سه دستور اخلاقی...
یکی از شاگردان مرحوم شاه آبادی نقل می کند:
شبی در یکی از سخنرانی هایشان، از شاگردان گلایه کردند و گفتند: چرا نمی خواهید آدم شوید؟
چند نفر از شاگردان پس از جلسه به ایشان گفتند: آقا ما می خواهیم آدم شویم، چه کنیم؟
ایشان سه دستور به آنها دادند:
1- مقید باشید نماز را در اول وقتش اقامه کنید. هر کجا باشید و دیدید صدای اذان بلند شد، دست از کارتان بکشید و نمازتان را اقامه کنید و حتی المقدور هم سعی کنید به جماعت خوانده شود.
2- در کاسبی انصاف به خرج دهید و واقعا اقل منفعتی را که می توانید ، همان را در نظر بگیرید. در معاملات، چشم هایتان را ببندید و بین دوست و آشنا و غریبه و شهری و غیرشهری فرق نگذارید. همان اقل منفعت در نظرتان باشد..
3- از نظر حقوق الهی، گرچه می توانید برای ادای آن تا سال صبر کنید و امام معصوم (ع) تا سال به شما مهلت داده اند، اما شما ماه به ماه حق و حقوق الهی ر ادا کنید.
همین فرد می افزاید: من دستورات ایشان را که از ماه رجب شنیده بودم، اجرا کردم تا به ماه رمضان رسید. قبل از ماه رمضان در بازار باچنار می آمدم که صدای اذان بلند شد، خود را به مسجد نایب رساندم و پشت سر مرحوم حجت الاسلام عباس آیت الله زاده مشغول نماز شدم.
در نماز دیدم ایشان گاهی تشریف دارند گاهی نیستند. در قرائت نیستند در سجده و رکوع هستند. پس از نماز به ایشان عرض کردم: شما در حال نماز کجا تشریف داشتید، نبودید؟
ایشان متحیر شد. تعجب کرد و فرمود معذرت می خواهم. من از مسجد و منزل ناراحت بودم، لذا در نماز، گاهی می رفتم دنبال آن اوقات تلخی و بعد از مدتی متوجه می شدم و برمی گشتم.
این اولین مشاهده من بود که در اثر دستورات آِت الله شاه آبادی برایم حاصل شد. در اثر دو ماه و نیم التزام به این سه دستور، دید ما باز شد و برنامه را همچنان ادامه دادم که مشاهدات بعدی من دیگر قابل بیان نیست.
بهرهگيری از مفاهيم ارزشمند حديث شبلی میتواند زمينهساز ارتقای آگاهی و بصيرت زائران در زمينه واقعيات حج باشد.
در اين حديث حضرت سجاد(ع) از شبلی سؤال میكند، وقتی به ميقات رسيدی و لباسهای خود را بيرون آوردی و غسل كردی آيا نيت كردی كه با در آوردنِ لباس، نافرمانی خداوند را در میآوری و كنار میگذاری؟ و آيا نيت كردی كه با درآوردن لباسهای دوخته شده، از ريا و دوروئی و انجام كارهای نادرست، كناره میگيری؟ و آيا هنگام غسل احرام، نيت كردی كه روح و قلبت را از گناهان و لغزشها میشويی؟
شبلی گفت: نه اينگونه نيت نكردم؛ حضرت فرمود: پس واقعاً به ميقات وارد نشدی و لباس درنياوردهای و غسل نكردهای. سپس حضرت سوال كردند كه وقتی بدن خود را از موهای زائد پاك میكردی و احرام میبستی و قصد عمره و حج داشتی، آيا نيت كردی كه با پاك كردن موهای زائد، گناهان و زشتیها را از خود دور كنی؟ و آيا هنگامی كه احرام بستی، نيت كردی كه ديگر هيچ حرامی را مرتكب نشوی؟ و آيا هنگامی كه نيت عمره و حج كردی، نيت كردی كه از وابستگی به هر چه غير خداست خارج شوی؟ شبلی گفت: نه اينگونه نيت نكردم؛ حضرت فرمود: پس واقعاً خود را تميز نكردهای و احرام نبستهای و نيت عمره و حج نكردهای.
