گردشگري بعد از انقلاب ( 1385 ـ 1357 )
بعد از انقلاب اسلامي به دنبال تحولات فکري ـ فرهنگي که در کشور ايجاد شد، تغيير بنيادي نيز در ساختار ، رويکرد و سياستهاي گردشگري کشور بوجود آمد. وزارت اطلاعات و جهانگردي در سال 1357 به وزارت ارشاد ملي و سپس به وزارت ارشاد اسلامي تغيير نام يافت و حوزه معاونت جهانگردي اين وزارتخانه ، سرپرستي امور جهانگردي را بر عهده گرفت. به دنبال تشکيل وزارت ارشاد اسلامي ، دفتر ايرانگردي و جهانگردي در معاونت سياحتي و زيارتي اين وزارتخانه ، به منظور ساماندهي و برنامه ريزي گردشگري ، آموزش ، درجه بندي ، نظارت ، نرخ گذاري تأسيسات اقامتي ، برقراري ارتباط با ارگانها و سازمانهاي بين المللي جهانگردي تشکيل گرديد . اين دفتر پس از مدتي برابر مصوّبه21 آبان 1358 شوراي انقلاب اسلامي با اهداف هماهنگي بين امور گردشگري، چهار شرکت سهامي(شرکت سهامي تأسيسات جهانگردي ايران ، شرکت سهامي گشتهاي ايران ، شرکت سهامي مرکز خانه هاي ايران و شرکت سهامي سازمان مراکز جهانگردي)را درهم ادغام کرده و به نام مراکز ايرانگردي و جهانگردي شروع به فعاليت کرد.اين سازمان با خط مش و اهدافي نو ، فعاليت خود را با بهره برداري از 144 واحد پذيرايي ، مهانسراها ، هتل و تأسيسات گردشگري سراسر کشور آغاز نمود.
در سال 1365وزارت فرهنگ و هنر با وزارت ارشاد اسلامي ادغام شد و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي تشکيل گرديد و فعاليتهاي اين سازمان نيز در وزارتخانۀ جديد به همان شکل قبلي خود ادامه پيدا کرد. در سال1370 در سايه ايجاد فضاي نو که پس از جنگ تحميلي؛ کشور پيدا کرده بود به منظور توسعه صنعت گردشگري ،ضمن تجديد نظر در تشکيلات حوزۀ معاونت سياحتي و زيارتي وزارتخانه، امور ايرانگردي و جهانگردي بر عهدۀ واحدهاي تابعه اين مرکز، دفتر برنامه ريزي و امور فني اداره کل نظارت بر خدمات سياحتي و زيارتي ،مرکز تحقيقات و مطالعات ايرانگردي و جهانگردي و مرکز آموزش خدمات جهانگردي گذاشته شد. در اجراي سياستهاي دولت جمهوري اسلامي ايران به منظور توسعه فعاليتهاي اقتصادي و کسب درآمدهاي ارزي از منابع غير نفتي با توجه به توان بالاي کشور در زمينه جلب گردشگران خارجي، بازنگري در اهداف و وظايف ،حوزه معاونت امور سياحتي و زيارتي و سازمان مراکز ايرانگردي و جهانگردي بوجود آمد و اين دو بخش در سال 1367در يکديگر ادغام و سازمان ايرانگردي و جهانگردي با عنوان يکي از سازمانهاي تابع وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي تأسيس شد. اين سازمان جديد فعاليت خود را مجزاتر و با استقلال بيشتري پيگيري کرد. نهايتاً در سال 1383با پيشنهاد دولت وتصويب مجلس شوراي اسلامي طرح ادغام دو سازمان ايرانگردي وجهانگردي با سازمان ميراث فرهنگي از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي و منفک شدن آن و به عنوان يکي از سازمانهاي زير مجموعه رياست جمهوري تحت عنوان سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري مورد موافقت و اجرا شد.
