریم: "اتحادیه اروپایی، کشورهای آلمان، انگلیس و فرانسه و نیز ایالات متحده فهرست کامل و جامعی از تحریم‌ها یا اقدامات محدودیت ساز مرتبط با هسته‏‌ای را مشخص می‏‌کنند و آنها را منطبق با پیوست 5 برخواهد داشت (Lift)."
• بند 25 بخش تحریم: "چنانچه قانونی در سطح ایالتی یا محلی در ایالات متحده مانع از اجرای لغو تحریم‏‌های مشخص شده در این برجام شود، .... ایالات متحده به طور فعال، مقامات در سطح ایالتی یا محلی را تشویق خواهد کرد که تغییرات در سیاست ایالات متحده منعکس شده در لغو تحریم‏‌های وفق این برجام را در نظر داشته و از اقداماتی که با این تغییر در سیاست همخوانی ندارد، خودداری کنند".
• بند 31 بخش تحریمها: "منطبق با زمان بندی مشخص شده در پیوست 5، اتحادیه اروپایی و دولتهای عضو آن اجرای اقدامات قابل اعمال نسبت به افراد و نهادهای فهرست شده، از جمله بانک مرکزی ایران و سایر بانک‌ها و موسسات مالی ایرانی را به نحو تفصیل یافته در پیوست 2 و ملحقات آن اجرای تحریمها را متوقف خواهد کرد. منطبق با زمان بندی تعیین شده در پیوست 5، ایالات متحده برخی نهادها و افراد موردنظر را از فهرست SDN و برخی نهادها و افراد مورد نظر را از فهرست Foreign Sanctions Evaders خارج خواهد کرد که تفصیل آن در پیوست 2 و ملحقات آن آمده است".
•  قبول بازگشت پذیری تحریمها:  "ایران موافقت کرد در صورت عدم اجرای توافقنامه فراگیر با کشورهای 1+5  تحریم های بین المللی طی مدت 65 روز از سر گرفته شوند".
• ......

بررسی:

1. تحریمهای سازمان ملل، اروپا و آمریکا بعد از راستی آزمائی فقط تعلیق یا برداشته (Lift) میشود نه لغو در هنگام امضای توافق.
2. جالب است که در لوزان، لغو تحریمهای هسته ای اروپا بدون راستی آزمائی بوده و در وین راستی آزمائی اضافه شده است.
3. تحریمهای اروپا و آمریکا بعد از 8 سال یا تایید آژانس که تمام مواد هسته ای ایران در فعالیتهای صلح آمیز باقی خواهد ماند لغو میشود.
4. دولت آمریکا حتی نسبت به تحریمهای ایالات هم تعهدی نمیدهد و تنها آنها را تشویق (Encourage) به اجرای توفق میکند!!
5. تعهدات طرف مقابل در مورد تحریمها برگشت پذیر است و ما اینرا تصریحاً قبول کرده ایم.
6.  برای خرید اقلامِ با کاربر دوگانه، بایستی از یک کمیسیون اجازه بگیریم. یعنی هزاران خرید بایددر صف بررسی بمانند و این موضوع به معنای تحریم جدید است

 

1. ادامه کار تحقیق و توسعه و عدم پذیرش محدودیت

• بند 3 بخش A : "تحقیق و توسعه غنی‏ سازی ایران با اورانیوم برای مدت 10 سال شامل صرفاً ماشین‌های IR-4، IR-5، IR-6 و IR-8 به نحو تشریح شده در پیوست 1 خواهد بود".
• "ایران به نحو مشخص شده در پیوست یک در سایر فناوری‏‌های جداسازی ایزوتوپ برای غنی‏ سازی اورانیوم وارد نخواهد شد."
• "ایران به تست دستگاه‏‌های IR-6 و IR-8 ادامه خواهد داد و در میانه سال هشتم، تست تا سی دستگاه ماشین IR-6 و IR-8 را به نحو مشخص شده در پیوست 1 آغاز خواهد کرد".
• بند 4 بخش A : "از پایان سال هشتم و به نحو مندرج در پیوست 1، ایران آغاز به ساخت تعداد مورد توافقی از دستگاه‌های سانتریفیوژ IR-6 و IR-8 بدون روتورز کرده و تمامی دستگاه‌های تولید شده را در نطنز، تا زمانی که بر اساس برنامه بلندمدت ایران مورد نیاز واقع شوند، تحت نظارت مستمر آژانس انبار خواهد کرد".
• بند 5 بخش A : "ایران بر اساس برنامه بلند مدت خود، برای 15 سال، ... در فردو، از هرگونه غنی‏ سازی اورانیوم و تحقیق و توسعه غنی‏ سازی اورانیوم و ..... خودداری خواهد ورزید". 
• بند 16 بخش C : "ایران به فعالیت‌هایی که به توسعه تجهیزات انفجاری هسته‌ای می‌تواند منجر شود، شامل فعالیت‌های متالورژی اورانیوم و پلوتونیوم به نحو مشخص شده در پیوست 1، از جمله در سطح تحقیق و توسعه، مبادرت نخواهد کرد".
• بند 32 بخش G: "فقط تستهای مکانیکی بر روی دو دستگاه از هر نوع از سانتریفیوژهای IR-2m,IR-4,IR-5,IR-6, IR-6s, IR-7 , IR8 انجام خواهد شد".
•  

Mechanical testing on up to two single centrifuges for each type will be carried out only

on the IR-2m, IR-4, IR-5, IR-6, IR-6s, IR-7 and IR-8.

 

• بندهای 33 تا 43 بصورت خلاصه میگوید:

"امکان ادامة کار با آبشار 164 تائی از نوع  IR-2m  و IR-4 تا نوامبر 2015، ادامة تست IR-4 تا 10 ماشین برای 10 سال! اماکن تست فقط یک عدد IR-5 در طول 10 سال، تست فقط یک عدد IR-6 و یک عدد IR-8 شروع تست تا 30 عدد یک سال و نیم قبل از ده سال! و....."

بررسی:

1. هم اکنون ایران 1008 عدد IR-2m دارد که مراحل تست را پشت سر گذاشته است. بذل و بخشش برای اجرای تست یک آبشار تا نوامبر امسال بی معنی است.
2. برنامة ارائه شده برای تحقیق و توسعه تنها نامی از تحقیق و توسعه دارد. تست یک عدد از هر نوع آنهم فقط اجازة تست مکانیکی و... تنها شکلی از تحقیق و توسعه خواهد داشت و عملاً تبلیغاتی است. بعد از ده سال که دنیا مثل برق پیشرفت کرده است، ما در ابتدای کار هستیم.

