بخشی از نامه ی هفتادو نهم ( به سرداران سپاه خود )

همانا ملت های پيش از شما به هلاکت رسيدند

بدان جهت که حق مردم را نپرداختند،

پس دنيا را با رشوه دادن به دست آوردند

و به راه باطلشان بردند

و آنان اطاعت کردند.

بخشی از نامه ی هفتادو دوم ( به عبدالله ابن عباس )

تو از اجل خود پيشی نخواهی گرفت،

و آنچه که روزی تو نيست به تو نخواهد رسيد،

و بدان که روزگار دو روز است،

روزي به سود،

و روزي به زيان تو مي‏ باشد،

و همانا دنيا خانه ی دگرگوني هاست،

و آنچه که به سود تو است

هر چند ناتوان باشی

خود را به تو خواهد رساند،

و آنچه که به زيان تو است

هر چند توانا باشي

دفع آن نتوانی کرد.

بخشی از نامه ی شصت و نهم ( به حارث همدانی )

به ريسمان قرآن چنگ زن

و از آن نصيحت پذير.

حلالش را حلال،

و حرامش را حرام بشمار

و حقی را که در زندگی گذشتگان بود تصديق کن

و از حوادث گذشته ی تاريخ براي آينده عبرت گير،

که حوادث روزگار با يکديگر همانند بوده

و پايان دنيا به آغازش می ‏پيوندد

و همه ی آن رفتنی است.

نام خدا را بزرگ دار

و جز به حق بر زبان نياور.

مرگ و جهان پس از مرگ را فراوان به ياد آور.

هرگز آرزوی مرگ مکن

جز آنکه بدانی از نجات يافتگانی.

بخشی از نامه ی شصت و هشتم  ( به سلمان فارسی )

دنياي حرام چونان مار است،

که پوستی نرم،

و زهری کشنده دارد،

پس از جاذبه ‏های فريبنده آن روی گردان،

زيرا زمان کوتاهي در آن خواهی ماند،

و اندوه آن را از سر بيرون کن،

زيرا که يقين به جدايی آن،

و دگرگوني حالات آن داری،

و آنگاه که به دنيا خو گرفته ‏ای بيشتر بترس،

زيرا که دنياپرست

تا به خوشگذرانی در دنيا اطمينان کرد

او را به تلخ‏کامی کشاند،

و هرگاه که به دنيا انس گرفت و آسوده شد،

ناگاه به وحشت دچار می گردد.

بخشی از نامه ی شصت وششم ( به عبدالله ابن عباس )

همانا انسان از به دست آوردن چيزي خشنود می شود

که هرگز آن را از دست نخواهد داد،

و برای چيزي اندوهناک است

که هرگز به دست نخواهد آورد،

پس بهترين چيز در نزد تو در دنيا،

رسيدن به لذت ها،

يا انتقام گرفتن نباشد،

بلکه بايد خاموش کردن باطل،

يا زنده کردن حق باشد. 

تنها به توشه‏ ای که از پيش فرستادی خشنود باش،

و بر آنچه بیهوده می گذاری حسرت خور،

و همت و تلاش خود را

برای پس از مرگ قرار ده.

بخشی از نامه ی پنجاه ونهم ( به اسود ابن قطبه )

و بدان که دنيا

سرای آزمايش است،

و دنیاپرست

ساعتی در آن نمی ‏آسايد

جز آنکه در روز قيامت

از آن افسوس می خورد.

بخشی از نامه ی پنجاه و پنجم ( به معاویه )

همانا خداوند سبحان دنیا را برای آخرت قرار داده

و مردم را در دنیا به آزمايش گذاشت

تا روشن شود کدام يک نیکوکارتر است .

ما را براي دنیا نیافريده‏ اند

و تنها برای دنيا به تلاش فرمان داده نشدیم.

به دنیا آمديم تا در آن آزمایش گرديم.

و همانا خداوند مرا به تو

و تو را با من آزموده

و یکی از ما را بر دیگری حجت قرار داد.

