پاسخ: هر شخص عملي را كه ميخواهد انجام دهد، اگر نسبت به آن عمل معرفت و شناخت كافي داشته باشد سعي ميكند تا جائي كه ممكن است و توان دارد، آن عمل را خوب و به نحو احسن انجام دهد. از اين رو اگر بخواهيم نمازمان را سبك نشماريم بايد معرفت و شناخت كامل به مسائل زير پيدا كنيم: 1. حكمت و فلسفهي نماز (چرا بايد نماز بخوانيم؟) 2. در نماز مقابل چه كسي ميايستيم؟ 3. اهميت و ويژگيهاي نماز 4. آثار نماز 5. آثار سبك شمردن نماز 6. برخورد ائمه)عليهم السلام( با «نماز» و «اوقات نماز»، چون آنها الگوي ما هستند. اينك به توضيح مختصري دربارهي هريك از موارد بالا ميپردازيم كه در آيات و روايات آمده است. الف) حكمت و فلسفهي نماز: در مورد عبادات كه نماز هم يكي از آنها ميباشد اگر حكمت و فلسفهاي هم براي آنها ذكر نشده باشد، چون خدا دستور به انجام آن داده انجام ميدهيم چرا كه «تسليم» امر خداوند بزرگترين فلسفه است. اما در مورد نماز در بعضي از آيات و روايات به فلسفهي آن اشاره شده است از جمله: «أَقِمِ الصَّلاَةَ لِذِكْرِي» نماز را براي ياد من به پا دار. و در حديثي از حضرت فاطمه زهرا)عليهما السلام( نقل شده است كه خداوند نماز را به منظور دور كردن ا ز «كبر» و اجب نمود. ب) اهميت و ويژگيهاي نماز: در ميان همهي عبادات، نماز از اهميت و ويژگي خاصي برخوردار است كه به بعضي از آنها اشاره ميكنيم: 1. نخستين واجب الهي: از پيامبر اكرم)صلي الله عليه وآله( حكايت شده: «نخستين چيز از دين، كه خدا بر مردم واجب كرد و آخرين چيزي كه باقي ميماند «نماز» است.» 2. نخستين مورد بازخواست در قيامت: پيامبر)صلي الله عليه وآله(: «نخستين عمل انسان كه در روز قيامت محاسبه ميشود نماز است، پس اگر نيكو بود رستگار و كامياب ميگردد، و اگر باطل بود محروم و زيانكار ميشود. » 3. بهترين سفارش و دستور دين: امام صادق)عليه السلام(: «محبوبترين كارها نزد خدا نماز است و آن آخرين سفارش همهي پيامبران است.» 4. ستون دين و قوام اسلام: حضرت علي)عليه السلام(: «سفارش ميكنم شمارا به نماز كه ستون دين و قوام اسلام است پس از نماز غافل نشويد.» 5. نگهبان الهي: امام صادق(عليه السلام): « همانا نماز نگهبان الهي در زمين است.» ج) آثار نماز: 1. نماز بازدارنده از كار زشت و ناپسند: «وَأَقِمِ الصَّلاَةَ إِنَّ الصَّلاَةَ تَنْهَي عَنِ الْفَحْشَاءِ وَالْمُنكَرِ» نماز را به پادار، زيرا نماز انسان را از كارهاي زشت و ناپسند باز ميدارد. 2. ياد و ذكر خدا مايهي آرامش دلها: «أَقِمِ الصَّلاَةَ لِذِكْرِي» نماز ياد خدا است «أَلاَ بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ» با ياد خدا دل ها آرامش پيدا ميكند. 3. كمك گرفتن از نماز (در مشكلات و غمها): از امام صادق(عليه السلام) حكايت شده: چه چيز مانع ميشود هرگاه بريكي از شما اندوهي از اندوههاي دنيا رسيد، وضو بگيرد سپس به مسجد رود و دو ركعت نماز بخواند و خدا را در آن بخواند؟ آيا نشنيدهاي كه خداوند ميگويد: «و از شكيبايي و نماز ياري جوييد؟» «و اسْتَعِينُوا بِالصَبْرِ وَالصَّلاَةِ» 4. نماز وسيلهي راندن شيطان: از پيامبر اكرم(صلي الله عليه وآله) حكايت شده: «نماز چهرهي شيطان را سياه ميكند.» از حضرت علي(عليه السلام) حكايت شده: «نماز پناهگاه رحمان و وسيلهي راندن شيطان است.» 5. فرود آمدن رحمت: از امام علي(عليه السلام) حكايت شده: «نماز رحمت را فرود ميآورد.» 6. پاكي جان و زدودن گناه: از پيامبر(صلي الله عليه وآله) حكايت شده: «همانا مسلمانان هنگامي كه وضو ميگيرند و نماز پنجگانه را ميخوانند گناهشان ميريزد مثل اينكه برگ از شاخهي درخت ميريزد.» 