 

1. حفظ تشکیلاتی مانند«فردو» که دشمن قادر به تخریب آن نیست و برایش غیر قابل دسترسی است.

بند 6 از بخش A :

• "ایران تأسیسات فردو را به یک مرکز هسته‌ای، فیزیک و فنآوری تبدیل خواهد کرد.... 1044 ماشین IR-1 در قالب 6 آبشار در یک بال در تاسیسات فردو باقی خواهد ماند. دو عدد از این آبشارها به همراه زیرساخت های مربوطه بدون اورانیوم به چرخش ادامه خواهد داد و  از جمله از طریق اصلاح مقتضی زیرساخت‏‌ها، برای تولید ایزوتوپ‏‌های پایدار منتقل خواهد شد. چهار آبشار دیگر به همراه کلیه‏ زیرساخت‏‌های مربوطه به صورت ساکن باقی خواهند ماند. کلیه سانتریفیوژهای دیگر و زیرساخت‏‌های مرتبط با غنی‏ سازی جمع‏ آوری و تحت نظارت مستمر آژانس به نحو مشخص شده در پیوست 1 انبار خواهد شد."

بررسی:

1. فردو تبدیل به یک دکور شده است. چرخش دو آبشار بدون اورانیوم و چهار آبشار ساکن یعنی چه؟
2. جمع آوری زیر ساختهای 2000 سانتریفیوژ دیگر و انتقال این سانتریفیوژها به انبار روباز نطنز یعنی چه؟
3. مرکز هسته ای و فیزیک زیر زمین یعنی چه؟

 

1. حفظ رآکتور تحقیقاتی اراک و تاسیسات تولید آب سنگین اراک و باز فرآوری

• بند 8 بخش B : "ایران مبادرت به باز طراحی و بازساخت یک راکتور تحقیقاتی آب سنگین مدرنیزه شده در اراک بر اساس طراحی اولیه مورد توافق و در قالب یک همکاری بین‌المللی که طراحی نهایی آن را نیز تصدیق خواهد کرد، که با استفاده از سوخت غنی شده تا 3.67 درصد فعالیت خواهد کرد".
• بند 10 بخش B: "به مدت 15 سال، راکتور آب سنگین دیگر یا انباشت آب سنگین در ایران نخواهد بود. همه آب سنگین اضافی برای صادرات در بازارهای بین‏‌المللی عرضه خواهد شد."
• بند 12 بخش B: "ایران به مدت 15 سال وارد بازفرآوری یا ساخت تاسیسات قادر به بازفرآوری سوخت مصرفی، یا فعالیت‌های تحقیق و توسعه‏ بازفرآوری که منتج به ایجاد قابلیت بازفرآوری سوخت مصرفی شود، نشده و پس از این مدت نیز قصد چنین کاری را ندارد".
• بخش راکتور تحقیقاتی آب سنگین اراک در ضمیمة یک: "کاهش قدرت به 20 مگاوات، حذف قلب رآکتور فعلی و نابودی آن بصورتی که مجدداً قابل استفاده نباشد"،
•  ارائة مشخصات فنی خاص و پیشنهاد تعیین یک کارگروه برای کمک به ایران که خود مسولیت طراحی و ساخت را بر اساس طراحی پایة ضمیمه شده به عهده خواهد داشت.

بررسی:

1. رآکتور آب سنگین اراک با پیشرفت 5/89 درصد در قبل از توافق ژنو، دوسال است که تعطیل شده است.
2. هیچ تضمین، زمانیندی  وساز و کار مشخصی برای باز طراحی و باز ساخت آن وجود ندارد. پیشنهاد ایجاد کارگروه بدون تعهد همکاری قطعی ارائه شده است. ممکن است 10 سال هم طول بکشد. به عبارت دیگر باید با داشتن رآکتور آب سنگین خداحافظی کرد.
3. قلب راکتور فعلی نابود می شود.
4. مشخصات فنی یا پارامترهای طراحی پایة ارائه شده بایستی توسط متخصصین دقیقاً بررسی شود. استفاده از سوخت غنی شدة 67/3  درصد به معنی اینست که راکتور آب سبک است و تمام نوشته ها بازی با کلمات است. آنچه که بنظر میرسد اینست که مشابه این طراحی فعلا وجود ندارد و ممکن است سالها بعد بگویند جواب نمی دهد.
5. تا 15 سال هیچ راکتور آب سنگین دیگری نمیتوانیم داشته باشیم.
6. تجهیزات تولید آب سنگین فعلی هیچ استفاده ای در راکتور بازطراحی شده نخواهد داشت لذا بصورت دکور و حداکثر فقط برای فروش آب سنگین به دنیا باقی خواهد ماند.

 

1. حفظ تشکیلات نطنز برای غنی سازی صنعتی

• بند 2 بخش هسته ای: "ایران، در 10 سال آغاز به از رده خارج کردن سانتریفیوژهای IR-1 خود خواهد کرد. طی این دوره، ایران ظرفیت غنی‏ سازی خود در نظنز را حداکثر تا ظرفیت غنی‏ سازی اورانیوم تعداد 5060 سانتریفیوژ IR-1 نصب شده نگه خواهد داشت."
• "سانتریفیوژهای اضافی و زیرساخت‏‌های غنی‏ سازی مربوطه در نطنز تحت نظارت مستمر آژانس به نحو مشروح در پیوست 1 انبار خواهد شد".
• بند 5 مقدمه:  "ایران بر اساس برنامه بلندمدت خود، برای 15 سال، فعالیت‌های مرتبط با غنی‏ سازی اورانیوم، از جمله تحقیق و توسعه‏ تحت نظارت پادمانی خود را صرفاً در تاسیسات غنی‏ سازی نطنز انجام خواهد داد، سطح غنی‏ سازی اورانیوم خود را تا سقف 67/3 درصد نگه خواهد داشت".

بررسی:

1. اگرچه سایت نطنز بعنوان تنها سایت غنی سازی باقی می ماند اما چند محدودیت خواهد داشت:

الف: تعداد سانتریفیوژهای نصب شده از 16000 به 5000 کاهش می یابد.

ب: سانتریفیوژهای پیشرفته فعلی (1008 سانتریفیوژ IR-2m) جمع خواهد شد وفقط نسل قدیمی و عقب افتاده کار خواهد کرد

ج: زیر ساختهای تمام 11000 سانتریفیوژ از جا کنده و نابود خواهد شد.

د: با وجود حفظ سقف 300 کیلو گرم اورانیوم غنی شده، چرخش سانتریفیوژها جنبة تشریفاتی خواهد داشت.

ه: این روند به مدت 15 سال ادامه خواهد داشت.