بخشی از نامه ی چهل ونهم ( به معاویه )

همانا دنيا انسان را به خود سرگرم

و از ديگر چيزها باز می‏ دارد،

دنياپرستان چيزي از دنيا به دست نمی آورند

جز آن که دری از حرص به روی شان گشوده،

و آتش عشق آنان تندتر می گردد،

کسي که به دنيای حرام برسد

از آنچه به دست آورده راضی نيست،

و در فکر آن است که به دست نياورده

اما سرانجام آن،

جداشدن از فراهم‏ آورده‏ ها،

و به هم ريختن بافته‏ شده‏ هاست،

اگر از آنچه گذشته عبرت گيری،

آنچه را که باقی مانده

توانی حفظ کرد.

بخشی از نامه ی چهل وهشتم ( به معاویه )

همانا ستمگری و دروغ پردازی،

انسان را در دين و دنيا رسوا می ‏کند،

و عيب او را نزد عيب‏جويان آشکار می ‏سازد،

و تو مي‏دانی آنچه که از دست رفت باز نمی ‏گردد،

گروهي باطل طلبيدند،

و خواستند با تفسير دروغين،

حکم خدا را دگرگون سازند،

و خدا آنان را دروغگو خواند.

معاويه،

از روزی بترس

که صاحبان کارهای پسنديده خوشحالند،

و تاسف ميی خورند

که چرا عملشان اندک است،

آن روز کسانی

که مهار خويش در دست شیطان دادند

سخت پشیمانند. 

بخشی از نامه ی چهل و هفتم ( به امام حسن و امام حسین علبه السلام )

شما را

به ترس از خدا

سفارش می کنم

به دنيا روی نیاوريد،

گرچه به سراغ شما آید،

و بر آنچه از دنیا از دست می ‏دهید

اندوهناک مباشید.

بخشی از نامه ی چهل وپنجم ( به عثمان ابن حنیف انصاری)

کجايند

بزرگانی که به بازیچه ‏های خود

فريب شان داده ‏ای

کجايند

امت هایی

که با زور و زیورت

آن ها را فریفتی

که اکنون در گورها گرفتارند

و درون لحدها پنهان شده‏ اند.

اي دنيا

به خدا سوگند

اگر شخصی ديدنی بودی

و قالب حس کردنی داشتی،

حدود خدا را بر تو جاری می ‏کردم،

به جهت بندگانی که آن ها را

با آرزوهایت فريب دادی،

و ملت هایی که آن ها را

به هلاکت افکندی،

و قدرتمندانی که آن ها را

تسليم نابودی کردی،

و هدف انواع بلاها قرار دادی

که دیگر راه پس و پیش ندارند،

اما هيهات!

کسي که در لغزشگاه تو قدم گذارد

سقوط کرد،

و آن کس که بر امواج تو سوار شد

غرق گردید،

کسی که از دام های تو رست

پیروز شد،

آن کس که از تو به سلامت گذشت

نگران نیست که جایگاهش تنگ است،

زيرا دنیا در پیش او چونان روزی است که گذشت.

از برابر ديدگانم دور شو

سوگند به خدا،

رام تو نگردم که خوارم سازی

و مهارم را به دست تو ندهم

که هر کجا خواهي مرا بکشانی،

به خدا سوگند،

سوگندي که تنها اراده خدا در آن است،

چنان نفس خود را به رياضت وادارم که به يک قرص نان،

هرگاه بيابم،

و به نمک به جاي نان‏ خورش قناعت کند،

و آنقدر از چشم‏ ها اشک ريزم

که چونان چشم ه‏ای خشک درآيد،

و اشک چشم پايان پذيرد.

آيا سزاوار است

که چرندگان فراوان بخورند و راحت بخوابند،

و گله ی گوسفندان

پس از چرا کردن به آغل رو کنند

و علي نيز از زاد و توشه ی خود

بخورد و استراحت کند.

