طبق دیدگاه سوم که در فصل قبل گذشت، معرفت و شناخت دجّال مستلزم سه مولفه است :

1- دجّال دارای مصادیق فراوان فرعی است که تمام پیروان دجّال و دجّال‌صفتان عالم را در بر می گیرد.

2- دجّال دارای یک مصداق اصلی و ناشناس است که هویت حقیقی‌اش تا زمان ظهور
ناشناخته باقی می‌ماند و پس از ظهور برای همگان آشکار می‌گردد.

3- دجّال دارای جلوه‌های گوناگون و رنگارنگی است که با آن بیشتر مردم جهان
را می‌فریبد و آنان را از گرایش به آرمان های الهی منجی دور و گریزان
می‌سازد.

براساس این دیدگاه جلوه‌های آخرالزمانی دجال را می توان این گونه برشمرد:

الف) تسلط نظام مادی‌گرایی که خود شامل تمام مظاهر فریبنده‌ی دنیوی « از
ثروت جویی و زن پرستی و جاه طلبی تا شراب خواری و استفاده مواد مخدر » می
گردد. نظامی که چشم خدابین و معنویت‌گرای آن از اصل و اساس از بین رفته و
چشم ظاهربین و دنیاگرای آن به صورت افراطی گشوده شده است.

ب) تسلط نظام رسانه‌ای که ابزار آن ماهواره‌ها، اینترنت، سینما، تلویزیون،
موبایل و... است و بنیان کار آن بر فیلم‌ها و موسیقی‌های حرام با تکیه بر
سکس و خشونت و لااُبالی‌گری استوار است. نظامی که از طریق امواج، ذهن و
اندیشه‌ی مردم جهان را در چنبره‌ی خویش گرفته و آنان را با تک چشم جادویی
خویش سحر کرده و به هر سویی که می‌خواهد، می‌کشاند.

ج) فراگیری طاغوت‌های سیاسی، ناتوهای فرهنگی و عرفان‌های دروغین نوظهور که
خود شامل ابرقدرت‌های شیطانی، لابی های صهیونستی، تیم‌های فراماسونری،
کابالا، شیطان‌پرستی و... می‌گردد. فرقه و گروهای اهریمنی که بر ارکان قدرت
و ثروت جهان چنگ انداخته و بیشتر مردم جهان را در جولان‌گاه فتنه و فساد
خویش تار و مار ساخته‌اند.

1- دجّال ، از نشانه های ظهور

 

همان‌طور که می دانیم، یکی از نشانه‌های ظهور که فراوان از آن سخن به میان
آمده، «خروج دجّال» است. اگرچه این رخداد در شمار نشانه‌های حتمی ظهور ذکر
نشده است، اما تعداد روایات آن در منابع روایی، به ویژه در منابع اهل سنت،
به مراتب از تعداد روایات درباره‌ی نشانه‌های حتمی ظهور بیشتر است.

از روایات اسلامی استفاده می‌شود که دجّال فردی ستمکار، دروغ‌گو، حیله‌گر و
پر تزویر است که در آخرالزمان مردم را گمراه خواهد کرد. البته در
آموزه‌های سه دین یهودیت، مسیحیت و اسلام از دجّال سخن به میان آمده است.
در روایاتی، از خروج دجّال به عنوان نشانه‌های ظهور و در برخی دیگر از آن
به عنوان یکی از «أشْراطْ الساعَة: نشانه‌های قیامت»(6) یاد شده است. در
کتاب‌های اهل‌سنت بیشتر با عنوان یکی از نشانه‌های برپایی قیامت معرفی شده
است اما منابع روایی شیعه، اغلب از آن به عنوان حادثه‌ای مهم و فراگیر که
هم زمان با ظهور حضرت مهدی(عج) رخ خواهد داد، در شمار نشانه‌های ظهور یاد
کرده‌اند.

2- ویژگی و نشانه‌های دجّال

 

أصبغ بن نباته از حضرت علی(علیه السلام) پرسید: یا امیرالمومنین! دجّال
کیست؟ آن حضرت فرمودند:«--- بدبخت کسی است که او را تصدیق کند و خوشبخت کسی
است که اور را تکذیب کند. بدان که نشانه‌های او این است که :

1- چشم راستش کور شده [ از اصل خلقت، چشم راست ندارد. به گونه‌ای که گودی
حدقه‌اش نیست] و چشم دیگرش در وسط پیشانی است و مانند ستاره صبح می‌درخشد و
در آن گوشت بسته شده‌ای است که با خون درآمیخته است.

2- میان دو چشمش نوشته است:«کافر» که هر با سواد و بی‌سوادی آن را می خواند.

3- در دریاها فرو می‌رود.

4- مقابل او کوهی از دود و عقبش کوهی سپید است که مردم تصور می کنند طعام است.

5- در زمان قحطی سختی خروج می‌کند در حالی که بر مرکبی خاکستری سوار است.

6- هر قدم از مرکب او یک میل است و زمین منزل به منزل زیر پایش در نوردیده
می‌شود و بر آبی نگذرد جزء آن که فرو رود و جای آن تا روز قیامت خشک بماند.

7- به آوازی که تمام جن و انس و شیاطین در شرق و غرب عالم آن را می‌شنوند،
فریاد کند: «ای دوستان من، نزد من آیید. منم آن که آفرید و تسویه کرد و
تقدیر کرد و رهبری نمود. منم پروردگار شما!».

8- دشمن خدا دروغ می‌گوید. او یک چشمی‌ای است که غذا می‌خورد و در بازارها
راه می‌رود. براستی که پروردگار شما نه یک چشمی است ونه غذا می خورد نه راه
می‌ررود و نه زوال دارد و برتر است خداوند از این اوصاف، برتری بزرگی!

9- آگاه باشید بیشتر پیروانش در آن روزگار، ناپاک زادگانند.

10- خداوند او را در شام بر سر گردنه‌ای که آن را «افیق» نامند، به دست کسی
که عیسی(علیه السلام) پشت سرش نماز می خواند، هنگامی که سه ساعت از روز
جمعه گذشته باشد، خواهد کشت. آگاه باشیدکه پس از آن، حادثه‌ای بزرگ واقع
خواهد شد و آن خروج دابّه (7) از زمین است. (8)

1- از نکات شگفت‌آور و تأمل‌برانگیز در انبوه روایات شیعه و سنّی، ارتباط
بسیار شدیدی است که بین دجّال و یهود مطرح شده است. چنانچه در روایات آمده
است که: « بیشتر پیروان دجّال یهودی‌ها هستند».

2- نکته‌ی مهم‌تر این که فضای بیشتر روایات در برشماری ویژگی‌های دجّال،
فضایی کنایی و استعاری است که سمبل‌ها و کدهایی رمزگونه را برای شناسایی
دجّال فرا روی مخاطبان خویش قرار می دهد. چنین فضایی بیشتر از هر چیز
نیازمند دقت و تأملی فراوان و تحلیلهای عمیق و دقیق براساس کیاست و
زیرکی‌های مومنانه است چنانچه پیامبراعظم(صلی الله علیه و آله) بر این امر
مهم تأکید ورزیده و نسبت به آن متذکّر شده‌اند.(9)