 

1. تأمین نیاز قطعی کشور در زمینه ظرفیت غنی‌سازی به میزان 190 هزار سو.

• باقی ماندن 5060 سانتریفیوژ از نوع IR-1 به معنی ظرفیت 5000 سو میباشد که در مقابل 190000 سو در حد نمایشی تلقی میشود.
• قرار بود تا اصولا راجع به میزان غنی سازی خودمان تصمیم بگیریم نه دشمن، اما متن توافق ژنو ایران را مجبور کرد تا در مورد سقف غنی سازی تسلیم طرف مقابل گردد.

 

1. عدم کاهش ذخیره و خارج نشدن موارد غنی سازی شده از کشور

بند 7 بخش A :

• "طی این مدت پانزده سال و ...، ذخایر اورانیوم خود را به 300 کیلوگرم هگزافلوراید اورانیوم غنی شده تا 67/3 درصد یا معادل آن در سایر اشکال شیمیایی محدود خواهد کرد. مقادیر اضافه بر این میزان بر اساس قیمت‏‌های بین‏‌المللی و در عوض دریافت هگزافلوارید اورانیوم طبیعی تحویل داده شده به ایران، به فروش رسیده و به خریدار بین‏‌المللی تحویل داده خواهد شد،
• کلیه اکسید اورانیوم باقی مانده غنی شده بین 5 تا 20 درصد به منظور استفاده در راکتور تحقیقاتی تهران به سوخت تبدیل خواهد شد."

بررسی:

1. کاهش ذخائر مواد غنی شده به معنی اینست که همان 5000 سانتریفیوژ نطنز هم بصورت نمایشی در حال چرخش بوده و سوختی که تولید میشود فقط برای فروش است. یعنی ما حداکثر یک صنعت هسته ای با بهره وری کم و آنهم برای صادرات و آنهم با مقادیر اندک داریم.
2. کاهش ذخائر یعنی ما اصلا برای سرگرمی و نمایش سایتهای غنی سازی راه انداخته ایم.

 

1. شفاف و غیر قابل تفسیر بودن

کلمات متعددی در متن وجود دارد که ابهام دارد مثلا در بند 14 و ذیل بحث اقدامات اعتماد ساز از واژه

 taking necessary action  استفاده شده است که می تواند دستاویز بازرسی از مراکز نظامی و یا بازجویی دانشمندان هسته ای شود

 

1. بازگشت پذیر بودن تعهدات ایران

در مقاله ای تحت عنوان "خط قرمزی بنام بازگشت ناپذیری، آیا ایران در لوزان تعهدات بازگشت ناپذیر داده است"، 37  مورد از موارد بازگشت ناپذیری که ایران در زمین های حقوقی، سیاسی- امنیتی، فنی- تجهیزاتی، علمی-تحقیقاتی و نیروی انسانی داده است برشمردیم. با کمال تاسف، در توافق جامع تمام آن موارد به جای خود باقیست. برخی از این موارد به شرح زیر است:

1. قبول عدم حقوق در چهارچوب NPT و تایید عمل در چهارچوب توافق ژنو و اکنون توافق جامع
2. تایید تلویحی قانونی بودن قطعنامه های سازمان ملل تحت عنوان قبول ارضای همة آنها
3. به رسمیت شناختن و قانونی پنداشتن بلوکه شدن پولهای دزدیده شده از ایران در بانکهای بین المللی
4. قبول و به رسمیت شناختن کلیه تحریمهای بین المللی در زمینه های غیر هسته ای (تروریسم، حقوق بشر، نظامی و ...) با پذیرش لغو فقط تحریمهای هسته ای
5. به رسمیت شناختن اصل وجود نگرانی و ضرورت اعتماد سازی برای دشمن. لذا قبول راستی آزمائی و سپس تعلیق یا لغو تحریمها
6. از بین بردن کلیة اورانیومهای غنی شده در سطح 20%.
7. تعطیلی رسمی پروسة باز فرآوری
8. اخراج اغلب دانشمندان و پیشکسوتان هسته ای (سیاست اعمالی)
9. منحل کردن بسیاری از شرکتهای قدرتمند همکار در مسائل هسته ای (سیاست اعمالی)
10. حذف و بیکار کردن و عملا اسقاط 14000 سانتریفیوژ (شامل 1000 سانتریفیوژ باقی ماندة بیکار در فردو) به مدت 15 سال. تجهیزاتی که اگر به مدت چند سال کار نکند، خود بخود غیر قابل بازیابی میشود.
11. عدم تولید سوخت با غنای بالای 67/3 %  و انجام ساز و کارهای فیزیکی جهت جلوگیری از عدم افزایش غنی سازی
12. کاهش ذخایر اورانیوم غنی شده به سطح 300 کیلو گرم
13. تبدیل تاسیسات فردو بصورتی که حداقل برای 15 سال دیگر برای غنی سازی بکار نرود و از بین بردن زیر ساختهای 2000 سانتریفیوژ
14. از بین بردن زیر ساختهای ده هزار سانتریفیوژ در نطنز
15. حذف واز جا کندن کلیه سانتریفیوژهای پیشرفته و کار فقط با همان نسل اول (مدل قدیمی و از رده خارج شده در جهان) در همان تعداد محدود توافق شده (5060 عدد).
16. بازرسی ها به کلیة زنجیرة تامین گسترش می یابد (همه اطلاعات و عملیات از صفر تا صد زیر نظر دشمنان قرار می گیرد).
17. بازرسی ها به معادن، کارخانة اورانیوم به مدت 25 سال و پایگاههای ساخت سانتریفیوژ (که متوقف خواهند شد) به مدت 20 سال گسترش خواهد یافت و اطلاعات کامل دست دشمن است.
18. تعطیلی راکتور اراک و اجازه برای باز طراحی آن (که البته طراحی آن سالها طول خواهد کشید و معلوم نیست کی و چگونه  ساخته خواهد شد و اگر همه چیز درست باشد چه چیزی از آب در خواهد آمد!!).
19. هسته اصلی راکتور فعلی اراک  نابود می شود.

