فرهنگ و سیاست از جمله مسائلی است که در حوزه‌ی اقتصاد بسیار تأثیرگذار است و در صورتی که نادیده انگاشته شوند، اقتصاد مقاومتی نمی‌تواند به تمام معنا اجرایی شود و موفق باشد. از همین رو، پرداختن به ابعاد اجتماعی و سیاسی اقتصاد مقاومتی می‌تواند بسیار راهگشا باشد.

از دیگر سو، برای خلق حماسه‌ی اقتصادی در صورتی که کل‌نگر نباشیم و تنها بر مسائل صرفا اقتصادی تکیه شود و از سایر ابعاد غفلت شود، می‌توان این گونه برداشت نمود که حماسه‌ی اقتصادی نیز با عدم موفقیت همراه شود. در ابتدا، می‌بایست رابطه‌ی اقتصاد مقاومتی و حماسه‌ی اقتصادی ترسیم شود و سپس به برخی از ابعاد غیراقتصادی اقتصاد مقاومتی به عنوان زیر ساخت حماسه‌ی اقتصادی پرداخت.

جهش سطح تولید ملی و رفع معضلات اقتصادی، همچون بیکاری و تورم و نیز اهمیت توسعه‌ی اقتصادی در مسیر دستیابی نظام اسلامی به مأموریت‌های متعالی خود نیازی به اثبات ندارد و واضح است که هر اصلاح و پیشرفتی در عرصه‌های اجتماعی، فرهنگی و سیاسی نیازمند داشتن توان و نیروی اقتصادی کافی در کشور است. قدرت اقتصاد یک کشور نیز متجلی در سطح تولید و توان رفع نیازهای اقتصادی در کنار حضور و مشارکت فعال در عرصه‌‌‌ی اقتصاد منطقه‌‌ای و بین‌المللی است.

از این منظر می‌‌توان مدعی شد که هر نوع حماسه‌سازی در اقتصاد، نهایتاً، باید منجر به جهش ظرفیت‌های تولیدی و ایجاد جاذبه در زمینه‌ی فعالیت‌های تولیدی به جای سوداگری و سفته‌بازی شود. حماسه‌ی اقتصادی یعنی گذار از یک اقتصاد وابسته و آسیب‌پذیر در برابر نوسانات، به اقتصادی مقاوم که در آن زنجیره‌ی‌ ‌تولید در اقتصاد کامل و غیروابسته باشد.

مقام معظم رهبری در دیدار اخیر خود با جمعی از کارگران(7/2/1392)، با اشاره به اهمیت خلق حماسه اقتصادی، اقتصاد مقاومتی را یکی از الزامات سیاست‌گذاری اقتصادی کشور بیان فرمودند. حماسه‌ی اقتصادی را می‌توان نتیجه و نمود عینی راهبرد اقتصاد مقاومتی دانست که می‌تواند ظرفیت‌های بالقوه‌ی اقتصاد را بالفعل کند و نهایتاً به جهش در سطح تولید ملی منجر شود.

اقتصاد مقاومتی علاوه بر پیش‌نیازها و ابعاد اقتصادی، نیازمند در نظر داشتن ابعاد غیر‌اقتصادی دیگری نیز هست. برخی از ابعاد اقتصاد مقاومتی و حماسه‌ی اقتصادی در ادامه اشاره خواهد شد.

1. الگوی مدیریت جهادی

در ابتدای انقلاب، با ایجاد نهادهایی مانند جهاد سازندگی، مدیریت جهادی در کشور به نحو احسن شکل گرفت. در آن برهه بسیاری از امور، که از سوی برخی از کشورهای خارجی و برخی عوامل داخلی با مشکل مواجه شده بود، با کمترین هزینه برای انقلاب با مدیریت جهادی پشت سر گذاشته شد. نهادهایی مانند جهاد سازندگی، که شیوه‌ی نوینی از مدیریت را به عرصه‌ی نمایش گذاشت، در تمام سال‌های ابتدایی انقلاب توانست جایگزین مناسبی برای مدیریت نوین در عرصه‌ی کلان کشور شود و بسیاری از مشکلات را از دوش مردم بردارد. در صورتی که بپذیریم سبک مدیریت فعلی توانایی حل مشکلات کنونی جامعه را ندارد، به نقطه‌ای از تصمیم گیری خواهیم رسید که بازگشت به مدیریت جهادی می‌تواند گره‌گشا باشد.

امروز هم برای گذر از تحریم‌های کشورهای غربی، باید با احیای فرهنگ مدیریت جهادی در همه‌ی بخش‌ها از این برهه‌ی زمانی، که جبهه‌ی استکبار در پی ضربه زدن به نظام مقدس جمهوری اسلامی است، موفق عبور کنیم.

