«وَ لَنُذيقَنَّهُمْ مِنَ الْعَذابِ الْأَدْنى‏ دُونَ الْعَذابِ الْأَكْبَرِ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ»

حتما از عذاب نزديكتر مى‏چشانيمشان پيش از عذاب اكبر تا به راه خدا برگردند.

سجده:21

 محمد بن العباس، قال: حدثنا علي بن حاتم، عن حسن بن محمد، بن  عبد الواحد، عن حفص بن عمر بن سالم، عن محمد بن حسين بن عجلان، عن مفضل بن عمر، قال: سألت أبا عبد الله (عليه السلام)، عن قول الله عز و جل: وَ لَنُذِيقَنَّهُمْ مِنَ الْعَذابِ الْأَدْنى‏ دُونَ الْعَذابِ الْأَكْبَرِ، قال: «الأدنى: غلاء السعر، و الأكبر: المهدي (عليه السلام) بالسيف».

از امام صادق علیه السلام درباره ی آیه فوق سؤال شد،فرمودند: منظور از عذاب ادنی، گرانی نرخهاست و منظور از اکبر ، (قیام) حضرت مهدی علیه السلام است با شمشیر.

                                        البرهان في تفسير القرآن، ج‏4، ص: 401و تأویل آیات االظاهره،ص444

«غُلِبَتِ الرُّومُ * في‏ أَدْنَى الْأَرْضِ وَ هُمْ مِنْ بَعْدِ غَلَبِهِمْ سَيَغْلِبُونَ  * في‏ بِضْعِ سِنينَ لِلَّهِ الْأَمْرُ مِنْ قَبْلُ وَ مِنْ بَعْدُ وَ يَوْمَئِذٍ يَفْرَحُ الْمُؤْمِنُونَ* بِنَصْرِ اللَّهِ »

«روميان شكست خوردند * در نزديك اين سرزمين و بعد از شكست به زودى پيروز خواهند شد.* اين پيروزى در چند سال آينده خواهد بود. تمامى امور چه قبل و چه بعد از اين، به امر خداست. در آن روز پيروزى، اهل ايمان شادمان مى‏گردند.»

وم:2-4

تذکر: ظاهر آیه درباره ی جنگ روم و ایران است و پیشگویی قرآن در این رابطه لکن حدیث زیر بیان تأویل آیه فوق است از زبان امام صادق علیه السلام که می فرمایند منظور آیه از «در آن روز پيروزى، اهل ايمان شادمان مى‏گردند» زمان قیام قائم علیه السلام است.

حدثنا الحسن بن محمد بن جمهور القمي، عن أبيه، عن جعفر بن بشير الوشاء، عن ابن مسكان، عن أبي بصير، عن أبي عبد الله (عليه السلام)، قال: سألته عن تفسير: الم غُلِبَتِ الرُّومُ، قال: «هم بنو امية، و إنما أنزلها الله عز و جل: الم غُلِبَتِ الرُّومُ بنو امية فِي أَدْنَى الْأَرْضِ وَ هُمْ مِنْ بَعْدِ غَلَبِهِمْ سَيَغْلِبُونَ فِي بِضْعِ سِنِينَ لِلَّهِ الْأَمْرُ مِنْ قَبْلُ وَ مِنْ بَعْدُ وَ يَوْمَئِذٍ يَفْرَحُ الْمُؤْمِنُونَ بِنَصْرِ اللَّهِ » «عند قيام القائم (عليه السلام)».تفسیر آیات ظاهره،ص434 وتفسیر البرهان،ج 4 ،ص 335

«وَ نُريدُ أَنْ نَمُنَّ عَلَى الَّذينَ اسْتُضْعِفُوا فِي الْأَرْضِ وَ نَجْعَلَهُمْ أَئِمَّةً وَ نَجْعَلَهُمُ الْوارِثين‏»

و ما اراده كرديم كه بر آن مردم ضعيف شده در روى زمين منّت گذاريم و آنان را رهبران مردم كرده و وارثانشان نماييم‏.

قصص:5

الشيباني في (كشف البيان) «1»: روي في أخبارنا عن أبي جعفر، و أبي عبد الله (عليهما السلام): «أن هذه الآية مخصوصة بصاحب الأمر الذي يظهر في آخر الزمان، و يبيد الجبابرة و الفراعنة، و يملك الأرض شرقا و غربا، فيملأها عدلا، كما ملئت جورا».

«از امام باقر علیه السلام و امام صادق علیه السلام روایت است که فرمودند: این آیه مخصوص حضرت صاحب الامر است که در آخر الزمان ظهور می کند و جبابره و فراعنه را نابود گرداند و شرق و غرب عالم را تحت اختیارگیرد و آنرا از عدل پر کند همانگونه که از ظلم پرشد.»

نهج البیان،221،3

«أَمَّنْ يُجيبُ الْمُضْطَرَّ إِذا دَعاهُ وَ يَكْشِفُ السُّوءَ وَ يَجْعَلُكُمْ خُلَفاءَ الْأَرْض‏»

« آيا چه كسى دعاى مضطرّ را مستجاب مى‏كند و از او رفع رنج و غم مى‏نمايد و شما را جانشينان روى زمين قرار مى‏دهد.»

نمل:62

حدثني أبي عن الحسن بن علي بن فضال عن صالح بن عقبة عن أبي عبد الله علیه السلام قال: نزلت في القائم من آل محمد علیه لسلام، هو و الله المضطر إذا صلّى في المقام ركعتين و دعا الله فأجابه وَ يَكْشِفُ السُّوءَ و يجعله خليفة في الأرض‏»و هذا مما ذكرنا أن تأويله بعد تنزيله.

در تفسیر قمی به نقل از امام صادق علیه السلام آمده است که فرمودند: این آیه در باره ی قائم از آل محمد علیه السلام نازل شد، اوست به خدا سوگند آن مضطر هنگامی که درمقام ابراهیم دو رکعت نماز گذارد ، و به سوی خداوند  دعا می کند ، پس او را اجابت نماید و ناراحتی را بر طرف می سازد ، و او راخلیفه در زمین قرار می دهد. و این از جمله اموری است که تأویلش بعد از تنزیلش می باشد.