چشمش روشن باد

که پس از ساليان دراز،

چهار پايان رهاشده،

و گله‏ های گوسفندان را

الگو قرار دهد

خوشا به حال آن کس

که مسؤوليت هاي واجب را

در پيشگاه خدا به انجام رسانده

و در راه خدا

هرگونه سختی و تلخی را به جان خريده،

و به شب زنده‏ داری پرداخته است،

و اگر خواب بر او چيره شود

بر روي زمين خوابيده،

و کف دست را بالين خود قرار می ‏دهد،

در گروهی که ترس از معاد

خواب را از چشمانشان ربوده 

و پهلو از بسترها گرفته

و لب هاي شان به ياد پروردگار

در حرکت

و با استغفار طولانی

گناهان را زدوده‏ اند.

(آنان حزب خداوندند،

و همانا حزب خدا رستگار است.)

بخشی از نامه ی سی و یکم ( به امام حسن علیه السلام )

پس از ستايش پروردگار،

همانا گذشت عمر،

و چيرگي روزگار،

و روي آوردن آخرت،

مرا از ياد غير خودم باز داشته

و تمام توجه مرا به آخرت کشانده است.

که به خويشتن فکر مي‏ کنم

و از غير خودم روي گردان شدم،

که نظرم را از ديگران گرفت،

و از پيروي خواهش ها باز گرداند،

و حقيقت کار مرا نماياند،

و مرا به راهي کشاند که شوخي‏ بردار نيست

و به حقيقتي رساند که دروغي در آن راه ندارد.

و تو را ديدم که پاره تن من،

بلکه همه ی جان مني

آن گونه که اگر آسيبي به تو رسد به من رسيده است

و اگر مرگ به سراغ تو آيد

زندگي مرا گرفته است.

... پسرم! درست است که من به اندازه ی پيشينيان عمر نکرده ‏ام،

اما در کردار آن ها نظر افکندم

و در اخبارشان انديشيدم

و در آثارشان سير کردم

تا آنجا که گويا يکي از آنان شده‏ ام،

بلکه با مطالعه ی تاريخ آنان

گويا از اول تا پايان عمرشان با آنان بوده‏ ام.

پس قسمت های روشن و شيرين زندگی آنان را

از دوران تيرگی شناختم

و زندگانی سودمند آنان را

با دوران زيانبارش شناسايی کردم

... پسرم!

در وصيت من درست بينديش،

بدان که در اختياردارنده ی مرگ همان است که زندگی در دست اوست،

و پديدآورنده ی موجودات است

هم او ميی ميراند

و نابودکننده همان است که دوباره زنده مي‏کند،

و آن که بيمار مي‏ کند شفا نيز مي‏ دهد.

بدان که دنيا جاودانه نيست

و آن گونه که خدا خواسته است برقرار است.

از عطا کردن نعمت ها

و انواع آزمايش ها

و پاداش دادن در معاد

و يا آنچه را که او خواسته است و تو نمي‏دانی.

... اي پسرم!

من تو را از دنيا و تحولات گوناگونش

و نابوديی و دست به دست گرديدنش آگاه کردم

و از آخرت و آنچه برای انسان ها

در آنجا فراهم است

اطلاع دادم

و براي هر دو مثال ها زدم

تا پند پذيري

و راه و رسم زندگی بياموزی

همانا داستان آن کس که دنيا را آزمود

چونان مسافرانی است

که در سرمنزلی بيی آب و علف و دشوار اقامت دارند.

و قصد کوچ کردن به سرزمينی را دارند

که در آنجا آسايش و رفاه فراهم است

پس مشکلات راه را تحمل مي‏ کنند،

و جدايي دوستان را ميی پذيرند،

و سختی سفر،

و ناگواري غذا را با جان و دل قبول ميی کنند،

تا به جايگاه وسيع

و منزلگاه امن

با آرامش قدم بگذارند

و از تمام سختي‏های طول سفر

احساس ناراحتی ندارند،

و هزينه‏هاي مصرف‏شده را غرامت نمي‏شمارند،

و هيچ چيز براي آنان دوست داشتني نيست

جز آن که به منزل امن،

و محل آرامش برسند.

اما داستان دنياپرستان

همانند گروهي است

که از جايگاهي پر از نعمت ها

مي‏خواهند به سرزمين خشک و بي‏آب و علف کوچ نمايند، پس در نظر آنان چيزي ناراحت کننده‏تر از اين نيست

که از جايگاه خود جدا مي‏شوند،

و ناراحتي ها را بايد تحمل کنند.