نقش مردم و دولت در حماسه‌‌‌ سیاسی و اقتصادی

خلق حماسه‌ سیاسی و اقتصادی و الزامات آن در گفتگو با آقای دکترعبدالملکی

در شرایط امروز، دولت کنونی با تکیه‌ی صرف بر ابزارهای پولی و مالی و اتخاذ سیاست‌های منفعلانه و نادرست، نه تنها در جهت جهاد اقتصادی حرکت نکرده، بلکه بستر اثرگذاری تحریم‌های اقتصادی را نیز فراهم نموده است. دکتر حجت‌الله عبدالملکی، عضو هیئت‌علمی دانشگاه امام صادق علیه السلام، در اظهارات خود، لازمه‌ی خلق حماسه‌ اقتصادی و سیاسی و بی‌اثر کردن تحریم‌ها را حرکت تک‌تک اعضای مردم در چارچوب اقتصاد مقاومتی می‌دانند.

با توجه به این که مقام معظم رهبری امسال را سال حماسه‌ی سیاسی و حماسه‌ی اقتصادی نام‌گذاری کرده‌اند، از دیدگاه جناب‌عالی برای خلق حماسه‌ی اقتصادی چه بسترها و الزاماتی نیاز است و جایگاه حاکمیت، نهاد سیاست‌گذار و مردم در خلق این حماسه چیست؟

اولاً به این نکته توجه کنیم که مقام معظم رهبری با نام‌گذاری برای یک سال، در حقیقت انشای مفهوم می‌کنند. مفهومی که در ارتباط با سایر مفاهیم دینی و اسلامی و همچنین مفاهیمی که قبلاً مطرح کرده‌اند، نظامی را شکل می‌دهد که برای وضعیت فعلی کشور، با توجه به مقتضیات زمان و مکان و فضای داخلی و بین‌المللی، الزامات و اقتضائات خاصی را بیان می‌کند. این کار در حقیقت به نوعی تعیین خط ‌مشی نظام برای مردم و سیاست‌گذاران است تا رویکرد خاصی را اتخاذ کنند. معمولاً بحث‌هایی که ایشان مطرح می‌کنند بحث‌های بلندمدت است. به این معنا که باید مفهومی شکل بگیرد و بعد در بطن جامعه و اذهان تک‌تک مردم و سیاست‌گذاران، نهادینه شود که این کار وظیفه‌ای را برای اقشار مختلف، اعم از دانشجویان، اهل قلم، سیاست‌گذاران در اجرا و مردم، که زمینه‌ی اصلی جامعه و موتور محرک نظام هستند، ایجاد می‌کند.

رهبر معظم انقلاب  امسال را هم سال حماسه‌ی اقتصادی نام‌گذاری کرد‌ه‌اند و با توجه به اینکه رهیافت اقتصادی ما اقتصاد مقاومتی است، حماسه‌ی اقتصادی را حرکت در مسیر اقتصاد مقاومتی تعبیر نموده‌اند. یعنی با توجه به معنای فارسی کلمه‌ی حماسه، که نوعی تلاش با نتیجه‌ی مطلوب موفقیت است، در سال حماسه‌ی اقتصادی، قرار است حرکت تک‌تک اجزای نظام، اعم از سیاست‌گذاران و مردم، به شکلی باشد که در مسیر و چارچوب رهیافت اقتصاد‌ِ مقاومتی حرکت کنند و نتیجه‌ی این حرکت چنین خواهد شد که تهدیدها و مشکلاتی که در مسیر بالندگی اقتصاد و پیشرفت کشور، خصوصاً در سال‌های اخیر به وجود آمده بود، برطرف شود و ما به اهداف خود نزدیک‌تر شویم.

تأکید ایشان در پیام نوروزی مبنی بر اینکه در سال حماسه‌ی اقتصادی باید با روحیه‌ی جهادی وارد عرصه شد، ناظر بر این است که هم رویکرد ما در مسیر اصلاح شود و هم با قدرت و توان بالا حرکت کنیم؛ زیرا مسیر پیشرفت طولانی است و ما مشکلات بسیاری داریم و برای رسیدن به آرمان‌های نهایی انقلاب اسلامی باید با توان بیشتری حرکت کنیم.

