مقام معظم رهبری نمایندهی دلسوز و مومنی که به کانونهای قدرت وصل نباشد را صالح میدانند و میفرمایند: «مردم باید کسانى را انتخاب کنند که به کانونهاى ثروت و قدرت متصل نباشند؛ کسانى باشند که واقعاً مردم اینها را بخواهند؛ بر طبق وجدانشان، بر طبق دینشان، بر طبق وظایف انقلابىشان عمل کنند.»
برهان ـ نجمه مصدق؛ انتخابات از آنجا که به فرمودهی مقام معظم رهبری مظهر حضور مردم و سبب استحکام و عزت نظام است، از اهمیت والایی برخوردار میباشد. امام(ره) و بعد از ایشان رهبر انقلاب، در باب انتخابات سفارشهای بسیاری نمودهاند که چراغ راه انتخاب کنندگان و انتخاب شوندگان قرار خواهد گرفت تا اینکه خدای ناکرده با آزمون و خطایی نادرست، سرنوشت کشور به ورطهی نابودی کشانده نشود. در این نوشته قصد این را داریم که در موضوعات مرتبط با انتخابات فرمایشات هر دو راهبر ملت را بازخوانی نماییم.
الف)مسؤولیت حضور
از این نظر، تمام اقشار جامعه از عالم، بازاری و کارگر در تمام احوالات به حضور در صحنهی انتخابات فراخوانده شده و از غفلت در شرکت بر حذر شدهاند.
مسؤولیت همه به حضور در صحنه
امام خمینی(ره) در باب مسؤولیت همه برای حضور در صحنه و اینکه عدم حضور ممکن است در رأس گناهان کبیره قرار بگیرد، در وصیتنامهی الهی سیاسی خود میفرمایند: «همه در پیشگاه خداوند متعال مسؤول مىباشند. از این قرار، عدم دخالت ملت از مراجع و علماى بزرگ تا طبقهی بازارى، کشاورز، کارگر و کارمند، همه و همه مسؤول سرنوشت کشور و اسلام مىباشند؛ چه در نسل حاضر و چه در نسلهاى آتیه؛ و چه بسا که در بعضی مقاطع، عدم حضور و مسامحه، گناهى باشد که در رأس گناهان کبیره است. پس علاج واقعه را قبل از وقوع باید کرد، و الا کار از دست همه خارج خواهد شد.»[1]
در همین رابطه مقام معظم رهبری، مسألهی اول در انتخابات را حضور مردم میدانند و میفرمایند: «مسألهى اول، حضور مردم، شرکت مردم که بایستى وسیع و گسترده باشد»[2] برای تلاش در شرکت حداکثری مردم میفرمایند: «مسألهى اول، مشارکت است. در زمینهى مشارکت مردم، هر طور که مىتوانید، روى خانوادهها و دوستانتان کار کنید. مشارکت، یکى از اساسىترین مسایل است. حضور مردم براى پیشرفت و صیانت کشور لازم است.»[3]
ب) ضرورت حضور در صحنه
این ضرورت به دو لحاظ قابل طرح است:
ب-1)حفظ نظام
امام(ره) در باب تشریح ضرورت حضور، اهمیت آن را در جهت حفظ نظام میدانند. ایشان نظام را امانت الهی دانسته و تمام اقشار را مکلف به حفظ آن میدانند. راه حفظ نظام را هم در این موقعیت، شرکت در انتخابات میدانند. علاوه بر این معتقدند مردم مکلف به نظارت بر افراد برگزیده در دورهی نمایندگی یا ریاست جمهوریشان هستند. امام(ره) در سخنرانی 10 تیر 1360 با انتقاد از افرادی که خود را در رابطه با حفظ نظام اسلامی بیارتباط میدانند، بیان میدارند: «اسلام به من چه ربطى دارد. مگر مىتوانى بگویى: اسلام به من چه ربطى دارد؟! تو مکلفى حفظ کنى. امانت خداست و حفظش امروز به این است که رییس جمهورش یک رییس جمهور صحیح باشد... یک مجلس [باید] خوب باشد و اگر وکلاى شما بعضیهایشان تخلف کردند، به آنها تنبه بدهید که آقا نکن و اگر زیادتر کردند دفعه دیگر تعیینشان نکنید؛ کسى دیگر را تعیین کنید.»[4]
