و انزلنا الحدید فیها بأس شدید و منافع للناس

مختصری که هم اکنون تقدیم خوانندگان عزیز می شود، نگاهی گذرا و اجمالی به اهمیت و ارزش آب آهن تاب (تافته) از دیدگاه طب سنتی ایران است، مباحث کامل موضوع، شامل بحث آهن یونیزه و مولکولی و تاثیر آب آهن تاب (تافته) در رفع کم خونی و کاربردهای بسیار زیاد آن در طب ایرانی، به عنوان کتابچه ای مستقل انتشار خواهد یافت. قصد ما در این نوشتار کوتاه، آگاه نمودن کسانی است که دانسته یا نادانسته به موضوع تاخته اند و بدون آنکه به مطلب رسوخ داشته باشند و بتوانند برهانی علمی در مقابل آن اقامه نمایند، داد سخن داده اند، که باید گفت عِرض خود می بری و زحمت ما می داری.

آهن یا حدید واژه ای مبارک است؛ در قرآن کریم آمده است که ما آهن را فرو فرستادیم (نازل کردیم) نزول آهن هم ناظر به جنبه مادی آن است و هم دال به ارزش معنوی، جنبه ی مادی آن است که، حقیقتاً آهن نازل شده از آسمان است در هنگام تشکیل کره زمین زمانی که یک گلوله آتشین بود و توسط گرد و غبار کیهانی احاطه شده بود، عناصر سنگین از جمله آهن در هنگام سرد شدن همراه با حرکت چرخشی زمین به علت میدان جاذبه ی آن مانند بارش باران، فرود می آمدند، این نزول آسمانی با نزول معنوی آهن نیز ارتباط دارد و رمز ایجاز شگفت انگیز آیه قرآن است که می فرماید: در آن قدرتی افزون (نیرویی شدید) و منافعی برای مردمان قرار دادیم، قدرت آهن، جلوه ها و جنبه های گوناگونی دارد.
آهن در ساختار منازل، سدهای بزرگ، وسایل متعدد مورد استفاده ی بشر، سلاح های جنگی و بسیاری از ابزارهای مهم حیات بشری کاربرد دارد. لذا مصداق نیرویی شدید و توانمندی عظیم الهی است، جالب آنکه بدانید آهن در بدن نیز قوت بخش است. همچنانکه خواهیم گفت، آهن مقوی معده، مقوی نیروی جنسی و تقویت کننده طحال، روده ها و بخش های مهمی از بدن ماست، پس واژه "بأس شدید" یا نیروی شدید بسیار با حکمت بیان شده است و هر دو جنبه یعنی کاربرد آهن در ساختمانها و ابزار خشن و در اعضاء لطیف وجود آدمی از جمله خون، حکمت و ظرافت خلقت الهی را به آدمی گوشزد می کند. وجود آهن در ساختمان هموگلوبین در گلبول های قرمز خون، اوج این لطافت و ظرافت است در برابر خشونت جنگ افزار های آهنین و   جالب آنکه اگر در مقابل هم قرار گیرد خون بر شمشیر پیروز خواهد شد که رسم همیشه تاریخ و تقدیر مبتنی بر حکمت الهی است.
و اکنون به بحث اصلی خود راجع به کاربرد های آب آهن تاب (تافته) در طب سنتی ایران بپردازیم.