حال مسئله‌ی مهم این است که تکلیف تک‌تک اعضای نظام چیست و مثلاً مردم و سیاست‌گذاران باید چه کنند؟ این مفهوم را در ادبیات اقتصاد مقاومتی به صورت گسترده مطرح کردیم. در حوزه‌ی اقتصاد مقاومتی، رهیافت حاکمیت باید به سمت مقاوم‌سازی اقتصاد باشد. به این صورت که اهداف اقتصادی مد نظر نظام که از همان گفتمان اقتصادی انقلاب اسلامی حاصل شده و شامل خلق ارزش حداکثری و توزیع عادلانه‌ی درآمد و امکانات است، باید سرلوحه‌ی همه‌ی کارها قرار گیرد و مجلس، دولت و نهادهای دیگر باید فرآیندهای اقتصاد را طوری تنظیم کنند که با وجود تمام دشواری‌ها و دشمنی‌هایی که در حال حاضر وجود دارد، این نتایج حاصل شود.

از طرفی دیگر، رهیافت عمل مردم هم به عنوان تولیدکننده و مصرف‌کننده باید مبتنی بر مقاوم‌سازی و تقویت اقتصاد ملی باشد که در نتیجه‌ی دشواری‌ها و دشمنی‌ها نتواند اقتصاد را از حرکت بالنده‌ بازدارد و باعث کاهش سرعت آن شود. مثلاً مصرف‌کننده باید از اسراف جلوگیری و از خرید کالاهای خارجی صرف‌ نظر کند یا تولیدکننده با وجود دشواری‌ سعی ‌کند که افزایش قیمت محصولات را به حداقل برساند تا اثرات تورمی را برای تولیدکننده و مصرف‌کننده کمتر کند و به امید اینکه در ماه‌ها و سال‌های آینده اوضاع بهتر می‌شود، تولید را کاهش ندهد و خود را به ایفای نقش در چارچوب این الگو موظف بداند.

به هر حال، وقتی بحث مقاومت مطرح می‌شود، دشواری‌هایی نیز وجود دارد. دولت، مردم، مصرف‌کنندگان، تولیدکنندگان و همه‌ی اقشار باید بخشی از این دشواری را بپذیرند. الحمدالله اقتصاد ایران آن‌ قدر گسترده و وسیع است که اگر هر کسی وظیفه‌ی خود را به درستی انجام دهد، مجموع فشارهایی که به افراد وارد می‌شود بسیار کم خواهد بود.

رهبر معظم انقلاب اسلامی با نامگذاری سال 92 به عنوان سال « حماسه سیاسی و حماسه اقتصادی »، چشم‌انداز سال جدید را امیدوارانه و همراه با حضور جهادی ملت ایران در عرصه‌های سیاسی و اقتصادی توصیف کردند.

ایشان در بخشی از پیام نوروزی خود تاکید کردند: لازم است که هم در زمینه‌ی اقتصاد، هم در زمینه‌ی سیاست، حضور مردم حضور جهادی باشد.

در عرصه‌ی اقتصاد، به تولید ملی باید توجه شود؛ همچنان که در شعار سال گذشته بود. البته کارهائی هم انجام گرفت؛ منتها ترویج تولید ملی و حمایت از کار و سرمایه‌ی ایرانی، یک مسئله‌ی بلند‌مدت است؛ در یک سال به سرانجام نمی رسد. خوشبختانه در نیمه‌ی دوم سال 91 سیاست های تولید ملی تصویب شد و ابلاغ شد ــ یعنی در واقع این کار ریل‌گذاری شد ــ که بر اساس آن، مجلس و دولت می توانند برنامه‌ریزی کنند و حرکت خوبی را آغاز کنند و ان‌شاءالله با همت بلند و با پشتکار پیش بروند.

در سخنان رهبر معظم انقلاب، این نکته اساسی که مورد تاکید اقتصاد دانان است وجود دارد که موضوع تولید ملی، یک امر بلندمدت است و سیاست های حمایتی، و فضای کسب وکار لازم برای آن، برای چند سال باید ادامه یابد.

به عبارت دیگر، وقتی قانون حمایت از تولید ملی داریم، این قانون قرار نیست فقط برای چند سال که در تحریم هستیم یا مشکل ارزی داریم ادامه یابد، و بعد از این که درآمد ارزی حاصل از نفت افزایش یافت و محدودیت ها و افزایش هزینه های تولید حاصل از تحریم، برطرف شد، دوباره به مسیر رشد واردات و رهاسازی تولید ملی برگردیم.