مقام معظم رهبری شرکت در انتخابات را به مانند سرمایه گذاری برای نظام و کشور میدانند و آرای تک تک افراد را مؤثر در این سرمایه گذاری میخوانند. ایشان در سخنرانی در جمع زائران و مجاوران حضرت امام رضا(علیهالسلام) 1/1/1388 میفرمایند: «انتخابات سرمایهگذارى عظیم ملت ایران است؛ مثل اینکه شما سرمایهى سنگین و عظیمى را در بانک میگذارید، بانک با آن کار میکند و شما از سودش استفاده میکنید؛ انخابات یک چنین چیزى است. ملت ایران سرمایهگذارى عظیمى را میکند، سپردهگذارى بزرگى را انجام میدهد و سود آن را میبرد. آرای یکایک شما مردم سهمى است از همان سرمایهگذارى و سپردهگذارى... هرچه انتخابات پرشورتر باشد، عظمت ملت ایران بیشتر در چشم مخالفان و دشمنانش دیده خواهد شد.»
ب-2)برگزیدن افراد صالح
همان طور که بیان شد، بُعد دیگر ضرورت حضور مردم از دیدگاه امام(ره)، برگزیدن افراد صالح میباشد. ایشان در سخنرانی 10 تیر 1360 میفرمایند: «اشخاصى پیدا مىشوند که با گفتههاى خودشان، نوشتههاى خودشان مىخواهند شما را نگذارند وارد بشوید. آنها مىخواهند که اشخاصى را تعیین بکنند که بعدها ما گرفتار بشویم. شماها باید وارد باشید در مسأله و با کمال جدیت، اهمیت بدهید به این مسأله و مردم را وادار کنید.»[5]
رهبر انقلاب کنترل ورودیهای میدان سیاست را به دست افرادی میدانند که معیارها را ببینند و براساس آن انتخاب نمایند: «یقیناً ورودىهاى میدان سیاست باید کنترل شود. میدانِ ادارهى کشور و مدیریت کشور است؛ مگر شوخى است؟ یک کشور را مىخواهند دست یک نفر بسپرند؛ لذا باید ورودىهاى این میدان کنترل شود و معلوم گردد کسى که دارد مىآید، کیست؛ اصلاً عُرضهى این کار را دارد یا ندارد؛ بعد، اعتقاد به این کار دارد یا ندارد؛ بعد، اصلاً مىفهمد در کشور چه کار باید کرد یا نه. ملاکهایى وجود دارد؛ باید کسانى باشند که این ملاکها را ببینند و بسنجند.»[6]
همه در پیشگاه خداوند متعال مسؤول مىباشند. از این قرار، عدم دخالت ملت از مراجع و علماى بزرگ تا طبقهی بازارى، کشاورز، کارگر و کارمند، همه و همه مسؤول سرنوشت کشور و اسلام مىباشند؛ چه در نسل حاضر و چه در نسلهاى آتیه؛ و چه بسا که در بعضی مقاطع، عدم حضور و مسامحه، گناهى باشد که در رأس گناهان کبیره است.
ب-2-1)عدم غفلت از شناخت فرد صالح
امام(ره) غفلت از شناخت افراد صالح را سبب ورود نا خواستهی افراد ناشایست به امور کشور دانسته و از علما و دانشمندان جامعه خواستهاند در این مورد مردم را راهنمایی کرده و ساکت نباشند که در غیر این صورت مسؤولیت نتایج ناپسند را به عهدهی تمام خواص و عوام جامعه دانستهاند که در آن زمان غافل بودهاند.