سپس حضرت سوال كردند كه وقتی وارد ميقات شدی و دو ركعت نماز احرام را خواندی و لبيك گفتی، آيا با وارد شدن به ميقات نيت كردی كه میخواهی به زيارت خدا بروی؟ و آيا هنگامی كه نماز احرام میخواندی نيت كردی كه میخواهی با نماز كه بهترين اعمال است به خدا نزديك شوی؟ و آيا هنگامی كه لبيك گفتی، نيت كردی كه تعهد اطاعت بهخدا بدهی و از تمام نافرمانیها كناره بگيری؟!
شبلی گفت: نه اينگونه نيت نكردم؛ حضرت فرمود: پس واقعاً وارد ميقات نشدهای و نماز نخواندهای و لبيك نگفتهای!
سپس حضرت سوال كردند: آيا وقتی كه به مكه رسيدی و داخل حرم شدی، با ورود به مكه نيت كردی كه به دنبال خدا آمدهای؟ و آيا هنگامی كه وارد محدوده حرم شدی، نيت كردی كه احترام تمام مسلمين را نگاه داری و ديگر غيبت نكنی؟! شبلی گفت: نه اينگونه نيت نكردم؛ حضرت فرمود: پس واقعاً وارد مكه و حرم نشدهای!
سپس حضرت سوال كردند كه وقتی طواف كردی و حجرالاسود را لمس كردی و در مقام ابراهيم نماز خواندی و سعی بين صفا و مروه كردی، آيا با طواف و لمس حجرالاسود نيت كردی كه با خدا دست دادهای و ديگر با او مخالفت نخواهی كرد؟ و آيا هنگامی كه در مقام ابراهيم برای نماز ايستادی نيت كردی كه در انجام فرمانهای خداوند و دوری از نافرمانی، همت كنی و پايدار باشی؟ و آيا وقتی نماز خواندی، نيت كردی كه به حضرت ابراهيم(ع) اقتدا كنی و با اين نماز بينی شيطان را به زمين بمالی؟ و آيا وقتی سعی بين صفا و مروه كردی، آيا نيت كردی كه از غير خدا بهسوی خدا فرار كنی و اين حال تو را خدا ببيند و اينكه هميشه بين خوف و رجاء باشی؟!
شبلی گفت: نه اينگونه نيت نكردم؛ حضرت فرمود: پس واقعاً طواف نكردی و دست به حجرالاسود نزدهای و نماز نخواندهای و سعی نكردهای!
دعا از دو جهت در فرج و ظهور نقش ايفا مي نمايد. يكي نقش و تأثيرات دعا و ديگري فضاسازي اجتماعي و فردي و آماده كردن فضا براي ظهور.
اول؛ نفس دعا:
دعا اثرات بسيار شگرفي بر زندگي انسان و روح و روان او دارد. دعا انسان را به خدا نزديك مي نمايد. او را بنده خدا مي كند. به او اميد و تحرك مي دهد. رابطه انسان با خدا مستحكم و قوي مي گردد. و آثار و فوايد بسيار ديگري كه در اين مقاله نمي گنجد. اما آنچه مهم است اثرات دعا بر فضاسازي جامعه براي آمادگي ظهور است كه بدان مي پردازيم.
دوم؛ فضاسازي فردي و اجتماعي:
دعايي كه مورد نظر امام زمان عليه السلام است دعايي است كه قابل اجابت باشد و الا دعاهاي بي روح و بي محتوا تأثير آنچناني براي فرج ندارد.