... بدان راهي پرمشقت و بس طولاني در پيش روي داري،

و در اين راه بدون کوشش بايسته،

و تلاش فراوان،

و اندازه‏گيري زاد و توشه،

و سبک کردن بار گناه،

موفق نخواهي بود،

بيش از تحمل خود بار مسؤوليت ها بر دوش منه،

که سنگيني آن براي تو عذاب‏آور است،

اگر مستمندي را ديدي که توشه‏ات را تا قيامت مي‏برد،

و فردا که به آن نياز داري به تو باز مي‏گرداند،

کمک او را غنيمت بشمار،

و زاد و توشه را بر دوش او بگذار،

و اگر قدرت مالي داري بيشتر انفاق کن،

و همراه او بفرست،

زيرا ممکن است روزي در رستاخيز

در جستجوي چنين فردي باشي و او را نيابي.

به هنگام بي‏نيازي،

اگر کسي از تو وام خواهد،

غنيمت بشمار،

تا در روز سختي و تنگدستي به تو باز گرداند،

بدان که در پيش روي تو،

گردنه‏هاي صعب‏العبوري وجود دارد،

که حال سبکباران به مراتب بهتر از سنگين‏باران است،

و آن که کند رود حالش بدتر از شتاب گيرنده مي‏باشد،

و سرانجام حرکت،

بهشت و يا دوزخ خواهد بود،

پس براي خويش

قبل از رسيدن به آخرت وسائلي مهيا ساز،

و جايگاه خود را پيش از آمدنت آماده کن،

زيرا پس از مرگ،

عذري پذيرفته نمي‏شود،

و راه بازگشتي وجود ندارد.

... پسرم،

بدان تو براي آخرت آفريده شدي نه دنيا،

براي رفتن از دنيا،

نه پايدار ماندن در آن،

برای مرگ،

نه زندگي جاودانه در دنيا،

که هر لحظه ممکن است از دنيا کوچ کني،

و به آخرت درآيي.

و تو شکار مرگي هستي که فرارکننده آن نجاتي ندارد،

و هر که را بجويد به آن مي‏رسد،

و سرانجام او را مي‏گيرد،

پس از مرگ بترس،

نکند زماني سراغ تو را گيرد

که در حال گناه يا در انتظار توبه کردن باشي،

مرگ مهلت ندهد و بين تو و توبه فاصله اندازد،

پس آنگاه خود را تباه کرده اي.

پسرم!

فراوان به ياد مرگ باش،

و به ياد آنچه که به سوي آن مي‏روي،

و پس از مرگ در آن قرار مي‏گيري،

تا هنگام ملاقات با مرگ از هر نظر آماده باش،

نيروي خود را افزون،

و کمر همت را بسته نگهدار

که ناگهان نيايد و تو را مغلوب سازد،

مبادا دلبستگي فراوان دنياپرستان،

و تهاجم حريصانه آنان به دنيا،

تو را مغرور کند،

چرا که خداوند تو را از حالات دنيا آگاه کرده،

و دنيا نيز از وضع خود تو را خبر داده

و از زشتي‏هاي روزگار پرده برداشته است.

همانا دنياپرستان! چونان سگهاي درنده، عوعوکنان،

براي دريدن صيد درشتابند،

برخي به برخي ديگر هجوم آورند

و نيرومندشان،

ناتوان را مي‏خورد،

بزرگترها کوچکترها را.

و يا چونان شتراني هستند که برخي از آنها پاي بسته،

و برخي ديگر در بيابان رهاشده،

که راه گم کرده و در جاده‏هاي نامعلومي در حرکتند،

در وادي پر از آفتها،

و در شنزاري که حرکت با کندي صورت مي‏گيرد گرفتارند،

نه چوپاني دارند که به کارشان برسد،

و نه چراننده‏اي که به چراگاهشان ببرد،

دنيا آن ها را به کوري کشاند،

و ديدگانشان را از چراغ هدايت بپوشاند،

در بيراهه سرگردان، و در نعمت ها غرق شده‏اند،

که نعمت ها را پروردگار خود برگزيدند ،

هم دنيا آن ها را به بازي گرفته،

و هم آن ها با دنيا به بازي پرداخته‏اند،

و آخرت را فراموش کرده‏اند،

اندکي مهلت ده،

بزودي تاريکي برطرف مي‏شود،

گويا مسافران به منزل رسيده‏اند،

و آن کس که شتاب کند به کاروان خواهد رسيد.