امام خمینی(ره) خطبا، علما، دانشجویان و همچنین بازاریان و کشاورزان را به آگاهی از فرد اصلح و اطلاع به عموم مردم فراخواندهاند و نتیجهی رعایت نکردن این مهم را انتخاب اشخاصی دانستهاند که شهر و گاه مملکتی را به فساد میکشانند. امام در سخنرانی 12 مهر 1358 میفرمایند: «و اگر خداى نخواسته در این مسأله غفلت بکنید، یا روحانیین غفلت بکنند، یا خطبا غفلت بکنند، یا فضلا غفلت بکنند، یا دانشگاهیهاى متعهد غفلت بکنند، یا بازاریها غفلت بکنند، یا کشاورزان و کارگران غفلت بکنند و یک اشخاصى که بر خلاف مسیر ملت است، بر خلاف مسیر اسلام است پیدا بشود، ممکن است که یک شهرى را به فساد بکشد؛ و ممکن است بعد از او یک مملکتى به فساد کشیده بشود. باید با تمام قوا با تمام قدرت غفلت نکنید از این معنا؛ و علماى بلاد غفلت نکنند از این امر؛ اهل منبر غفلت نکنند؛ فضلایى که در اطراف هستند، اهل علمى که در اطراف هستند، دانشگاهیها، دانشجوها، همه غفلت از این نکنند.»[7]
رهبر انقلاب در این رابطه به بررسی نقش اقشار دغدغهمند میپردازند و بیان میدارند که گروههای دغدغهمند افکار خود را بین مردم گسترش دهند و در این رابطه گفتمان سازی نمایند آن وقت خود مردم میدانند به چه کسی رأی دهند. ایشان در همینجا معنای پذیرفته شدهی حزب را بیان میدارند و میفرمایند: «ما دو جور حزب داریم؛ یک حزب عبارت است از کانالکشى براى هدایتهاى فکرى؛ حالا چه فکرى به معناى سیاسى، چه فکرى به معناى دینى و عقیدتى. اگر چنانچه کسانى این کار را بکنند، خوب است. قصد عبارت از این نیست که قدرت را در دست بگیرند؛ میخواهند جامعه را به یک سطحى از معرفت، به یک سطحى از دانایى سیاسى و عقیدتى برسانند؛ این چیز خوبى است. البته کسانى که یک چنین توانایىاى داشته باشند، به طور طبیعى در مسابقات قدرت، در انتخابات قدرت هم آنها صاحب رأى خواهند شد، آنها برنده خواهند شد؛ لیکن این هدفشان نیست. این یک جور حزب است؛ این مورد تأیید است. میدان باز است؛ هر کس میخواهد بکند، بکند.
یک جور حزب، تقلید از احزاب کنونى غربى است... به معناى باشگاههایى براى کسب قدرت است؛ اصلاً حزب یعنى مجموعهاى براى کسب قدرت. یک گروهى با هم همراه میشوند، از سرمایه و پول و امکانات مالىِ خودشان بهرهمند میشوند، یا از دیگران کسب میکنند، یا بندوبستهاى سیاسى میکنند، براى این که به قدرت برسند. یک گروه هم رقیب اینهاست؛ کارهاى مشابه اینها را انجام میدهد تا آنها را از قدرت پایین بکشد، خودش بشود جایگزین. الان احزاب در دنیا غالباً اینگونهاند.»[8]
امام(ره) کنارهگیری علما از جامعه را عامل جدا شدن دولتها از مذهب میدانند و از علما میخواهند مثل سابق عمل ننمایند. امام در سخنرانی 27 آبان 1361 بیان میدارند: «همان طورى که در زمان سابق از [این] کنارهگیرى علماى مذاهب، اسباب این شد که ملت ما و بزرگانشان جدا شدند و هر کارى خواستند دولتها کردند و دولتها را به حال خود گذاشتند و هر طور سرکشى خواستند کردند، چنانچه شما از صحنه بیرون بروید و علما، دانشمندان از صحنه بیرون بروند، این اسباب این مىشود که باز آن مسایل سابق پیش بیاید.»[9]
ب-2-2)معیارهای شناخت
در اندیشهی امام خمینی(ره) و مقام معظم رهبری فردی صالح است و میتواند امور مردم را به درستی اداره کند و اسلام را به نقطهی اوج خود برساند که متعهد و متعبد به اسلام و البته برخوردار از تخصص لازم جهت ادارهی امور مملکت باشد. امام(ره) نمایندهای که طعم فقر را چشیده باشد برای ادارهی امور مستضعفان جامعه مناسب میدانند و همگان را از برگزیدن صدرنشینان مرفه و زمینخوار برحذر میدارند. نمایندهی مورد تأیید حضرت امام(ره) و مقام رهبری طرفدار اسلام ناب محمدی(صلیاللهعلیهوآله) است و نه اسلام آمریکایی.