لذا دعا كننده بايد اول خويش را به درجه اجابت دعا برساند سپس دعا نمايد. و آماده كردن شرايط دعا خود موجب آماده شدن شرايط ظهور مي گردد كه بدانها اشاره مي كنيم:
1- معنوي شدن جامعه
از آثار مهم دعا معنوي شدن جامعه اسلامي است. جامعه اي كه راز و نياز و درخواست در آن متبلور است قطعاً جامعه اي است كه معنويت در آن موج خواهد زد و اين براي ساخت فضاي ظهور بسيار مناسب خواهد بود.
2- شرايط براي اجابت دعا
هركس كه بخواهد دعايش مستجاب شود بايد شرايط استجابت را در خود فراهم نمايد كه هركدام در اصلاح جامعه نقش مهمي را ايفا مي نمايد. اين شرايط عبارتند از:
الف) بنده خدا شدن
خداوند در قرآن كريم مي فرمايد: «إذ سألك عبادي عني فأني قريب اجيب دعوه الداع إذا دعان». براي استجابت دعا اول بايد بنده خدا شد.
بنده خدا شدن يعني انسان كاملا مطيع خدا شده و تمام كار و عملش در جهت جلب رضاي او باشد. و اين به تمام كارهاي انسان جهت خدايي مي دهد. درس خواندن، تدريس، پزشكي، مهندسي، صنعت و... همه در مسير الهي قرار مي گيرد و جامعه، جامعه اي الهي مي گردد.
ب) اقتصاد حلال
در حديث قدسي نقل شده است كه خداوند متعال فرمود: من استجابت دعا را در روزي حلال قرار داده ام، مردم در سروصدا و گريه دنبالش مي روند و به آن نمي رسند.
كسب روزي حلال، خود مقدمه اصلاحات گسترده اي در زمينه هاي اقتصادي و غيراقتصادي خواهد شد. گرانقروشي و كم فروشي و ربا و... به فراموشي سپرده شده و انسان براي كسب لقمه حلال سعي خواهد كرد كه غش را از كار و... خالي نموده و در برابر حقوقي كه از بيت المال مي گيرد به نحو احسن كار انجام دهد. راننده تاكسي و... همه افراد با اصلاح كسب خود هم اصلاحات اقتصادي انجام داده و هم كار خود را به سوي اصلاح پيش خواهند برد.
منشأ بسياري از مفاسد و گناهان در جامعه مسئله پول و اقتصاد است. ايجاد بازار ربا، كلاهبرداريهاي آنچناني، اختلاس، رشوه و... كه چهره جامعه را سياه نموده است، علت اصلي آن اقتصاد است. و وقتي انسان بداند كه اين حربه هاي ناسالم تأثير منفي بر روند كار معنوي او دارد و آن را ترك كند تا لقمه حلالي بدست آورد، ريشه اصلي اين مفاسد را قطع خواهد كرد.
ج) ترك گناه
دعاي انسان گنهكار مستجاب نمي گردد. حضرت موسي عليه السلام از راهي مي گذشت. مردي در حال سجده بود و دعا مي كرد. حضرت رفت و برگشت و ديد هنوز در حال سجده است و دعا مي كند. عرض كرد: خدايا اگر من بودم دعايش را مستجاب مي كردم. وحي آمد اي موسي، اگر تا آخر عمر در سجده باشد دعايش را مستجاب نمي كنم چون اهل گناه است.
لذا انسان براي استجابت دعايش چاره اي جز ترك گناه ندارد و اين خود باعث مي شود دامنه فساد و ظلم و گناه و... از جامعه جمع شده و جامعه اي سالم بوجود آيد.
و پاك شدن گناه از سطح جامعه يعني شستن تمام نابساماني ها و كثافات از تابلوي زندگي. و آن وقت است كه:
- خانواده ها، سالم خواهند شد
- جوانان و فرزندان، سالم خواهند شد
- در مدارس تبعيض بين فرزند پولدار و فقير نخواهد بوده و دانش آموزان پاك اند
- در ادارات ديگر گناهي نيست و حق ارباب رجوع داده مي شود
- فيلمهاي مبتذل از جامعه پاك مي شود
- بي حجابي و بدحجابي رخت برمي بندد
و...
