سازمان بهره‌وری انرژی ایران (سابا) كه با هدف ارتقا و بهبود كارآیی انرژی تشكیل شده است، به دنبال نامگذاری سال جاری به نام «حركت به سوی اصلاح الگوی مصرف»، از سوی رهبر معظم انقلاب اسلامی، به‌منظور افزیش بهره‌وری مصرف انرژی فعالیت‌هایی را آغاز كرده است.

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی دولت، مهندس مجید صالحی؛ مدیرعامل سازمان بهره‌وری انرژی ایران به تشریح جزییات برنامه‌های این سازمان در راستای كاهش مصرف انرژی پرداخت.

*آمار مصرف انرژی در ایران در بخش‌های صنعتی، تجاری، خانگی و كشاورزی چه میزان است؟ این آمار در مقایسه با استانداردهای جهانی چه وضعیتی دارد؟

-بررسی آخرین آمار رسمی منتشر شده از سوی وزارت نیرو (ترازنامه انرژی سال 1386) نشان‌دهنده آن است كه بخش خانگی، تجاری و عمومی كشور با مصرف 434/9 میلیون بشكه معادل نفت خام بیش از 41 درصد از كل مصرف نهایی انرژی كشور را كه 1052/7 میلیون بشكه معادل نفت خام است، به خود اختصاص می‌دهد. تركیب مصرف نهایی انرژی در سایر بخش‌های مصرف‌كننده كشور در سال 1386 عبارت ‌بودند از: بخش صنعت با 237/5 میلیون بشكه معادل نفت خام 22/6 درصد)، بخش حمل و نقل با 265/2 میلیون بشكه معادل نفت خام (25/2 درصد) و بخش كشاورزی با 37/6 میلیون بشكه معادل نفت خام (6/3 درصد).

بررسی مقایسه‌ای آمار یادشده و تحلیل مصارف انرژی در بخش‌های مختلف كشور، نشان‌دهنده عدم وجود توازن بین عملكرد بخش‌های مختلف از نقطه‌نظر دستیابی به توسعه پایدار در حوزه انرژی است.

از سوی دیگر، مقایسه تحلیلی این آمار با آمار مشابه در كشور‌های در حال توسعه و توسعه‌یافته و متوسط جهانی نیز نشان‌ می‌دهد كه الگوی مصرف انرژی در كشور چندان منطبق با مسیر توسعه پایدار نیست.

*سابا برای افزایش بهره‌وری انرژی در بخش‌های مختلف چه راهكارهایی را پیشنهاد می‌كند؟

-تعامل سازنده با سازمان‌ها و ارگان‌های ذی‌ربط در امر ساخت و ساز به ویژه سازمان نظام مهندسی كشور و شهرداری‌ها، اجرای طرح‌های حمایتی از ارتقای برچسب انرژی لوازم خانگی با اولویت یخچال، یخچال فریزر، كولر آبی و گازی، اجرای طرح حمایتی از جایگزینی لامپ‌های فلورسنت با بازده بالا (نوع T 8) و بالاست‌های الكترونیكی، اجرای پروژه‌های مطالعاتی در زمینه الگوی مصرف، بهینه‌سازی مصرف انرژی و افزایش بازده سیستم‌های انرژی‌بر، اجرای پروژه‌های ممیزی انرژی در انواع ساختمان‌ها به منظور شناسایی فرصت‌های صرفه‌جویی انرژی و ظرفیت‌های بالقوه آن و اجرای پروژه‌های نمونه (پایلوت) در انواع ساختمان‌ها با كاربری‌های متفاوت در اقلیم‌های مختلف مهم‌ترین راهكارهایی است كه سازمان بهره‌وری انرژی برای كنترل و بهینه‌ كردن مصرف انرژی در بخش‌های مختلف پیشنهاد می‌كند.

*شما برای اصلاح الگوی مصرف به‌خصوص در بخش‌های پرمصرف و انرژی‌بر كشور چه اقدام‌های اجرایی را انجام داده‌اید؟

-ما در این راستا پیشنهاد اصلاح تعرفه‌های حامل‌های انرژی با رویكرد اصلاح الگوی مصرف را ارایه كرده‌ایم و اجرای دقیق بخشنامه معاون اول رییس‌جمهوری در كاهش مصرف بخش‌های اداری و عمومی را پی‌گیری و بر آن نظارت می‌كنیم. توزیع گسترده لامپ كم‌مصرف در بین مشتركان خانگی و عمومی و پیشنهاد وضع قوانین و مقررات بهینه‌سازی و كاهش مصرف انرژی به هیئت دولت و مجلس شورای اسلامی از دیگر اقدام‌های اجرایی ما بوده است.