ب-2-3)عدم انتخاب سرمایهداران، مرفهان و زمین خواران
رهبر کبیر انقلاب مردم را به انتخاب کسی که محرومیت محرومان جامعه را لمس کرده و به دنبال رفاه آنان است، تشویق میکنند. امام(ره) در وصیت نامهی خود تشخیص فرد اصلح را از راه مشورت با تحصیلکردههای متخصص و البته متعهد و همچنین روحانیون باتقوا و متعهد به جمهوری اسلامی ممکن میدانند و میفرمایند: «در تعیین رییس جمهور و وکلای مجلس، با طبقهی تحصیلکرده متعهد و روشنفکر با اطلاع از مجاری امور و غیروابسته به کشورهای قدرتمند استثمارگر و اشتهار به تقوا و تعهد به اسلام و جمهوری اسلامی مشورت کرده و با علما و روحانیون باتقوا و متعهد به جمهوری اسلامی نیز مشورت نموده و توجه داشته باشند رییس جمهور و وکلای مجلس از طبقهای باشند که محرومیت و مظلومیت مستضعفان و محرومان جامعه را لمس نموده و در فکر رفاه آنان باشند، نه از سرمایهداران و زمینخواران و صدرنشنیان مرفه و غرق در لذات و شهوات که تلخی محرومیت و رنج گرسنگان و پابرهنگان را نمی توانند بفهمند.»[10]
مقام رهبری نمایندهی دلسوز و مؤمنی که به کانونهای قدرت وصل نباشد را صالح میدانند و میفرمایند: «یک نکته هم البته انتخاب نمایندهى دلسوز و مؤمن و علاقهمند است... مردم باید کسانى را انتخاب کنند که به کانونهاى ثروت و قدرت متصل نباشند؛ کسانى باشند که واقعاً مردم اینها را بخواهند؛ بر طبق وجدانشان، بر طبق دینشان، بر طبق وظایف انقلابىشان عمل کنند.»[11]
ایشان در بیانات در جمع مردم استان کردستان در میدان آزادى سنندج 22/2/1388 انتخاب مسؤول سادهزیست را مهمترین عامل حرکت مردم به سمت دوری از اشرافیت میدانند و بیان میدارند: «بهترین، آن کسى است که درد کشور را بفهمد، درد مردم را بداند، با مردم یگانه و صمیمى باشد، از فساد دور باشد، دنبال اشرافیگرى خودش نباشد. آفت بزرگ ما اشرافیگرى و تجملپرستى است... اینى که ما گفتیم امسال، سال حرکت به سوى اصلاح الگوى مصرف است... یکى از اساسىترین کارها براى اینکه ما جلوى اسراف را بگیریم این است که مسؤولین کشور، خودشان، کسانشان، نزدیکانشان و وابستگانشان، اهل اسراف و اهل اشرافیگرى نباشند. چه طور میتوانیم اگر خودمان اهل اسراف باشیم، به مردم بگوییم اسراف نکنید.»