اگر بخواهیم ابتداً تصویری کلی از کاربرد آهن در طب سنتی ایران ارائه نماییم، لازم است که بیماری هایی را که برای درمان آنها از آب آهن تاب (تافته) استفاده می کنیم، نام ببریم که شامل موارد ذیل است:
1)    ضعف طحال یا بزرگی آن (هر دو مورد می تواند ناشی از بیماری های متفاوت باشد)
2)    ضعف معده (به علت شلی یا نقصان هضم)
3)    ضعف کبد
4)    جراحات یا زخم های سیستم گوارشی از دهان تا مقعد
5)    بواسیر و جراحات احشائی به طور کلی جرحات داخلی
6)    دردهای ناحیه مقعد و کف لگن
7)    عفونت روده و اسهال ها و بخصوص اسهال های مزمن
8)    عفونت هاری ناشی از سگ هار به خصوص در مرحله ترس از آب(هیدروفوبی)
9)    زردی رخسار و رنگ پریدگی (ناشی از کم خونی فقر آهن در اکثر موارد)
10)    هیضه اختلال گوارشی پس از پر خوری یا خوردن غذای نا مناسب با تهوع، استفراغ و اسهال
11)    آب آوردن شکم یا آسیت (إستسقاء)
12)    سلس البول یا آمدن ادرار قطره قطره و بدون کنترل فرد بیمار (dribbling)
13)    در بیماری های قلبی و خفقان
14)    در تقویت کلیه ها
15)    تقویت نیروی جنسی
16)    تقویت اشتهاء
17)    موثر در اکثر امراض ناشی از سرد مزاجی (امراض بارده)
بیماری های طحال و کبد از جمله امراض بسیار مهم و گاهی مهلک هستند که امروزه در جدول اختلالات حاد و مزمن احشاء شکمی مطرح می شوند، آب آهن تاب (تافته) یعنی آبی که آهن گداخته در آن خاموش شده است از ترکیبات موثر بر طحال است که در بزرگی یا ورم آن مورد استفاده قرار می گیرد.
شیخ الرئیس ابن سینا در قانون می گوید که علاج ورم سخت طحال مصرف کردن گندنای بیابانی با آب آهنگران (آبی که در آن آهن گداخته خاموش شده است) می باشد(1) و در کتاب سوم از قانون نیز می گوید نوشابه بیماران "طحال ورم کرده" آبی است که آهن سرخ شده در آن خاموش شده باشد(2)
ابن نفیس در "الشامل" که از بزرگترین منابع مفردات طب سنتی است در کاربرد آب آهن تاب(تافته) می گوید: اگر آهن گداخته را وارد آب کنیم تا سرد شود، جهت ورم طحال سودمند است(3).
حکیم بزرگ ایرانی، عقیل خراسانی نیز در مبحث "ماء الحدید" در خلاصه الحکمه می گوید که آب چه از معدن آهن برآید یا آنکه آهن تفته را در آن سرد نمایند، جهت امراض طحال نافع است(4).
و همین موضوع را رازی در کتاب با ارزش خود به نام منافع و ضررهای غذاها با عنوان "منافع الاغذیه و مضارها" عنوان می نماید که آبی که کیفیت آهنی را پذیرفته یعنی آهن در آن حل شده است موجب تقویت معده و کوچک شدن طحال است(5). همین مضامین راجع به ضعف کبد مورد بحث بوده است و در منافع مورد بحث آمده است.
یکی از کاربرد های آب آهن تاب (تافته) در ارتباط با شلی یا استرخاء و ضعف کارکرد معده است.
جرجانی در ذخیره خوارمشاهی می گوید که آب معدن آهن همه ی احشاء را سود دارد خاصه معده(6).
کتاب مشهور داوود انطاکی نیز کاربرد آب آهن تاب(تافته) را در بیماری های معده بیان می کند او می گوید اگر آهن گداخته در آب خاموش شود جهت اختلال معدی و شلی آن تاثیر درمانی دارد(7).
در اکثر منابع طب سنتی ایران آب آهن تاب(تافته) جهت تقویت دستگاه گوارش مطرح شده است در "مخزن الادویه" عقیلی نیز به صراحت اثر تقویتی آن در ضعف معده و کبد بیان شده است. مولف می گوید آب آهن تافته در این مورد به غایت موثر است(8) که عین همین مفهوم در " تحفه ی حکیم مومن" تائید شده است.(9)
جراحات و زخم های گوارشی از دهان تا مقعد همچنین بواسیر و جراحات احشائی نسبت به آب آهن تاب(تافته) از خود واکنش نشان می دهند، این موضوع را ارزانی در بیان کیفیت آب آهن دار توضیح می دهد(10) و در کتاب ارزشمند " مخزن الادویه" در ذیل "ماء  الحدید" به تفصیل (11) آمده است.