 

موارد زیر از نظرات منتقدین استخراج شده است:

1. تضمین انجام تعهدات طرفهای مقابل، نظارت بر آن و روش حل اختلاف

• بند 9 مقدمه: "کمیسیون مشترکی متشکل از گروه 1+5 و ایران به منظور نظارت بر اجرای این برجام تشکیل خواهد شد و وظایف پیش بینی شده در این برجام را ایفا خواهد کرد. کمیسیون مشترک به موضوعات ناشی از اجرای این برجام رسیدگی کرده و مطابق با مفادی که در پیوست مربوطه شرح داده شده است، عمل خواهد کرد".
• بند 36 ساز و کار رفع اختلافات: "چنانچه ایران معتقد باشد که هر یک یا کلیه گروه 1+5 تعهدات خود را رعایت نکرده‌اند، ایران می‌تواند موضوع را به منظور حل و فصل به کمیسیون مشترک ارجاع کند؛ به همین ترتیب، چنانچه هر یک از اعضای گروه 1+5 معتقد باشد که ایران تعهدات خود را رعایت نکرده است، هر یک از دولت‌های گروه 1+5 می‌تواند اقدام مشابه به عمل آورد".
• بند 36 ساز و کار رفع اختلافات: "چنانچه موضوع کماکان به نحو مورد رضایت طرف شاکی فیصله نیافته باشد و چنانچه طرف شاکی معتقد باشد که موضوع، مصداق «عدم پایبندی اساسی» می‌باشد، آنگاه آن طرف می‌تواند موضوع فیصله نیافته را به عنوان مبنای توقف کلی و یا جزئی اجرای تعهداتش وفق برجام قلمداد کرده و یا به شورای امنیت سازمان ملل متحد ابلاغ کند که معتقد است موضوع مصداق «عدم پایبندی اساسی» بشمار می‌آید".
• بند 37 سازو کار رفع اختلافات: "شورای امنیت سازمان ملل متحد می‌بایست منطبق با رویه‌های خود در خصوص قطعنامه‌ای برای تداوم لغو تحریم‌ها رای گیری کند. چنانچه قطعنامه فوق الذکر ظرف 30 روز از تاریخ ابلاغ به تصویب نرسد، سپس مفاد قطعنامه‌های سابق شورای امنیت سازمان ملل متحد مجدداً اعمال خواهند شد، مگر اینکه شورای امنیت سازمان ملل متحد به نحو دیگری تصمیم گیری کند".

بررسی:

1. تصور بر اینست که تصویب یک قطعنامة واحد در سازمان ملل و لغو تحریمهای هسته ای، کشورهای 5+1 را مجبور به تبعیت از این قطعنامه خواهد کرد. در صورتیکه این یک برداشت کاملا اشتباه از ساز و کارهای داخلی آمریکا میباشد. هیچ قانون بین المللی نمی تواند آمریکا را مجبور به اجرا کند مگر اینکه یک قدرت اجرائی بالاتر از آمریکا وجود داشته باشد که ندارد. علت اینکه کشورهای ضعیف مجبور به تبعیت از شورای امنیت هستند اینست که ضمانت اجرائی سازمان ملل، همان قدرت های بزرگ هستند. اگر خودشان نخواهند چه کسی آنها را مجبور میکند؟
2. فرض کنیم آمریکا یا اروپا به تعهداتش عمل نکرد، ما به چه کسی مراجعه میکنیم؟ به خودشان؟ یعنی ابتدا به کمیسیون مشترکی که شش نفرشان خودشانند (و حداکثر چین و روسیه رای ممتنع داشته باشد) و اگر نشد به سازمان مللی که باز اکثریت خودشانند. آیا این عاقلانه است؟

 

1. عدم تایید رسمی قطعنامه های سازمان ملل که تاکنون تصویب شده

• بند  14 مقدمه:" گروه 1+5 پیش‏ نویس قطعنامه‏‌ای تایید کننده‏ این برجام را برای تصویب به شورای امنیت ارائه خواهد کرد".
•  

The E3+3 will submit a draft resolution to the UN Security Council endorsing

this JCPOA

• بند  1 مقدمه:" این برجام بازتاب یک فرآیند گام به گام بوده و مشتمل بر تکالیف متقابل به نحو مندرج در این سند و پیوست‌های آن می‌باشد که قرار است توسط شورای امنیت مورد تأیید قرار گیرد"
•  

This JCPOA, reflecting a step-by-step approach, includes the reciprocal

commitments as laid down in this document and the annexes hereto and is to

be endorsed by the United Nations (UN) Security Council.

 

• بند 34 برنامه اجرائی: "روز نهایی شدن، تاریخی است که در آن مذاکرات این برجام بین گروه 5+1 و ایران جمع‏ بندی شده، و بی درنگ به دنبال آن، قطعنامه‏‌ای که این برجام را تایید می‌کند به شورای امنیت سازمان ملل برای تصویب بدون تأخیر تسلیم خواهد شد."

بررسی:

1. تاکنون ایران هیچیک از قطعنامه های سازمان ملل را به رسمیت نشناخته است. با رفتن به شورای امنیت، خودمان با دست خودمان همه را پذیرفته ایم.
2. بدون اینکه ایران متن توافق شده یا جمع بندی را بپذیرد، سازمان ملل میخواهد قطعنامة جدیدی را صادر کند. اگر متن جمعبندی مورد موافقت ایران قرار نگرفت آیا قطعنامة جدید معتبر است؟ اگر باشد که 100% به ضرر ایران است.

 

د- نتیجه گیری:

1. از 18 مورد خط قرمز مربوط به متن و محتوای توافقنامه، فقط دو عنوانِ شفاف سازی و احتمالاً و احتیاطاً مصاحبه با دانشمندان و شخصیتها رعایت شده  است ( اگرچه در چارچوب پروتکل الحاقی این موضوع نیز امکان پذیر است).   16 مورد دیگر نه تنها از خطوط قرمز رد شده اند بلکه درست در مقابل آن ایستاده اند.
2. در مقایسه با توافق ژنو و لوزان، عقب نشینی هایی نیز مانند تحقیق و توسعه صورت گرفته است.
3. 12 خط قرمز فرا متنی نیز تماماً رعایت نشده است و نیاز به بحث مبسوطی در مورد آنها میباشد.
4. در متن خلاصه ای که وزارت خارجه قبل از بیانیه به رسانه ها داده بود جملة زیر به چشم میخورد:

"الزام بر ممنوعیت فعالیت موشکی کشورمان از جمله در حوزه موشک های بالیستیک به محدودیت هایی در حوزه موشک های طراحی شده برای سلاح هسته ای که جمهوری اسلامی ایران هیچگاه به دنبال آن نبوده و نخواهد بود، تبدیل خواهد شد"؛

اگر این واقعیت داشته باشد، خطای دیگری مبنی بر مذاکره و توافق خارج از بحث هسته ای انجام شده است.

منبع مقاله :
کمیته علمی موسسه فرهنگی هنری راسخون

 

اين يادداشت تلاش خواهد کرد با شفاف سازي بندهاي مختلف اين برنامه، عملکرد تيم مذاکره کننده در ميزان تامين منافع ملت ايران را ارزيابي کرد و قضاوتي منصفانه و منطبق با واقعيات موجود و به دور از هيجانات سياسي روزهاي پس از توافق را در اختيار بگذارد.