*اقدام‌های اجرایی و اجرای روش‌های اصلاح الگوی مصرف انرژی چه اثرهایی بر میزان فعلی مصرف انرژی خواهد گذاشت؟ آیا سابا در این زمینه اهداف و زمانبندی خاصی را مشخص كرده است؟

-سابا براساس مطالعات ظرفیت‌سنجی انجام گرفته در بخش‌های مختلف مصرف طی یك برنامه‌ریزی مشخص و پلكانی (كه بیشتر هم‌سو با برنامه‌های توسعه كشور (برنامه‌های پنجساله چهارم و پنجم) و رسیدن به سند چشم‌انداز است) نسبت به تعریف و اجرای طرح‌های خود اولویت‌بندی كرده و مطابق برنامه‌ریزی و راهبردهای مشخص و معین حركت می‌كند. پیش‌بینی شده است، در صورت اجرای روش‌های اصلاح الگوی مصرف انرژی تا پایان برنامه پنجم بتوان به حدود 20 درصد صرفه‌جویی در مصرف برق دست یافت. این در حالی است كه به‌طور عادی سالانه حدود 8 تا 10 درصد به رشد مصرف برق در كشور افزوده می‌شود.

*مهم‌ترین چالش‌های افزایش بهره‌وری انرژی در كشور به‌خصوص در بخش صنعت و ساختمان به‌عنوان دو بخش مهم انرژی‌بر چیست؟

-تعرفه‌های انرژی به‌ویژه در بخش‌های خانگی و عمومی در كشور ما ارزان است و همین امر بی‌توجهی به مصرف بهینه انرژی را سبب می‌شود. كارآیی تجهیزات و لوازم مصرف‌كننده انرژی نیز پایین است كه این امر تلفات انرژی را افزایش می‌دهد، گران بودن نسبی (سرمایه‌گذاری بالا) فناوری‌های موجود در زمینه‌ بهینه‌سازی مصرف انرژی و بومی نبودن اغلب آنها و فقدان راهكارهای مناسب حمایت‌های مالی از پروژه‌های كاهش مصرف از دیگر چالش‌ها به شمار می‌آید.

*سازمان بهره‌وری انرژی ایران برای حمایت از صنایعی كه روند تولید و محصولات تولیدی خود را در راستای كاهش مصرف انرژی اصلاح می‌كنند، چه اقدام‌های انگیزشی انجام داده است؟

-سازمان بهره‌وری انرژی ایران برای صنایعی كه روند تولید را در بخش‌های فرآیندی یا محصولات تولیدی خود را از نظر رعایت معیارها و اصلاح الگوی مصرف انرژی یا به قصد بهینه‌سازی، اصلاح كرده‌اند، یك سری برنامه‌های حمایتی تدارك دیده است. از جمله بررسی و تأیید طرح‌های بهینه‌سازی مصرف در فرآیندهای تولیدی یا اصلاح محصولات تولیدی انرژی‌بر به منظور دریافت تسهیلات بانكی بدون بهره‌؛ در واقع پس از تصویب چنین طرح‌هایی در كمیته‌ای كه به این منظور وجود دارد، بهره‌ تسهیلات بانكی دریافتی توسط واحد صنعتی متقاضی برای اجرای پروژه‌های بهینه‌سازی انرژی خود به صورت یكجا به بانك موردنظر پرداخت و در عمل تسهیلات به صورت بدون بهره‌ برای متقاضی صنعتی در نظر گرفته می‌شود.

برنامه دیگر ما، انجام مشاوره‌های فنی و تخصصی مورد نیاز واحدهای صنعتی متقاضی برای تأسیس واحد مدیریت انرژی در آن واحدها و برگزاری دوره‌های آموزشی عمومی و تخصصی (برق و حرارت) مدیریت انرژی برای كارشناسان یا مدیرانی است كه به عنوان مدیر انرژی واحد صنعتی مشغول به كار خواهند شد.

*یكی از موضوع‌های اساسی در كشور ما در خصوص تلفات انرژی، میزان بسیار بالای هدر رفت آن در سطح نیروگاه‌های كشور است. برای افزایش بهره‌وری در نیروگاه‌ها چه اقدام‌هایی انجام شده یا در آینده انجام خواهد شد؟

-بخش تولید انرژی الكتریكی به تبع سهم قابل توجهی كه از مصرف سالانه حامل‌های انرژی فسیلی (حدود 290 میلیون بشكه معادل نفت خام و بیش از 30 درصد مصرف نهایی انرژی در كشور) و انتشار سالانه گازهای گلخانه‌ای (حدود 100 میلیون تن دی‌اكسید كربن) به خود اختصاص داده، اهمیت خاصی را از جنبه بهینه‌سازی انرژی داراست.