حضرت امام(ره) با توجه دادن به اسلام ناب محمدی(صلیاللهعلیهوآله) که در مقابل آن اسلام مرفهین و راحتطلبان قراردارد، انتخاب فرد اصلح را از میان مسلمین درد کشیده توصیه میکنند و بیان میدارند: «در هر حال، مردم با بصیرت و درایت و تحقیق کاندیداها را شناسایی کرده، و به سوابق و روحیات و خصوصیات دینی- سیاسی نامزدهای انتخاباتی توجه نمایند. مردم شجاع ایران با دقت تمام به نمایندگانی رأی دهند که متعبد به اسلام و وفادار به مردم باشند و در خدمت به آنان احساس مسؤولیت کنند و طعم تلخ فقر را چشیده باشند و در قول و عمل مدافع اسلام پابرهنگان زمین، اسلام مستضعفین، اسلام رنجدیدگان تاریخ، اسلام عارفان مبارزهجو، اسلام پاکطینتان عارف و در یک کلمه، مدافع اسلام ناب محمدی(صلیاللهعلیهوآله) باشند و افرادی را که طرفدار اسلام سرمایهداری، اسلام مستکبرین، اسلام مرفهین بیدرد، اسلام منافقین، اسلام راحت طلبان، اسلام فرصت طلبان و در یک کلمه، اسلام آمریکایی هستند طرد نموده و به مردم معرفی نمایند.»[12]
حضرت امام(ره) در ادامه به فلسفهی وجودی مجلس که همانا محل اجتماع نمایندگان همهی مردم از اقشار مختلف است اشاره مینمایند و میفرمایند: «از آنجا که مجلس خانهی همهی مردم و امید مستضعفین است، در شرایط کنونی نباید کسی انتظار داشته باشد که حتماً نمایندگان باید از گروه و صنف خاصی باشند»[13] امام بزرگوار به خدمت به اسلام و محرومین توجه میدهند و بیان میدارند: «باید توجه داشت که هنوز خیلی از مسایل وجود دارد که به نفع محرومین باید حل و فصل شود و تمیز بین کسانی که در تفکر خود خدمت به اسلام و محرومان را اصل قرار دادهاند، با دیگران کار مشکلی نیست.»[14]
امام(ره) در سخنرانی 13 دى 1362 تأکید مینمایند نمایندهی شما باید از هر حیث برای کشور مفید باشد: «مقدرات کشورتان را به دست کسانى بدهید که براى کشور شما مفیدند از حیث سیاست، از حیث اقتصاد، از حیث همه چیز.» [15]
حضرت امام(ره) اصلح را تعریف کرده و میفرمایند: «انتخاب اصلح براى مسلمین یعنى انتخاب فردى که تعهد به اسلام و حیثیت آن داشته باشد؛ و همه چیز را بفهمد، چون در مجلس، اسلام تنها کافى نیست، بلکه باید مسلمانى باشد که احتیاجات مملکت را بشناسد و سیاست را بفهمد و مطلع به مصالح و مفاسد کشور باشد، و ممکن است به شما و گروه شما هم مربوط نباشد. اگر اصلح را انتخاب کردید، کارى اسلامى مىکنید.»[16]
مقام معظم رهبری در بیانات سال1383 در جمع نمایندگان مردم در مجلس شورای اسلامی با اشاره به سند چشمانداز بیستساله، از آنان خواستهاند تا با شناخت سند یاد شده، به قانونگذاری بپردازند. از این رو این مورد میتواند در تعیین نمایندگان آینده مورد توجه مردم قرار بگیرد. خواستهی رهبر انقلاب از نمایندگان به این قرار است: «دنبال آرمانهاى حقیقى در قالب و لباس عملى آن بگردید. نه باید دنبال ایدهآلهایى بود که عملى و اجرایى نیستند، نه باید به کم قانع شد و از آن آرمانها دور ماند. آنچه همواره باید مورد نظر باشد، چشمانداز بیستساله است؛ این چشمانداز خیلى مهم است و من به شما عرض کنم؛ به شهادت افرادى که کارشناس و متخصص این کار هستند، این چشمانداز کاملاً عملى است؛ یعنى به هیچوجه در آن، بلندپروازىهاى بیهوده و بىپشتوانه وجود ندارد. درست نگاه کنید، دقت کنید و چشمانداز بیستساله را بخوانید... قانونها باید با سیاستها هماهنگ باشد؛ یعنى در دل سیاستها جا بگیرد و به سمت این چشمانداز حرکت کند. آن چشمانداز هم بر پایهى اسلام است. باید همهى وقت و همت و شغل را مصروف همین اهداف کرد و در واقع ذوب در این اهداف شد.»[17]
