شنبه 15 اسفند 1388 ساعت 11:44 PM
شكر در لغت«تصور نعمت و آشكار كردن آن است» و در اصطلاح علم اخلاق آمده است، شكر عبارت است از: شناختن نعمت از منعم و شاد شدن به آن و صرف كردن آن در راهي كه منعم به آن راضي باشد. از اين تعريف، معلوم مي گردد كه شكر، يكي از برترين اعمال و داراي فضيلت بسيار است و از سه عنصر علم، حال و عمل تشكيل مي شود كه علماي اخلاق آن را به حقيقت شكر تعبير كردهاند. علم عبارت از آن است كه بداني نعمت، استقلال ندارد و وابسته به نعمت دهنده است. عنصر حال يعني، وقتي كه انسان به منعم حقيقي معرفت پيدا كرد و دانست كه نعمت وابسته به اوست، ثمرهاش اين است كه از اين نعمت، در دل شادي و سروري همراه با خضوع و تواضع ايجاد مي شود، و به اين جهت نعمت را هديهاي از سوي خدا و توجّهي از جانب او به خود مي داند. و امّا سومّين عنصر، عمل مي باشد و آن اقدام به چيزي است كه مقصود و محبوب منعم است، اين عمل ممكن است با قلب، زبان يا اعضاي ديگر انجام شود. قلب«شكرگزار» همواره به ياد نعمت و بخشش«نعمت گستر» و بزرگداشت و تعظيم خداوند است و در برابر بزرگي و توجّه خداوند اظهار كوچكي و نياز مي كند و با تفكّر در كارهاي بزرگ و مخلوقات گوناگون خداوند و اراده خير رساني به بندگانش، شگفتي خويش را ابراز مي دارد و خضوع و خشوع او افزون مي گردد. بعد از اين كه نعمت بودن نعمت، يعني ماهيت واقعي آن، بر شخص عاقل روشن شد، سرچشمه هاي شكر از قلب به زبانش جاري مي شود و با قلبش از منعم خود. راضي و سپاس گزاري مي گردد و اين رضايت و سپاس علاوه بر اين كه قلب انسان را سرشار از شكر منعم مي كند، در گفتار و رفتار او هم ظاهر مي شود. يعني فرد شكرگزار به تمجيد و ثناگويي و تسبيح و تحليل مي پردازد و در حدّ فكر و توان خود، او را مي ستايد، بنابراين شكر زباني به تنهايي، نعمتي از جانب خداوند است كه نياز به شكر دارد. مرحله مهمّي كه در موضوع شكر مورد غفلت واقع شده مرحله عملي است. شكر عملي، شكر كامل است و از انسان، شاكر كامل مي سازد. شكر عملي ثمره دو مرحله شكر قلبي و زباني است. به عبارت ديگر، وقتي كه انسان به دل، نعمت بودن نعمت را فهميد و به زبان آن را اظهار كرد و شكر منعم را به جاي آورد، حق بر اين است كه در عمل نيز شكر خدا را ظاهر نمايد. بنابراين«شاكر حقيقي» بايد نعمت هاي الهيه را صرف رضا و مقصود منعم نمايد و همواره بايد آگاه باشد كه از نعمت هاي خدا در چه مسيري استفاده كند تا مرتكب كفران نعمت هاي الهي نگردد.
.