بلکه باید توجه داشته باشیم که سیاست های حمایت از تولید و سیاست های مکمل برای حمایت از تولید و اشتغال ملی، باید چند سال پشت سرهم ادامه یابد تا این اطمینان و اعتماد را به سرمایه گذار و تولید کننده بدهد که می تواند سرمایه گذاری کند و سازو کار تولید را فراهم کند تا کالای ایرانی به بازار عرضه شود و با واردات کالای چینی و خارجی رقابت کند و مورد حمایت مصرف کننده ایرانی و صادر کننده ایرانی باشد تا سرانجام زمینه شکوفایی تولید داخلی را مانند کشورهای صنعتی، فراهم آورد.

نکته مهم دیگری که در این زمینه در پیام مقام معظم رهبری وجود دارد، موضوع جهاد سیاسی و حضور در انتخابات برای تشکیل دولت جدید است تا برنامه اجرایی کشور برای چهارساله یا هشت ساله آینده شکل بگیرد و با فشارها و تحریم های دشمنان مقابله شود.

ایشان تاکید کردند که در زمینه‌ی امور سیاسی، کار بزرگ سال 92، انتخابات ریاست جمهوری است؛ که در واقع مقدرات اجرائی و سیاسی، و به یک معنا مقدرات عمومی کشور را برای چهار سال آینده برنامه‌ریزی می کند.

این نکته نشان می دهد که دولت آینده، باید مسیر حمایت از تولید ملی و تقویت بنیان های تولید و اشتغال ملی را تقویت کند و حرکتی که امسال آغاز شده و قانون تولید ملی شکل گرفته است باید حداقل در چهارسال آینده ادامه یابد تا سرمایه گذاری، تولید، اشتغال، بهبود کیفیت کالای ایرانی، رشد تقاضا و تمایل مصرف کننده ایرانی و بازار صادراتی، را شاهد باشیم و در شرایط بالا رفتن نرخ ارز و کاهش واردات، تولید ایرانی بتواند آینده ای درخشان و مطمئن برای خود پیش رو داشته باشد.

براین اساس، دولت آینده، با هر نگاه سیاسی، چه اصول گرا چه غیر اصولگرا، باید رویکرد حمایت از تولید ملی داشته باشد، زیرا در شرایط تداوم تحریم ها و فشار دشمن، تداوم تورم و رشد نرخ ارز و کاهش درآمد نفت، و اثرات ضعف مدیریت اقتصاد کشور در 8 سال گذشته، باید مجموعه ای از سیاست های مکمل تولید ملی و ابزارهای اثرگذار را شاهد باشیم که حداقل در یک دوره 4 ساله دولت آینده، ادامه یابد و با ثبات و مستمر باشد تا علامت درست و منطقی به عوامل تولید از کارگر و سرمایه گذار و مواد اولیه و... بدهد تا سمت و جهت شکوفایی اقتصاد را پیگیری کنند.

برای چنین منظوری، دولت آینده باید با اعتقاد به تولید گرایی و تامین نیازها از داخل، و کاهش واردات و تامین مخارج کشور با درآمد ارزی موجود، باید پایدار و استوار باشد و بخش های اقتصادی ومردم نیز با روحیه جهادی و حماسه ساز در عرصه سیاست و اقتصاد، ایستادگی کنند تا کار رونق تولید و اشتغال پیش برود و با تکیه بر توان داخلی نیازها را تامین کنیم.

چنین روند و روحیه حماسی، قطعاً به ثبات سیاست های مکمل و اثرگذار نیاز دارد. یکی از مهم ترین این سیاست ها، قیمت گذاری درست است. زیرا اگر قیمت گذاری منطقی باشد، هر چند در ابتدا گرانی موجب فشار بر مصرف و تولید می شود اما به تدریج تولید کننده به خاطر سود موجود در بازار، سرمایه گذاری و تولید را افزایش می دهد، کار بیشتری ایجاد خواهد شد و درآمد و حقوق و دستمزد، موجب رشد تقاضا و اشتغال می شود و مصرف را بالا می برد و در نهایت، بازار با افزایش عرضه کالا، به تعادل نسبی نزدیک می شود و کشور براساس نیازها و تلاش و کار وسرمایه خود، مشکلات را کاهش می دهد.

رهبر معظم انقلاب بر اساس ضرورت و نیاز کشور عزیزمان ایران برای هر سال در پیام نوروزی نام خاصی را انتخاب می کنندتا توجه خاص مردم ومسئولین نظام به ان معطوف وافق چشم انداز میان مدت و کوتاه مدت مهندسی و تدبیر گردد در سالهای اخیر فشار دشمنان ایران عمدتا اقتصادی و معیشتی بوده است و برای مقابله با آن مقام معظم رهبری سا لهای اخیر را جهت مقابله با دشمنان و توجـه مسئولان و کم کردن فشار براجتماع به سالهای توسعه اقتصادی تغییر دادند باید یقین و باور داشته باشیم انتخاب ایـن نامها بر اسـاس حکمت و مصلحت و با تدبیر خاص انجام می گیرد و در واقع نـقشه راه ملت و مسـئولین دلسوز نظام می باشد ولی آنچه انتظارمی رفت که همه مردم ومسئولین نظام این پیام را جدی گرفته و در این راستا تمام همت خود را معطوف بدارند چنین نشده است .