هر چند تيم مذاکره کننده ايران تاکيد داشت مذاکرات لوزان غيرالزام آور است و صرفا چرک نويسي بيش نيست با اين  حال با انتشار متن ترجمه توافق نهايي مشخص شده است، نه تنها توافقات لوزان در متن توافق نهايي قيد شده است بلکه تيم ايراني در برخي موضوعات تعهدات بيشتري را نيز پذيرفته است.

 

در بند 5 و 6 برنامه جامع مشترک اقدام آمده است:

5. ايران بر اساس برنامه بلندمدت خود، براي 15 سال، فعاليت‌هاي مرتبط با غني سازي اورانيوم، از جمله تحقيق و توسعه تحت نظارت پادماني خود را صرفا در تاسيسات غني سازي نطنز انجام خواهد داد، سطح غني سازي اورانيوم خود را تا سقف 67/ 3 درصد نگه خواهد داشت، و، در فردو، از هرگونه غني سازي اورانيوم و تحقيق و توسعه غني سازي اورانيوم و از نگاهداري هرگونه مواد شکافت پذير خودداري خواهد ورزيد.

6. ايران تاسيسات فوردو را به يک مرکز هسته اي، فيزيک و فنآوري تبديل خواهد نمود. همکاري بين المللي از جمله به شکل سرمايه گذاري هاي مشترک علمي در حوزه هاي تحقيقاتي مورد توافق ايجاد خواهد شد. 1044 ماشين IR-1 در قالب شش آبشار در يک بال در تاسيسات فردو باقي خواهد ماند. دو عدد از اين آبشارها به همراه زيرساخت‌هاي مربوطه بدون اورانيوم به چرخش ادامه خواهد داد و از جمله از طريق اصلاح مقتضي زيرساخت ها، براي توليد ايزوتوپ هاي پايدار منتقل خواهد شد. چهار آبشار ديگر به همراه کليه زيرساخت هاي مربوطه به صورت ساکن باقي خواهند ماند. کليه سانتريفيوژهاي ديگر و زيرساخت هاي مرتبط با غني سازي جمع آوري و تحت نظارت مستمر آژانس به نحو مشخص شده در پيوست 1 انبار خواهد شد.

 

5. Based on its long-term plan, for 15 years, Iran will carry out its uranium enrichment-related activities, including safeguarded R&D exclusively in the Natanz Enrichment facility, keep its level of uranium enrichment at up to 3.67%, and, at Fordow, refrain from any uranium enrichment and uranium enrichment R&D and from keeping any nuclear material. 

6. Iran will convert the Fordow facility into a nuclear, physics and technology centre. International collaboration including in the form of scientific joint partnerships will be established in agreed areas of research. 1044 IR-1 centrifuges in six cascades will remain in one wing at Fordow. Two of these cascades will spin without uranium and will be transitioned, including through appropriate infrastructure modification, for stable isotope production.  The other four cascades with all associated infrastructure will remain idle. All other centrifuges and enrichment-related infrastructure will be removed and stored under IAEA continuous monitoring as specified in Annex I.

 

در لوزان درباره فردو چه توافقي صورت گرفته بود؟

فردو يک کارخانه غني‌سازي با استفاده از سانتريفيوژ براي توليد UF6 غني شده تا سقف 20 درصد و توليد UF6 غني شده تا سقف 5 درصد مي‌باشد.

اين تأسيسات که براي اولين بار در سال 2011 عملياتي شد، براي جاي دادن 2 هزار و 976 سانتريفيوژ در 16 آبشار مي‌باشد که تاکنون 4 آبشار فعال شده و به طور مساوي بين واحد يک و واحد دو تقسيم شده‌اند، طراحي شده است.

تا امروز تمامي سانتريفيوژهايي که نصب شده و مشغول به کار هستند، از نوع ماشين‌هاي IR-1 هستند البته تعدادي از ماشين‌هاي نسل دو نيز نصب شده‌اند که راه‌اندازي نشدند.

بر اساس بيانيه مشترک ظريف – موگريني و همچنين برگه اطلاع رساني که بلافاصله توسط وزارت امور خارجه در اختيار رسانه هاي داخلي و خارجي قرار گرفته و علاوه بر آن بر اساس برگه اطلاع رساني کاخ سفيد درباره فردو توافق شده است:

    1. فوردو از يک سايت غني سازي به يک مرکز هسته اي، فيزيک و فن آوري تبديل خواهد شود (بيانيه ظريف – موگريني)

    2. در اين مرکز همکاري بين المللي در حوزه هاي تحقيق و توسعه ي مورد توافق مورد «تشويق» قرار خواهد گرفت. (بيانيه ظريف – موگريني)

    3. مواد شکافت پذير در فوردو نخواهد بود.(بيانيه ظريف – موگريني)

    4. ايران موافقت کرده تا به مدت دستکم 15 سال در تأسيسات فردو غني‌سازي اورانيوم انجام ندهد.(فکت شيت آمريکا)

    5. ايران به مدت دستکم 15 سال هيچ مواد شکافت‌پذيري در فردو نخواهد داشت. (فکت شيت آمريکا)

    6. تقريبا دو سوم سانتريفيوژها و زيرساخت‌هاي فردو حذف خواهد شد. سانتريفيوژهاي باقي‌مانده نيز اورانيوم غني نخواهد کرد.(فکت شيت آمريکا)

    7. تمامي سانتريفيوژها و زيرساخت‌هاي مربوطه تحت نظارت آژانس بين‌المللي انرژي اتمي قرار مي‌گيرد.(فکت شيت آمريکا)

    8. فعاليت‌هاي هسته‌اي ايران در تمامي تأسيسات هسته‌اي از جمله نظنز، فردو، اصفهان و اراک ادامه خواهد يافت. .(برگه اطلاع رساني وزارت خارجه ايران)

    9. بيش از 1000 ماشين سانتريفيوژ و تمامي زيرساخت آنها در فردو حفظ و نگهداري خواهند شد که از اين ميان دو آبشار سانتريفيوژ در چرخش خواهند بود.(برگه اطلاع رساني وزارت خارجه ايران)

    10.  نيمي از تأسيسات فردو با همکاري برخي از کشورهاي (1+5) به انجام تحقيقات پيشرفته هسته‌اي و توليد ايزوتوپ‌هاي پايدار که مصارف مهمي در صنعت، کشاورزي و پزشکي دارد، اختصاص پيدا مي‌کند. .(برگه اطلاع رساني وزارت خارجه ايران)