گردشگري در برنامه هاي توسعه
پس از جنگ تحميلي ، ضرورت بازسازي کشور و برنامه ريزي اقتصادي– اجتماعي– فرهنگي سرلوحه برنامه ها ي دولت گرفت. يکي از بخشهايي که همواره مورد توجه برنامه هاي توسعه کشور با نقاط ضعف و قوت بوده؛ گردشگري ، بخصوص گردشگري فرهنگي– مذهبي است. اين رويکرد با توجه به ساختار سياسي ، اجتماعي– فرهنگي ، تاريخ و تمدن ديرينه اين مرزوبوم ، منابع و اهميت جاذبه هاي فرهنگي- مذهبي کشور، تبادلات فرهنگي– سياسي، نياز به ارز و...بوده است. با اين مقدمه به بررسي جايگاه گردشگري با تکيه به گردشگري مذهبي- فرهنگي در برنامه هاي توسعه اقتصادي ،اجتماعي و فرهنگي مي پردازيم:
1- برنامه اول توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي(72- 1368)
سياستهاي کلي اين برنامه عبارت بود از:
1- توسعه وتقويت برنامه هاي تبليعاتي براي معرفي جاذبه هاي فرهنگي ، تاريخي و طبيعي کشور
برپايي کنفرانس ها ،نمايشگاهها ،جشنواره هاي فرهنگي هنري
سرمايه گذاري در زمينه ايجاد واحدهاي ارزان براي اقامت مسافران در جهت حمايت طبقات متوسط و کم درآمد که اين سياست از جمله سياستهاي موفق برنامه بوده است.
راه اندازي و توسعه تورهاي داخلي
تسهيل در ورود و خروج ايرانيان مقيم خارج
راه اندازي تورهاي مخصوص جانبازان و معلولان
عملکرد برنامه نشان مي دهد ،سه سياست اخيرالذکر داراي نتايج مثبت بود و موفق نشان داده است.
آموزش نيروي انساني براي تربيت کادر متخصص
همکاري با سازمانهاي بين المللي و کشورهاي پيشرفته جهت کسب تجارت گردشگري
توسعه،ارزيابي و نظارت بر فعاليتهاي مراکز ايرانگردي در کشور
10- ايجاد تسهيلات گمرکي و تسهيلات گمرکي و تسريع در تشريفات مرزي
11- تشکيل شوراي عالي ايرانگردي جهانگردي؛
12- شرکت فعال در نمايشگاهها و مجامع بين المللي؛
13-اقدام به تأسيس آموزشکده جهانگردي و برگزاري دوره هاي آموزش مديران
14- اسکان زائران در مجتمع هاي مسکوني به منظور صرفه جويي
15- تغيير روش در تدارکات به منظور صرفه جويي
اهداف کمي برنامه :
1- افزايش تعداد گردشگران خارجي به 318000 نفر ؛
2- افزايش تعداد ايرانيان که به خارج مي روند به 830000 نفر ؛
3- حصول 450 ميليون دلار درآمد ارزي ناشي از ورود گردشگران خارجي ؛
4- تمشيت امور 800000 نفر زائر حج و 472000 نفر زائر سوريه ؛
اهداف کيفي :
1- شناساندن فرهنگ و تمدن ايراني اسلامي به جهانيان و صدور انقلاب و آشنايي ايرانيان با تمدن ساير ملل
2- ايجاد زمينه آشنايي مردم با نقاط مختلف کشور و تحکيم و جذب اقوام مختلف ايراني ؛
3- افزايش در آمدهاي ارزي کشور از طريق جدب گردشگران و سودآور نمودن واحدهاي دولتي ؛
4- بهره برداري صحيح از تجهيزات و تأسيسات احداث شده و ساير سرمايه گذاريها ؛
5- ايجاد زمينه مناسب براي سفر ايرانيان به خارج و بهبود و توسعه مشيت زائران حج و عتبات عاليه ؛
2- برنامه دوم توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي (79-1374 )
برنامه دوم با يک سال تأخير نسبت به برنامه اول شروع شد ،دراين برنامه سعي شد، ضعفها و کاستي هاي برنامه اول را نيز پوشش دهد ،با اين ديد برنامه دوم تمهيداتي را نيز در جهت رشد و توسعه صنعت گردشگري درنظر گرفت .اعتبار در نظر گرفته شده براي صنعت گردشگري 5/991 ميليارد ريال بود که 85 درصد آن از اعتبارات جاري و 15 درصد آن مربوط به اعتبارات عمراني در نظر گرفته شده است .در طي برنامه اعتبارات جاري 6/10 و اعتبارات عمراني 01/30 در صد رشد را نشان مي دهد .
عمده ترين خط مش هاي برنامه دوم ،ايجاد تمرکز در امر برنامه ريزي و سياستگذاري امور ايرانگردي و جهانگردي ،تشويق بخش خصوصي به سرمايه گذاري ،واگذاري طرحهاي نيمه تمام به بخش خصوصي به منظور ارائه خدمات بهتر و توسعه و تقويت تبليغات براي شناساندن فرهنگ و جاذبه هاي گردشگري کشور .
ادامه مطلب