7. نماز وسيلهي نزديك شدن به خدا: پيامبر(صلي الله عليه وآله): «همانا نماز وسيلهي نزديكشدن شخص با ايمان (بهخدا) ميباشد.» 8. ورود به بهشت: از پيامبر(صلي الله عليه وآله) نقل شده: «كليد بهشت نماز است.» د) آثار كوچك شمردن نماز: 1. شفاعت پيامبر و ائمه به او نخواهد رسيد. 2. در حديثي كه از پيامبر(صلي الله عليه وآله) نقل شده آمده است كه به حضرت فاطمه(عليها السلام) فرمودند: «هر كس از مردان و زنان نمازش را سبك بشمارد خداوند او را به پانزده بلا مبتلا ميسازد شش مورد در دنيا، سه مورد در وقت مرگ، و سه مورد آنها در قبر و سه مورد در قيامت زماني كه از قبر خارج شود.» (ما به ذكر شش مورد اول اكتفا ميكنيم) امّا آن شش بلايي كه در دنيا دامنگيرش ميشود: 1. خداوند بركت را از عمرش ميبرد. 2. خداوند بركت را از رزقش ميبرد. 3. دعايش به آسمان نميرود(مستجاب نميشود). 4. هر عملي كه انجام ميدهد پاداش داده نميشود. 5. خداوند متعال سيماي صالحين را از چهرهاش محو ميكند. 6. بهرهاي از صالحين براي او نيست. هـ ) الگو گرفتن از ائمه(عليهم السلام): برخورد ائمه(عليهم السلام) با نماز و اوقات نماز به عنوان الگو و اسوه، براي پيروان آن معصومين آموزنده و الهام بخش است كه به نمونه هايي از آن اشاره ميكنيم: 1. صداي اذان براي رسول خدا چنان جاذبه داشت ونشاط ميآورد كه هنگام اذان به بلال ميفرمود: «ارحنا يا بلال» اي بلال مارا از غم و اندوه و تلخي رهايي بخش. آن حضرت ميفرمود: «كسي كه صداي اذان را بشنود و بيتفاوت بماند جفا كرده است.» 2. هنگام نماز رنگ چهرهي حضرت علي(عليه السلام) تغيير ميكرد و ميلرزيد و ميفرمود: «وقت نماز رسيده، وقت امانتي كه خدا بر آسمانها و زمين و كوهها عرضه كرد اما آنها از قبول آن دوري كرده و ترسيدند.» 3. هر گاه وقت نماز فرا ميرسيد، گويا رسول خدا(صلي الله عليه وآله) كسي را نميشناخت و حال معنوي خاصي پيدا ميكرد و ميفرمود: «گرسنه از غذا سير، و تشنه از آب سيراب ميشود، ولي من از نماز سير نميشوم.» 4. از امام صادق(عليه السلام) نقل شده: «پيروان ما را در وقتهاي نماز بيازمائيد كه مواظبت بر نماز شان چگونه است.» اگر كسي معرفت و شناخت كامل بوسيله اين موارد نسبت به نماز پيدا كرد، ديگر نماز را سبك نميشمارد و حتي آداب ظاهري نماز (مثل مسواك زدن، استفاده از بوي خوش، رعايت اول وقت، آرامش تن و...) و آداب باطني نماز (حضور قلب، خشوع و خضوع و...) را رعايت ميكند. و آن وقت اين نماز سازندهي او ميشود و او را به كمال ميرساند انشااللَّه! حال اگر اين سؤال در ذهن شخصي بيايد كه اگر بعد از معرفت و شناخت اين موارد، باز نماز را سبك شمرديم دليل چيست؟ پاسخ اين است كه بايد سراغ موانع ديگر برود (مثل اينكه معرفت او كامل نيست يا اينكه در هنگام مواجه شدن با كار حرام و گناه چگونه برخورد ميكند و...) خداوندا! ما را از نمازگزاران واقعي قرار ده! معرفي كتاب: براي مطالعه بيشتر در اين موضوع مراجعه فرماييد به: 1. سيماي نماز در قرآن و حديث محمدمحمدي ريشهري، ترجمه و تلخيص عبدالهادي مسعودي 2. تفسير نماز از ديدگاه معصومين م محمدي 3. نماز ازديدگاه قرآن و عترت محمد محمدي اشتهاردي 4. پرتوي از اسرار نماز محسن قرائتي 5. جامع آيات و احاديث موضوعي نماز ج 1 عباس عزيزي 6. ميزان الحكمة محمد محمدي ريشهري 7. تفسير نمونه (ذيل آيات نماز) آية اللَّه مكارم شيرازي :
ادامه مطلب
ادامه مطلب
ادامه مطلب