در ارتباط با كاهش مصرف انرژی در بخش تولید انرژی الكتریكی (نیروگاه‌ها) ، سابا فعالیت خود را با انجام مطالعاتی جامع برای یافتن روش‌هایی توجیه‌پذیر، به منظور افزایش كارآیی در نیروگاه‌ها، كاهش مصرف داخلی در آنها و افزایش توان تولیدی آنها آغاز كرد. با اجرای راهكارهای حاصل از این مطالعات (برآوردهای فنی و اقتصادی اولیه برای بررسی و تأیید توجیه‌پذیری اقتصادی این راهكارها صورت گرفته است)، می‌توان به میزان 4 میلیون بشكه معادل نفت خام یا 700 میلیون متر مكعب گاز طبیعی در سال در مصرف حامل‌های انرژی فسیلی به ویژه گاز طبیعی صرفه‌جویی كرد. همچنین با ارتقای فناوری در تجهیزات و انجام راهكارهای موردنظر قادر هستیم به میزان 360 میلیون كیلووات ساعت در سال از مصرف داخلی نیروگاه‌ها بكاهیم. در ارتباط با افزایش ظرفیت تولید در نیروگاه‌های حرارتی نیز اقدام‌هایی از قبیل خنك‌سازی هوای ورودی در برخی از واحدهای گازی صورت گرفته است.

به‌منظور اشاعه روش‌ها و توسعه اقدام‌ها در زمینه بهینه‌سازی مصرف در نیروگاه‌ها و نیز توانمندسازی شركت‌های مشاور داخلی در این زمینه، سازمان بهره‌وری انرژی ایران علاوه بر اینكه تجارب و دانش فنی كسب شده گذشته را در اختیار نیروگاه‌ها، مراكز پژوهشی و مشاوران قرار داده، رویه‌ها و دستورالعمل‌های لازم را برای مدیریت انرژی و ممیزی انرژی در نیروگاه‌ها تدوین كرده است. در برخی از پروژه‌های بهبود عملكرد در نیروگاه‌ها، از همكاری دانشگاه‌ها نیز استفاده می‌شود.

سازمان بهره‌وری انرژی ایران مسئولیت اجرای طرح بهبود كارآیی در نیروگاه‌های حرارتی را نیز برعهده دارد كه در این طرح به مسایل مرتبط با بهینه‌سازی انرژی در تمام نیروگاه‌های كشور به‌شكلی وسیع پرداخته می‌شود.

*افزایش سطح آگاهی‌های عمومی در زمینه كاهش تلفات انرژی نقش مهمی در ارتقای بهره‌وری انرژی دارد. سابا در این زمینه چه اقدام‌هایی انجام داده است؟

-عمده فعالیت‌های آگاه‌سازی و آموزشی سازمان بهره‌وری انرژی ایران را كه با هدف ارتقای بهره‌وری انرژی صورت می‌پذیرد، می‌توان در قالب دو بخش مخاطبان خاص و عام تقسیم كرد.

برای مخاطبان خاص برنامه‌های خاصی را انجام داده‌ایم كه عبارت است از: برگزاری دوره‌های آموزشی یك روزه در محل كارخانه‌ها با موضوع‌های تخصصی مدیریت و ممیزی انرژی، برگزاری پیوسته دوره‌های آموزشی عمومی و تخصصی (برق و حرارت) ویژه مدیران واحدهای انرژی به مدت یك‌هفته، تشكیل شبكه دوستان انرژی با گروه‌های كاری تخصصی و انجام سخنرانی‌ها، تبادل‌نظر و...، تدوین و چاپ كتاب‌های تخصصی مدیریت انرژی، انجام طرح تربیت مربی بهسامان با هدف آموزش مربیان مروج بهینه‌سازی مصرف انرژی در مدارس، طراحی، چاپ و توزیع اقلام آموزشی و اطلاع‌رسانی تخصصی ویژه صنایع شامل بروشور، كاتالوگ، فیلم، تیزر و برگزاری سمینارهای تخصصی.

برای مخاطبان عام نیز طراحی و پخش برنامه‌های آموزشی و اطلاع‌رسانی، تهیه فیلم‌های آموزشی، برگزاری همایش‌های عمومی و... را در نظر گرفته‌ایم.