پسرم!

بدان آن کس که مرکبش شب و روز آماده است

همواره در حرکت خواهد بود،

هر چند خود را ساکن پندارد،

و همواره راه مي‏پيمايد

هرچند در جاي خود ايستاده و راحت باشد.

به يقين بدان که تو به همه ی آرزوهاي خود نخواهي رسيد،

و تا زمان مرگ بيشتر زندگي نخواهي کرد،

و بر راه کسي مي‏روي که پيش از تو مي‏رفت،

پس در به دست آوردن دنيا آرام باش،

و در مصرف آنچه به دست آوردي نيکو عمل کن،

زيرا چه بسا تلاش بي‏اندازه براي دنيا

که به تاراج رفتن اموال کشانده شد.

پس هر تلاشگري به روزي دلخواه نخواهد رسيد،

و هر مداراکننده‏اي محروم نخواهد شد،

نفس خود را از هرگونه پستي بازدار،

هر چند تو را به اهدافت رساند،

زيرا نمي‏تواني به اندازه ی آبرويي

که از دست مي‏دهي بهايي به دست آوري،

برده ی ديگري مباش،

که خدا تو را آزاد آفريد،

آن نيک که جز با شر به دست نيايد

نيکي نيست،

و آن راحتي که با سختي‏هاي فراوان به دست آيد،

آسايش نخواهد بود.

بپرهيز از آنکه

مرکب طمع‏ورزي تو را به سوي هلاکت به پيش راند،

و اگر توانستي که بين تو و خدا صاحب نعمتي قرار نگيرد،

چنين باش،

زيرا تو،

روزي خود را دريافت مي‏کني،

و سهم خود برمي‏داري،

و مقدار اندکي که از طرف خداي سبحان به دست مي‏آوري،

بزرگ و گرامي‏تر از فراواني است

که از دست بندگان دريافت مي‏داري،

گرچه همه از طرف خداست.

... از نمونه‏هاي تباهي،

نابود کردن زاد و توشه آخرت است،

هر کاري پاياني دارد،

و به زودي آنچه براي تو مقدر گرديده

خواهد رسيد،

بخشی از نامه ی بیست ونهم ( به محمدبن ابوبکر )

آگاه باشيد،

اي بندگان خدا،

پرهيزکاران

از دنياي زودگذر

به سلامت گذشتند

و آخرت جاودانه را گرفتند،

با مردم دنيا

در دنياشان شريک گشتند،

اما مردم دنيا

در آخرت آن ها شرکت نکردند،

پرهيزکاران

در بهترين خانه‏هاي دنيا

سکونت کردند،

و بهترين خوراکهاي دنيا را

خوردند،

و همان لذت هايي را چشيدند

که دنياداران چشيده بودند،

و از دنيا بهره گرفتند

آن گونه که سرکشان و متکبران دنيا

بهره‏مند بودند.

سپس از اين جهان

با زاد و توشه ی فراوان،

و تجارتي پرسود،

به سوي آخرت شتافتند،

لذت پارسايي

در ترک حرام دنيا را چشيدند،

و يقين داشتند

در روز قيامت از همسايگان خدايند،

جايگاهي که هر چه درخواست کنند،

داده مي‏شود،

و هر گونه لذتي

در اختيارشان قرار دارد.