ولی امسال انتخاب کلمه حماسه که به معنی صلابت – شدت –شجاعت ونمایش قدرت است درکنارمسایل سیاسی و اقتـصادی یک پیام خاص ومهم به  دوستان و دشمنان نظام دارد شروع سال 92 همزمان با ایام فاطمیه (س) و بعد از آن با انتخابات سرنوشت ساز ریاست جمهوری قرین شده است چند درس اجتمـاعی و سیاسی را به همراه دارد.

فرمانده سپاه استان سمنان گفت: ولایت‌مداری و تبعیت محض از مقام‌معظم رهبری رمز خلق «حماسه‌ی سیاسی و اقتصادی» است.

سردار «علی استادحسینی» در همایش انس و مودت کارکنان و بازنشسته‌های سپاه دامغان، اظهار کرد: حماسه را کسانی خلق می‌کنند که ویژگی‌هایی چون صلابت، شجاعت و دلاوری را دارند.

وی با اشاره به نقش بسیجیان در عرصه‌های مختلف اجتماعی، سیاسی، فرهنگی و ... افزود: باید دست در دست یکدیگر دهیم تا در سالی که به این نام نامگذاری شده است، حماسه‌ای دیگر خلق کنیم.

فرمانده سپاه استان سمنان با بیان این‌که پس از انقلاب اسلامی مردم باصلابت حماسه‌های زیادی خلق کردند که نظیر آن را در هیچ جا نمی‌توان یافت، افزود: یکی از بزرگترین حماسه‌های مردمی پس از 22 بهمن 57، حماسه‌ی بی‌نظیر 9 دی 88 است.

وی تأکید کرد: باوجود همه‌ی مشکلات و سختی‌های پیشرو باید قله‌های بلندتر را در نظر بگیریم و آنها را فتح کنیم.

فرمانده سپاه استان سمنان افزود: نباید با مال‌اندوزی و تجمل‌گرایی از فتح قله‌های افتخار بی‌نصیب بمانیم و سعی داشته باشیم با انتخاب یک گزینه‌ی مطلوب به آبادنی کشور کمک کنیم.

استادحسینی تصریح کرد: باید کسی در راس کار قرار گیرد که برای مردم دلسوزانه کار کند و انتخاب ما به نفع کشور باشد.

وی با بیان اینکه فرد اصلح از دیدگاه ما فردی ولایت‌مدار است، ادامه داد: فرد منتخب باید ولایت‌مدار و مطیع محض رهبر، توانمند، ظلم‌ستیز، دیندار، ساده زیست و پایبند به ارزش‌های اسلامی باشد.

فرمانده سپاه استان سمنان یادآور شد: انتخابات مظهر وحدت مسلمانان است و نباید اجازه داد که دشمنان این وحدت و همدلی را از میان ببرند

بازخوانی پیام‌ نوروزی مقام معظم رهبری در سال 92:

حضرت آیت‌ الله خامنه‌ای (مدظله العالی) در نخستین دقایق آغاز سال نو، در پیامی به ملت شریف ایران، با تشریح اوضاع مهم «سال ِ قبل»، چارچوب كلی و افق پیش روی ملت و مسئولان جمهوری اسلامی را در سال ِ پیش ِ رو، ترسیم می‌كنند. بخش‌هایی از پیام‌های نوروزی ایشان از سال 69 تا 92 را در زیر می‌خوانید:

پيام به ملت شريف ايران، به مناسبت حلول سال 92

سال ۹۲ برابر چشم‌انداز امیدوارانه‌ای كه به لطف پروردگار و همت مردم مسلمان برای ما ترسیم شده است، سال پیشرفت و تحرك و ورزیدگی ملت ایران خواهد بود؛ نه به این معنا كه دشمنیِ دشمنان كاسته خواهد شد، بلكه به این معنا كه آمادگی ملت ایران بیشتر و حضور او مؤثرتر و سازندگی آینده‌ی این ملت به دست خودشان و با همتِ با كفایت خودشان ان‌شاءالله بهتر و امیدبخش‌تر خواهد شد.