ما در این مقاله ابتدا به مفهوم شناسی واژه « عزت » در فرهنگ لغت پرداخته و آنگاه به جستجوی معانی این واژه در فرهنگ قرآنی پرداخته ایم و کاربردها وموارد استعمال گوناگون عزت را در آیات قرآنی و نیز راههای دستیابی به عزت از دیدگاه قرآن را مورد بحث قرار داده ایم و سپس وارد بحث اصلی مقاله که همان « عزت حسینی » در فرهنگ عاشورا بود، شده ایم و با استناد به خطبه ها، نامه ها و سروده های آن حضرت، جلوه های گوناگون عزت در عاشورا و نیز پیامهای تربیتی این واژه مقدس را برشمردیم. آنچه از این مقاله استنتاج می‌شود این است که هر مکتب تربیتی برای تربیت انسانها راه و رسمی را بر می گزیند و در مکتب حسین بن علی ( ع )، اساس تربیت انسانها عزت مداری و زندگی همراه با عزت و شرافت انسانی است. انسانی که در این مکتب پرورش می یابد، فلسفه مرگ و حیات را به زیباترین شکل آن دریافته و در هر شرایطی بر حفظ عزت پافشاری نموده و مرگ با عزت را بر زندگی همراه با لذت و خواری ترجیح می دهد و هرگز حاضر نمی شود یک لحظه زیر بار حرف زور و ذلت بار برود. او « قتیل العزه » نامیده شد تا درس سازش ناپذیری و روح عزتمندی را به پیروانش منتقل سازد.

تاکنون واقعه‌ي جان سوز کربلا و سلسله رويدادهاي دل خراش آن را بارها به روايت تاريخ از نظر گذرانده، يا تصاوير داستاني آن را در سينما و تلويزيون، از نزديک مشاهده کرده ايد؛ ولي يقيناً تاکنون فاجعه‌ي جانخراش عاشورا را، از جنبه‌ي فرهنگِ واژگانِ نام پديد آورندگان اين تراژدي غم انگيز، نخوانده و نديده ايد. و شايد اين نخستين باري است که اين رخداد اسفناک آييني را از طريق نام شخصيتهاي پديد آورنده‌ي آن، تجربه مي نماييد و همراه با آدم هاي شکل دهنده‌ي حوادث به صحنه هاي دهم محرم سال 61 هجري قمريِ کربلا وارد شويد.

فرهنگ عاشورا را پاس بداریم

یادآوری حادثه عاشورا در دنیای اسلام و به ویژه در قلمرو یاران عترت علیهم السلام امروزه یک فرهنگ است. فرهنگی که ریشه در عقل و فطرت انسانی و آیات قرآن و سنت نبوی صلی الله علیه وآله دارد.بخش مهمی از آیات قرآن ، که گاه به یک سوم و گاه به یک چهارم و در برخی احادیث در حد نیمی از قرآن شناخته شده، در ارتباط نزدیک با پیامبر و اهل بیت رسول خداست، به طوری که در برخی از روایات آمده که نیمی از قرآن درباره ما و نیمی درباره دشمنان ماست. بیش از هزار آیه چون آیات تطهیر و مباهله و نور و ذی القربی و تبلیغ و ولایت، در روایات معصومین علیهم السلام بر ائمه علیهم السلام و فضیلت ها و عملکرد و اندیشه و گفتار و رفتار آنان تطبیق و تفسیر شده است. و بخشی از آیات، اختصاص به حضرت سید الشهدا و جریان عاشورا و فرهنگ کربلا دارد.  

سفید، سبز، سرخ

«عرفه»، «قربان»، «غدیر» سه نام پرآوازه که برای سه رویداد منحصر به فرد مختص گردیده و پاسداشت حرمت شان در قاموس مسلمانان فرهنگ شده است. عرفه، روز شناخت است، شناخت خالق، شناخت هستی آفرین، شناخت معبود و در یک کلام، عرفه، شناخت خویشتن خویش است در قالب شناخت مبدأ. اما قربان، هدیه ای به پاسداشت آن شناخت بود و تقرب به مبدأ آفرینش. ابراهیم خلیل الله در سایه شناخت معبود و در عرفات خداشناسی به خویشتن خویش رسید و از پل نفس عبور کرد و اسماعیل ذبیح را به قربان گاه برد. قربان، روزی است که خدا، ابراهیم خلیل را به عنوان نوع بشر در آزمونی سخت بیازمود و راستی آزمایی وی را به تاریخ عرضه کرد تا به بشر بفهماند نتیجه شناخت مبدأ و شناخت حقیقت خویش و غایت پیوستن به خدا، قربانی می خواهد تا آدمی بر نفس سرکش خویش حاکم گردد و بر آن سیطره تام داشته باشد.