د) اضطرار
خداوند در قرآن مي فرمايد: «أمن يجيب المضطر إذا دعاه و يكشف السوء». از شرايط استجابت دعا اضطرار است. رسيدن به اين حالت، حالت استجابت دعا است و براي ظهور چاره اي جز ايجاد اضطرار نيست و آن هم بايد ايجاد شود. معرفي امام زمان عليه السلام - فلسفه غيبت-، آثار وجود نازنين آن حضرت و ضرر هنگفتي كه به مسلمين به خاطر غيبت مي رسد خود ايجاد كننده حالت اضطرار است.
آيا مي دانيد امام زمان عليه السلام چقدر بخاطر غيبت ناراحتند؟
آيا مي دانيد اگر ظهور يك ساعت جلو بيفتد وضعيت بشر چقدر مطلوب خواهد شد؟
آيا مي دانيد تنها كسي كه فقر را از دنيا جمع مي كند، ظلم و بي عدالتي را بر مي دارد، به انسان آزادي واقعي مي دهد، به انسان كرامت و شخصيت مي دهد، امام زمان عليه السلام است؟
آيا مي دانيد تنها با ظهور، دين در دنيا سيطره مي يابد و و مدينه فاضله ايجاد مي شود؟
آيا مي دانيد تنها با ظهور است كه امنيت همه جا را مي گيرد؟
اگر جواب اين سؤالها دانسته شود حالت اضطرار واقعي پيش مي آيد و آن زمان ظهور است.
ه) فراهم كردن اسباب ظهور
در روايت نقل شده است كه دعاي بدون اسباب همانند تير بدون كمان است. دعا كننده بايد اسباب را نيز فراهم نمايد. مثلا كسي كه آرزو دارد در كنكور قبول شود بايد تلاش كرده درس هم بخواند. كسي كه منتظر فرج است و دعا مي كند بايد اسباب ظهور را هم فراهم نمايد كه اسباب ظهور اكثر آن مربوط به مردم است. چون علت اصلي غيبت عدم وجود انسانهاي قدرشناس است. لذا براي ايجاد اسباب بايد اقدامات زير صورت گيرد:
1- ساختن فرد
افراد جامعه بايد اول خويش را بسازند تا جزء ياران واقعي آن حضرت باشند. در روايت نقل شده كه قدرت ياران امام زمان عليه السلام چهل برابر مردان امروزي است. اين بدان معناست كه ياران امام زمان عليه السلام در اكثر زمينه ها قدرتمندند. هم در زمينه علم و تكنولوژي و هم در زمينه اخلاق و تربيت فرزند و زندگي و...
2- ساختن و پرورش نيرو
انسان براي فراهم كردن اسباب چاره اي جز پرورش نيرو و هدايت ديگران ندارد و اين تحرك عظيم اجتماعي بوجود خواهد آورد كه هركس به ساخت ديگري بپردازد. و جامعه تبديل به مدرسه اي شود كه همه سعي در ساخت و پرداخت هم دارند. و اينجاست كه امربه معروف و نهي از منكر نيز تجلي يافته و جامعه ولائي آماده ظهور بوجود خواهد آمد.
و) ايجاد نشاط اجتماعي و كار
توكل بر خدا و اميد به استجابت دعا از شرايط استجابت است. ايجاد روحيه توكل در ياران و منتظران امام زمان عليه السلام باعث قدرتمند شدن ياران و ساخته شدن ياراني شجاع، قوي و عزيز خواهد شد كه به هيچ وجه زير بار ظلم نرفته و هيچ هراسي به دل راه نداده و سايه الهي را روي سرخود ببينند.
و از سويي ديگر اميد به استجابت دعا در انسان ايجاد نشاط نموده و روح او را صيقل داده و پويايي و تحركي بزرگ براي ايجاد انقلابي عظيم بوجود خواهند آورد.
خبرگزاری فارس