 

خطوط قرمز درباره فردو چه بود؟

نکته مهم درباره فردو در برنامه جامع مشترک اقدام اين است از تعداد 1000 سانتريفيوژ نسل اول که در فردو نگهداري خواهد شد تنها يک آبشار (164 سانتريفيوژ) به يکديگر متصل است. اين موضوع از آن جهت اهميت دارد که براي فرآيند غني سازي هر سانتريفيوژ نمي تواند به تنهايي غني سازي کند و بايد در يک آبشار 164 تايي قرار بگيرد. اما نکته قابل تامل و مضحک آن است که ايران اجازه ندارد به آن يک آبشاري که قرار است که در فردو شکل بگيرد گاز تزريق کند. با اينکه هزار دستگاه در فردو مي چرخد اما طي 15 سال يک گرم هم اروانيوم غني شده در اين تاسيسات توليد نمي شود

اين در حالي است که رهبر معظم انقلاب 16 تيرماه 1393 در ديدار مسئولان نظام بر حفظ مهيت غني سازي تاسيسات فردود تاکيد کردند. ايشان در اين باره گفتند: روى «فردو» تکيه ميکنند، چون غير قابل دسترسى است براى آنها؛ ميگويند جايى که ما نميتوانيم به آن ضربه بزنيم، نبايد داشته باشيد! اين خنده‌آور نيست؟

مقام معظم رهبري همچنين 20 فروردين 1393 در ديدار با مديران و دانشمندان انرژي هسته‌اي در بيان خطوط قرمز نظام در مذاکرات به 6 مورد اشاره داشتند که در اين بين 3 مورد به صورت مستقيم به موضوع فردو مرتبط مي‌شود.

    الف) کسي حق مداخله روي دستاوردهاي هسته‌اي را ندارد.

    ب) مسئولان بايد در مورد دستاوردهاي هسته‌اي تعصب داشته باشند.

    ج) مذاکره کنندگان کشورمان نبايد هيچ حرف زوري را از طرف مقابل قبول کنند.

يکي ديگر از خطوط قرمزي که از سوي تيم مذاکره کننده درباره فردو رعايت نشده است عدم پذيرش محدوديتهاي بلند مدت است.

درحالي که تيم مذاکره کننده ايران با محدوديت 15 ساله درباره فردو موافقت کرده است، آيت الله خامنه اي در ديدار مسئولان نظام در دوم تيرماه سال جاري فرموده بودند:

آنها اصرار دارند بر محدوديّت بلندمدّت؛ ما گفتيم ما محدوديّت ده سال و دوازده سال و مانند اينها را قبول نداريم؛ ده سال يک عمر است؛ همه‌ى آنچه ما در اين مدّت به دست آورديم، در حدود ده سال طول کشيده است! بله، سابقه‌ى هسته‌اى در داخل کشور بيش از اينها است که بعضى اوقات هم گفته ميشود در بعضى از بيانات، لکن در آن سالهاى اوّل در واقع کارى انجام نگرفته بود؛ کار اساسى و عمده مال همين حدود ده پانزده سال اخير است. محدوديّت ده‌ساله را ما قبول نداريم؛ ما مقدار سالهاى معيّنى را که مورد قبول ما است به مجموعه‌ى هيئت مذاکره‌کننده گفته‌ايم که چه مقدار، محدوديّت را قبول کرده‌ايم، امّا تعداد سالهاى محدوديّت را گفته‌ايم ده سال و دوازده سال و اين چيزهايى که اين حضرات ميگويند قبول نداريم.

 

سوئیفت 8 سال دیگر تعلیق می شود!

در ميان ضمائم منتشر شده در جمع بندي ايران و 1+5  ضميمه پنجم يکي از مهمترين بخش ها به نظر مي رسد، به نحوي که اين جمع‌بندي توافق جامع به گام‌هاي اجرايي اشاره کرده و با بررسي دقيق آن مي توان به اتفاقي که براي تحريم هاي عليه ايران  در بخش مربوط به روز اجرا به تعهدات اروپا و آمريکا درباره تحريم‌ها اشاره شده است. اين بخش از متن توافق به دليل داشتن ارجاعات متعدد به داخل متن به سختي مطالعه مي‌شود.

در تشريح تعهدات اتحاديه اروپا آمده است:

 

16.The European Union will Terminate the provisions of Council Regulation (EU) No 267/2012 and suspend the corresponding provisions of Council Decision 2010/413/CFSP specified in Sections 1.1.1-1.1.3; 1.1.5 -1.1.8; 1.2.1 -1.2.5; 1.3.1, 1.3.2 (in so far as it concerns Articles 16 and 17 of Council Decision 2010/413/CFSP) and 1.3.3; 1.4.1 and 1.4.2; 1.10.1.2 (in so far as it concerns Articles 39, 43, 43a of Council Regulation (EU) No 267/2012) of Annex II. EU Member States will terminate or amend national implementing legislationas required.

 

اتحاديه اروپا به مصوبه 267/2012 شوراي مقررات خاتمه مي‌دهد و مقررات متناظر در مصوبه 2010/413/ CFSP را تعليق مي‌کند.

اما براي درک اينکه اروپا چه تعهداتي را انجام مي‌دهد بايد به بندهاي مشخص شده در بند فوق رجوع شود.

 

تحريم‌هاي اشاره شده عبارتند از:

    1.1.1: ممنوعيت و مجوز تراکنش مالي به و از ايران

    1.1.2: تحريم‌هاي فعاليت‌هاي بانکي

    1.1.3: تحريم‌هاي بيمه‌اي

    1.1.5: تحريم‌هاي مالي پشتيبان تجارت با ايران

    1.1.6: تحريم گرنت‌ها و کمک ها و قرض‌هاي مالي

    1.1.7: تحريم اوراق قرضه دولتي ايران

    1.1.8: تحريم هاي خدمات مرتبط با فعاليت هاي فوق

    1.2.1: تحريم واردات نفت و گاز از ايران

    1.2.2: تحريم واردات محصولات پتروشيمي

    1.2.3: تحريم هاي صادرات تجهيزات کليدي براي بخش هاي نفت و گاز و پتروشيمي

    1.2.4: تحريمهاي سرمايه گذاري دربخشهاي نفت و گاز و پتروشيمي

    1.2.5: تحريمهاي خدمات مرتبط با فعاليت هاي فوق

    1.3.1: تحريم هاي مرتبط با کشتيراني و کشتي سازي

    1.3.2: تحريم هاي مرتبط با بخش حمل و نقل

    1.3.3: تحريم هاي خدمات مرتبط با هريک از دسته هاي فوق

    1.4.1: تحريمهاي طلا و فلزات گران بها و الماس و اسکناس و مسکوکات

    1.4.2: تحريمهاي خدمات مرتبط با هر يک از دسته هاي فوق

 

نکات مربوط به تعهدات اتحاديه اروپا در روز اجراي توافق:

 

-        در ميان بندهاي مشخص شده براي تعليق و خاتمه دادن بند 1.1.4 وجود ندارد. اين بند مربوط به چيست؟ با مراجعه به بند مربوطه در پيوست دوم که درباره تحريم‌هاست خواهيم ديد:

 

۱.۱.۴: Sanctions on financial messaging services

 

تحريم خدمات پيام‌رساني مالي (خدماتي مانند سوئيفت)

به عبارت ديگر اتحاديه اروپا تحريم مربوط به سوئيفت را در روز اجراي توافق تعليق يا لغو نمي‌کنند. بلکه برداشته شدن اين تحريم به روز انتقال يعني 8 سال بعد موکول شده است.