ای بندگان خدا

از مرگ و نزديک بودنش بترسيد،

و آمادگي هاي لازم را

براي مرگ فراهم کنيد،

که مرگ جرياني بزرگ

و مشکلي سنگين

به همراه خواهد آورد،

يا خيري که پس از آن

شري وجود نخواهد داشت،

و يا شري که هرگز

نيکي با آن نخواهد بود،

پس چه کسي از عمل‏کننده براي بهشت،

به بهشت نزديکتر؟

و چه کسي از عمل‏کننده براي آتش،

به آتش نزديکتر است؟

شما همه شکار آماده ی مرگ مي‏باشيد،

اگر توقف کنيد شما را مي‏گيرد،

و اگر فرار کنيد به شما مي‏رسد،

مرگ از سايه ی شما

به شما نزديک‏تر است،

نشانه ی مرگ بر پيشاني شما زده شد،

دنيا پشت سر شما

در حال درهم پيچيده شدن است،

پس بترسيد از آتشي

که ژرفاي آن زياد،

و حرارتش شديد،

و عذابش نو به نو وارد مي‏شود،

در جايگاهي که رحمت در آن وجود ندارد،

و سخن کسي را نمي‏شنوند،

و ناراحتي ها در آن پايان ندارد،

اگر مي‏توانيد

که ترس از خدا را فراوان،

و خوشبيني خود را

به خدا نيکو گردانيد،

چنين کنيد،

هر دو را جمع کنيد،

زيرا بنده ی خدا

خوش‏بيني او به پروردگار بايد

به اندازه ی ترسيدن او باشد،

و آن کس که به خدا خوش‏بين است

بايد بيشتر از همه

از کيفر الهي بترسد.

بخشی از نامه ی بیست وششم ( به یکی از مأموران زکات)

واي بر کسي که در پيشگاه خدا،

فقرا و مساکين،

و درخواست کنندگان

و آنان که از حقشان محرومند،

و بدهکاران و ورشکستگان و در راه‏ماندگان،

دشمن او باشند

و از او شکايت کنند.

امانتداري کسي که امانت الهي را خوار شمارد،

و دست به خيانت آلوده کند،

و خود و دين خود را پاک نسازد،

درهاي خواري را در دنيا به روي خود گشوده،

و در قيامت خوارتر و رسواتر خواهد بود،

و همانا!

بزرگترين خيانت!

خيانت به ملت،

و رسواترين دغلکاري،

دغلبازي با امامان است. 

بخشی از نامه ی بیست و دوم ( به ابن عباس )

پس از ياد خدا و درود!

همانا انسان گاهي خشنود مي‏شود

به چيزي که هرگز از دستش نمي‏رفت،

و ناراحت مي‏شود براي از دست دادن چيزي

که هرگز به آن نمي‏رسيد.

ابن عباس!

خوشحالي تو از چيزي باشد که در آخرت براي تو مفيد است،

و اندوه تو براي از دست دادن چيزي از آخرت باشد،

آنچه از دنيا به دست مي‏آوري تو را خوشنود نسازد،

و آنچه در دنيا از دست مي‏دهي

زاري‏کنان تاسف مخور،

همت خويش را

به دنياي پس از مرگ واگذار.

بخشی از نامه بیست و یکم  ( به زیادابن ابیه )

اي زياد،

از اسراف بپرهيز،

و ميانه‏روي را برگزين،

از امروز به فکر فردا باش،

و از اموال دنيا به اندازه ی کفاف خويش نگهدار،

و زيادي را براي روز نيازمنديت در آخرت پيش فرست.

آيا اميد داري خداوند پاداش فروتنان را به تو بدهد

در حالي که از متکبران باشي؟

و آيا طمع داراي ثواب انفاق‏کنندگان را دريابي

در حالي که در ناز و نعمت قرار داري؟

و تهيدستان و بيوه‏زنان را از آن نعمتها محروم مي‏کني؟

همانا انسان به آنچه پيش فرستاده،

و نزد خدا ذخيره ساخته،

پاداش داده خواهد شد .

بخشی از نامه ی هفدهم ( به معاویه )

آگاه باش

آن کس که بر حق بود

جايگاهش بهشت

و آنکه بر راه باطل بود

در آتش است.

شما خاندان ابوسفيان،

يا براي دنيا

و يا از روي ترس

در دين اسلام وارد شديد،

و اين هنگامي بود که نخستين اسلام‏آورندگان

بر همه پيشي گرفتند،

و مهاجران نخستين ارزش خود را باز يافتند.