ایشان برای دههی چهارم مردم را به دو شاخص عمدهی عدالت و پیشرفت توجه دادهاند و تحصیل هر دو را باهم مطلوب دانسته و فرمودهاند: «برای دههی چهارم... دو شاخص عمده وجود دارد که باید این دو را حتماً به دست بیاوریم: یکی پیشرفت است، یکی عدالت. ما مثل بعضی از کشورها و نظامهای دنیا فقط به پیشرفت فکر نمیکنیم؛ ما پیشرفت را همراه با عدالت میخواهیم... خیلی از کشورها هستند که از لحاظ علمی پیشرفت کردهاند و به آمارها و شاخصهای اقتصادی آنها که نگاه میکنیم، ملاحظه میکنیم که مثلاً درآمد سرانهی آنها خیلی هم بالاست؛ اما مسألهی مهم این است که این درآمد سرانه در میان ملت چه جور تقسیم میشود؛ این آن نکتهای است که نظامهای غیرالهی و نظامهای رونوشت کردهی از نسخههای استکباری، دیگر به آن توجه نمیکنند.»[18]
ب-2-4)شخص امین در حفظ ارزشها نه خائن به نظام
حضرت امام(ره) متعهد بودن شخص و عقیدهمند بودن وی به نهضت را ملاک قرار داده و میفرمایند چنین شخصی نباید با تمایل به شرق و غرب در سرنوشت متعالی کشور خیانت روا دارد. ایشان میفرمایند: «اشخاص متدین، اشخاص مطلع، اشخاص متعهد، اشخاص عقیدهمند به نهضت، اشخاصی که نه مایل به طرف شرق هستند و نه مایل به طرف غرب، بلکه در صراط مستقیم انسانیت و اسلام هستند، آنها را انتخاب کنید. سرنوشت خودتان را به اشخاص امین بدهید، سرنوشت خود را به افرادی که محتمل است خیانت بکنند، ندهید.»[19]
مقام معظم رهبری در این رابطه، حفظ ارزشها را مهم دانسته و بیان میدارند: «کسانى سر کار نیایند که دشمنان ملت ایران طمع بورزند که به وسیلهى آنها بتوانند صفوف ملت را از هم جدا کنند، مردم را از دینشان، از اصولشان، از ارزشهاى انقلابیشان دور کنند. ملت باید آگاه باشد. اگر کسانى بر سر کار بیایند که در مراکز گوناگون سیاسى یا اقتصادى به جاى اینکه به فکر ادامهى راه امام و ارزشها و اصول ترسیم شدهى به وسیلهى امام باشند، به فکر به دست آوردن دل فلان قدرت غربى و فلان مستکبر بینالمللى باشند، براى ملت ایران مصیبت خواهد بود.»[20]
رهبر معظم انقلاب توجه مسؤولین به فکر و هویت ایرانی اسلامی را در خور امتیاز میدانند نه دلبستن به حرفهای غربی را. بنابراین در جمع مردم مریوان در تاریخ 26/2/1388 میفرمایند: «اینى که یا مسؤولان ما، یا در دورههای انتخابات مثل وضع کنونى، نامزدها انتخاباتی ما براى جلب توجه دیگران حرفهاى غربىها را تکرار کنند، این هیچ امتیازى محسوب نمیشود. امتیاز این نیست که ما آن چیزى را بگوییم که غرب مىپسندد. اینها کسانىاند که با فکر ایرانى، فکر اسلامى، هویت اسلامى و ایرانى مخالفند.»
رهبر انقلاب همچنین با تأکید بر عنصر عزتمداری در مقابل غرب، مردم را از رأی دادن به عناصر خودباختهی غربی برحذر میدارند: «کسانى با رأى ملت سر کار نیایند که در مقابل دشمنان بخواهند دست تسلیم بالا ببرند و آبروى ملت ایران را ببرند. کسانى سر کار نیایند که بخواهند با تملقگویى به غرب، به دولتهاى غربى، به دولتهاى زورگو و مستکبر، به خیال خودشان بخواهند براى خودشان موقعیتى در سطح بینالمللى دست و پا کنند. اینها براى ملت ایران ارزشى ندارد.»[21]