- بند ديگري که در بخش تعهدات اتحاديه اروپا در روز توافق مورد اشاره قرار نگرفته است، بند 1.9.1 از ضميمه دوم (تحريم‌ها) است. اين بند مي‌گويد:

 

۱.۹.۱: Asset freeze and visa ban measures applicable to:

۱.listed Iranian banks and financial institutions, including the Central Bank of Iran;

۲.listed persons, entities and bodies related to the oil, gas and petrochemical sectors;

۳.listed persons, entities and bodies related to shipping, shipbuilding and transport;

۴.other listed persons, entities and bodies not related to proliferation-sensitive nuclear-, arms-and ballistic missile-related activities;

۵.listed persons, entities and bodies related to proliferation-sensitive nuclear-, arms-and ballistic missile-related activities; and

۶.entities and individuals listed by the UN Security Council,

 

اين بند مربوط به دارايي‌هاي بلوکه شده مربوط به ايران در کشورهاي اروپايي است. در نتيجه در روز اجراي توافق دارايي‌هاي بانک مرکزي، شرکت ملي نفت و نهادهاي وابسته، شرکت کشتيراني و نهادهاي وابسته و افراد و نهادهايي که در فعاليت‌هاي موشکي و اشاعه‌اي فعال هستند، آزاد نمي‌شود.

- تحريم‌هاي مرتبط با فناوري‌هاي و اقلام حساس و مواد خاص مورد استفاده در فعاليت‌هاي هسته‌اي، نرم‌افزارها و تسليحات که در بندهاي 1.5.1، 1.6.1، 1.7.1، 1.8.1 از ضميمه دوم مورد اشاره قرار گرفته است، تا روز انتقال باقي مي‌مانند.

- از ميان تحريم‌هايي که قرار است در روز توافق از سوي اتحاديه اروپا برداشته شود، برخي تعليق و برخي خاتمه مي‌يابد. بر اساس متن فوق الذکر تحريم‌هاي اشاره شده از بند 1.1.1 تا 1.3.3 تعليق مي‌شوند. اين تحريم‌ها مرتبط با مصوبه شوراي تصميم‌گيري اروپا بوده (2010/413/CFSP) و تنها تعليق مي‌شود. اين تحريم‌ها شامل تحريم‌هاي بانکي، تراکنش‌هاي مالي، بيمه،اوراق قرضه، خريد نفت و گاز و محصولات پتروشيمي، تحريم‌هاي کشتيراني  و حمل و نقل مي‌شود. تنها تحريمي که خاتمه مي‌يابد تحريم فلزات گران‌بها است که به مصوبه شوراي مقررات اتحاديه اروپا (No 267/2012) مرتبط مي‌شود.

در مجموع مي توان ادعاهاي دولت در زمينه رفع تحريم ها را مخدوش دانست.

منبع مقاله :
کمیته علمی موسسه فرهنگی هنری راسخون

تحليلی بر موضع‌گيری رهبر معظم انقلاب پس از جمع‌بندی مذاکرات هسته‌ای
پس از اعلام جمع‌بندي مذاکرات هسته‌اي 23 ماهه جمهوري اسلامي ايران با گروه 5+1 درباره پرونده سيزده‌ساله هسته‌اي ايران، رهبر معظم انقلاب در پاسخ به نامه‌ي رييس‌جمهور محترم و نيز خطبه‌ها و همچنين ديدار مسئولين نظام و سفراي کشورهاي اسلامي در عيد فطر ضمن اعلام سياست‌هاي کلي نظام در خصوص ادامه مبارزه با استکبار و سياست‌هاي جمهوري اسلامي در منطقه به بيان نظرات تکميلي خود درباره اين موضوع پرداختند که در اين بين چند نکته قابل تأمل است:

1- تشکر از تيم مذاکره‌کننده:

رهبر معظم انقلاب پس از پايان مذاکرات، تشکر خود را از تيم مذاکره‌کننده بيان داشتند و گفتند:

«چه اين متني که تهيّه شده است، در مجاري قانوني پيش‌بيني‌شده‌ي خود تصويب بشود و چه نشود، اجر آنها محفوظ است.»

تشکر و قدرداني رهبر معظم انقلاب از آن جهت حائز اهميت است که با انتشار متن جمع‌بندي و ضمائم آن، برخي از انتقاد سالم تجاوز کرده و به فضاي تخريب و اختلاف و دودستگي دامن زدند. البته نگاه نقادانه به اين جمع‌بندي با توجه به بدعهدي طرف مقابل کاملاً طبيعي است اما در اين بين، برخي مجددا و علي‌رغم توصيه و تأکيدات رهبر معظم انقلاب به‌خصوص در ديدار با مسئولين نظام، باز هم تيغ انتقاد خود را به نحوي به سمت تيم مذاکره‌کننده برده‌اند که گويي متن جمع‌بندي جز با خيانت آنها آماده نشده است. اين رويکرد دقيقاً برخلاف حکمت و مصلحت بوده و در مسير ريل‌گذاري شده رهبر معظم انقلاب قرار ندارد.
از طرفي هم برخي از اين ابراز تشکر رهبر معظم انقلاب از زحمات تيم مذاکره‌کننده را مترادف تأييد نتيجه مذاکرات مي‌دانند که اين نگاه هم اشتباه است. حضرت آيت‌الله‌العظمي امام خامنه‌اي در ديدار رمضاني امسال خود با مسئولين نظام گفتند:

«من از همه‌ي تواني که در اختيارم هست استفاده خواهم کرد براي کمک به دولت؛ دولت را تأييد مي‌کنم، حمايت مي‌کنم، مثل همه‌ي دولت‌هاي گذشته… همه‌ي دولت‌هايي که بعد از انقلاب سر کار آمدند، دولت‌هاي منتخب مردمند و بنده در همه‌ي اين دوره‌ها - آن‌وقتي که مسئوليّت داشتم - از همه‌ي اين دولت‌ها حمايت کردم. همه‌ي دولتها هم نقاط مثبتي دارند، [هم] نقاط منفي‌اي دارند؛ هيچ دولتي نيست که بگويد من همه‌ي نقاطم مثبت است يا کسي بگويد همه‌ي نقاطش منفي است؛ نه، مثبت و منفي مخلوط است.»