بخشی از نامه ی دهم ( به معاویه )

چه خواهي کرد،

آنگاه که جامه‏هاي رنگين تو کنار رود؟

که به زيبايي هاي دنيا زينت‏شده بود،

دنيا تو را با خوشي هاي خود فريب داده،

و به دعوت آن پاسخ داده‏اي،

فرمانت داد و اطاعت کردي،

همانا به زودي تو را وارد ميدان خطرناکي مي‏کند

که هيچ سپر نگهدارنده‏اي نجاتت نمي‏دهد.

اي معاويه از اين کار دست بکش،

و آماده حساب باش،

و آماده حوادثي باش که به سراغ تو مي‏آيد،

به گمراهان فرومايه،

گوش مسپار،

اگر چنين نکني به تو اعلام مي‏دارم

که در غفلت‏زدگي قرار گرفته‏اي،

همانا تو نازپرورده‏اي مي‏باشي

که شيطان بر تو حکومت مي‏کند،

و با تو به آرزوهايش مي‏رسد،

و چون روح و خون در سراسر وجودت جريان دارد. 

بخشی از نامه ی سوم ( به شریح قاضی )

به من خبر دادند که خانه‏اي به هشتاد دينار خريده‏اي،

و سندي براي آن نوشته‏اي،

و گواهاني آن را امضا کرده‏اند.

(شريح گفت: آري اي امير مومنان

امام (ع) نگاه خشم‏آلودي به او کرد و فرمود):

اي شريح! به زودي کسي به سراغت مي‏آيد که به نوشته‏ات نگاه نمي‏کند،

و از گواهانت نمي‏پرسد،

تا تو را از آن خانه بيرون کرده و تنها به قبر بسپارد.

اي شريح! انديشه کن که آن خانه را با مال ديگران يا با پول حرام نخريده باشي،

که آنگاه خانه دنيا و آخرت را از دست داده‏اي.

اما اگر هنگام خريد خانه،

نزد من آمده بودي،

براي تو سندي مي‏نوشتم که ديگر براي خريد آن به درهمي يا بيشتر،

رغبت نمي‏کردي و آن سند را چنين مي‏نوشتم:

هشدار از بي‏اعتباري دنياي حرام

اين خانه‏اي است که بنده‏اي خوارشده،

و مرده‏اي آماده کوچ کردن،

آن را خريده،

خانه‏اي از سراي غرور،

که در محله نابودشوندگان،

و کوچه هلاک شدگان قرار دارد،

اين خانه به چهار جهت منتهي مي‏گردد.

يک سوي آن به آفت ها و بلاها،

سوي دوم آن به مصيبت ها،

و سوي سوم به هوا و هوس هاي سست‏کننده،

و سوي چهارم آن به شيطان گمراه‏کننده ختم مي‏شود،

و در خانه به روي شيطان گشوده است.

اين خانه را فريب خورده ی آزمند،

از کسيکه خود به زودي از جهان رخت برمي‏بندد،

به مبلغي که او را از عزت و قناعت خارج

و به خواري و دنياپرستي کشانده،

خريداري نموده است.

هرگونه نقصي در اين معامله باشد،

بر عهده پروردگاري است که اجساد پادشاهان را پوسانده،

و جان جباران را گرفته،

و سلطنت فرعون ها چون (کسري) و (قيصر) و (تبع) و (حمير) را نابود کرده است.

عبرت از گذشتگان و آنان که مال فراوان گرد آوردند،

و بر آن افزودند،

و آنان که قصرها ساختند،

و محکم‏کاري کردند،

طلاکاري نمودند،

و زينت دادند،

فراوان اندوختند،

و نگهداري کردند،

و به گمان خود براي فرزندان خود گذاشتند،

اما همگي آنان به پاي حسابرسي الهي،

و جايگاه پاداش و کيفر رانده مي‏شوند،

آنگاه که فرمان داوري و قضاوت نهايي صادر شود

(پس تبهکاران زيان خواهند ديد.)

به اين واقعيت ها عقل گواهي مي‏دهد

هرگاه که از اسارت هواي نفس نجات يافته،

و از دنياپرستي

به سلامت بگذرد.