2- تأکيد بر طی‌کردن مسير قانونی:

پس از اعلام جمع‌بندي مذاکرات در وين، برخي توقع داشتند رهبر معظم انقلاب موضع حمايتي و يا انتقادي آشکاري اتخاذ کنند، در حالي که هنوز مسير قانوني و ساز و کار مشخص‌شده براي اين توافق به انتها نرسيده است. امام جواد عليه‌السلام مي‌فرمايند: « إظهارُ الشَّيءِ قَبلَ أن يُستَحکمَ مَفسَدَةٌ لَهُ؛ آشکار کردن چيزي پيش از استوار شدن، مايه‌ي تباهي آن است. » (تحف العقول ص  457)
تأکيد رهبر معظم انقلاب بر طي‌شدن مسير قانوني از دو جهت قابل تأمل است:
الف) به دليل بدعهدي و نقض عهد‌هاي فراوان از طرف مقابل و به‌خصوص آمريکا، اين جمع‌بندي بايد کاملا ارزيابي و به‌اصطلاح، «چکش‌کاري» شود تا راه سوءاستفاده را براي طرف مقابل ببندد.
ب) نگاهي به گذشته و حال در تاريخ جمهوري اسلامي نشان مي دهد که سبک رهبري و سياست‌گذاري کلان حضرت آيت‌الله‌العظمي امام خامنه‌اي، همچون بنيانگذار جمهوري اسلامي، حضرت امام خميني، براي تصميم‌گيري درباره‌ي مهم‌ترين مسائل کشور، طي‌شدن فرايندهاي قانوني و استفاده از ظرفيت عقل جمعي بوده است. از سال 1383 که پرونده‌ي هسته‌اي ايران به جريان افتاد، تاکنون سه دولت مسئوليت رسيدگي به اين پرونده را برعهده داشته‌اند. سه دولت با رويکردها و تاکتيک‌هاي متفاوت و بعضا متضاد که هرکدام روش‌هاي خود را در چارچوب خطوط قرمز براي ورود به اين پرونده لحاظ کرده‌اند. در طول همين مدت هم، مسائل آن در مقاطع مختلف با عنايت به خطوط اصلي، ملاحظات، رويکردها و روش‌هاي دولت‌هاي برآمده از رأي مردم پس از طي‌شدن فرايند قانوني به جمع‌بندي و تصميم‌گيري رسيده است. سيره‌ي رفتاري رهبر معظم انقلاب در اين زمينه نشان مي‌دهد که نه مثل برخي بايد ذوق‌زده بود و نه مانند برخي ديگر براي اصول انقلاب فاتحه خواند! بلکه بايد تا پايان يافتن و قوام پيدا کردن مسأله پيچيده‌ي مذاکرات هسته‌اي، در تحليل‌ها و نقدهاي‌مان نيز اين ملاحظه را رعايت کرد.

3- پرهيز از دودستگی:

رهبر معظم انقلاب در ديدار با مسئولين نظام و سفراي کشورهاي اسلامي در روز عيد فطر فرمودند: «ملت ايران نيز بايد متحد باشد و قضاياي هسته‌اي نبايد زمينه‌ساز دودستگي در کشور شود.» در اين زمينه بايد گفت که يکي از مهم‌ترين حربه‌هاي دشمنان انقلاب اسلامي، تبديل فرصت‌هاي جمهوري اسلامي ايران به تهديد عليه خودش است. نمونه‌ي بارز آن را مي‌توان پس از انتخابات سال 88 مشاهده نمود که چطور مشارکت بالاي 85 درصدي مردم در انتخابات که بايد سکوي پرتاب جمهوري اسلامي در معادلات بين‌المللي و منطقه‌اي مي‌شد، موجب مخدوش کردن چهره‌ي نظام اسلامي شد. بايد از پسِ اين رخدادها و فتنه‌ها درس بگيريم که چگونه از فرصت‌هاي‌مان در جهت پيشبرد اهداف انقلاب اسلامي گام برداريم. بايد مراقب بود که مسأله‌ي ما در مذاکرات، حل پرونده‌ي هسته‌اي است نه يارکشي انتخاباتي و نه دعواهاي سياسي و حزبي.

4- نگاه روندنگر به پرونده‌ی هسته‌ای:

نگاه کلان و روندنگر يکي از نقاط مهم در سخنان رهبر معظم انقلاب بوده است؛ چنانچه ايشان در خطبه‌هاي عيد فطر فرمودند:

«ده سال، دوازده سال است که شش دولت بزرگ جهانى -که از لحاظ ثروت اقتصادى و غيره، جزو کشورهاى مقتدر دنيا محسوب مي‌شوند- اينها نشسته‌اند در مقابل ايران، با هدف اينکه ايران را از پيگيرى صنعت هسته‌اى خودش باز بدارند ... نتيجه‌[اش] اين شد که اين شش قدرت، امروز ناچار شدند که گردش چند هزار سانتريفيوژ را در کشور تحمّل کنند؛ ناچار شدند ادامه‌ى اين صنعت را در کشور تحمّل کنند؛ ناچار شدند ادامه‌ى تحقيقات و توسعه‌ى اين صنعت را تحمّل کنند.»

بنابراين نگاه نقطه‌اي، مقطعي و فنّي صرف موجب مي‌شود که در تحليل اين مسأله به خطا برويم. براي تحليل پرونده‌اي با اين زواياي پيچيده که شامل مرور زمان هم شده است، اندکي بايد بيشتر تأمل و تحمل کرد و با نگاهي کلي به روند پرونده هسته‌اي کشور، منصفانه داده‌ها و ستانده‌ها را بررسي و قضاوت کنيم.
رهبر معظم انقلاب ضمن آنکه هشدار دادند که بايد راه خدعه‌هاي طرف مقابل بسته شود، راه حل مشکلات را در وحدت آحاد مردم دانستند. و مگر نه اين است که فرمايشات اين روزهاي رهبري و توجه به آن‌ها چراغ راه امت مسلمان ايران است؟!
منبع مقاله : Khamenei.ir