یکی از کاربردهای جالب آب آهن تاب(تافته) در شکم دردها و دردهای ناحیه ی کف لگن و مقعد است دردهای ناحیه ی لگن در بسیاری از اوقات دردناک است و پزشک را به چالش می کشد، لذا، کاربرد آب آهن تاب(تافته) در این مورد می تواند کمک درمان بسیار مناسبی باشد، این موضوع را "ابن نفیس" در "شامل" در مبحث مورد نظر مطرح کرده است(12). اشاره به تاثیرات موضعی در دردهای ناحیه ی مقعد و کف لگن در "تحفه حکیم مومن" نیز به چشم می خورد(13)
عفونت ها از موارد مهم کاربردهای آب آهن در طب سنتی ایران است؛ عفونت های روده و اسهال های مزمن غیر عفونی نیز در این تقسیم بندی جای می گیرند، اگر هیضه به مفهوم اسهال و استفراغ متعاقب پرخوری یا خوردن غذای نامناسب باشد در این تقسیم بندی جای دارد، و در اغلب منابع در کنار یکدیگر از آن یاد شده است.
آب آهن تاب(تافته) بدینگونه در اسهال ها قابل استفاده است به نظر می رسد که به توجه به موضوع هیضه در اسهال های مزمن، این کاربردها در اکثر موارد به اسهال غیر عفونی یا اختلال عملکردی مرتبط باشد. لذا عقیلی خراسانی می گوید: در اسهال های دموی و در خونریزی غیرطبیعی زنانه یا نزف هیض که بیش از مقدار طبیعی خونریزی داریم و در استرخاء یا شلی معده که موجب ضعف آن است،دوغ آهن تافته تاثیر بیشتری به جای می گذارد، به نظر می رسد که در این مورد تشدید قبض بیشتر دخیل باشد(15) و همین موضوع را در طب اکبری با عنوان دوغ آهن جوش می بینیم که عبارت است از دوغی که با وارد کردن آهن گداخته به جوش می آید(16)
ارزانی در سایر موارد که مخالف قبض آب آهن تاب(تافته)،کاربرد درمانی آن را مطرح می کند، به جهت رفع مزه ترش و قبض آن پیش بینی می کند که با آب عسل میل گردد(17)
از جمله کاربردهای مهم این ترکیب یعنی آب آهن تافته یا آهن تاب در مسمومیت هاست،در بیماری عفونی هاری که ناشی از مسمومیت با گاز سگ هار است و سیری پیشرونده و کشنده دارد، آب آهن تاب(تافته) می تواند نقش موثری ایفا کند. ابن نفیس می گوید هرگاه بیمار به مرحله ای می رسد که از آب وحشت دارد (که آن را هیدرفوبی می گویند) آب آهن تاب(تافته) را به او بخورانید، تغییرات سیستم مغز و اعصاب در گزش هاری با تابلوی، نامطلوبی رو به افزایش است در مرحله هیدروفوبی، ترکیبات ناشی از آب آهن تافته با تاثیر احتمالی بر سیستم عصبی، عمل خواهد کرد، گنجاندن این دستور پزشکی در پرتوکل درمانی هاری می تواند به عنوان یک پیشنهاد درمانی مطرح گردد(18)

منابع و ارجاعات
1)    ابن سینا. حسین بن علی. قانون در طب . کتاب سوم. جلد اول صفحه 540 ترجمه عبدالرحمن شرفکندی نشر سروش 1368
2)    ابن سینا. حسین بن علی. قانون در طب . کتاب سوم. جلد اول صفحه 353 ترجمه عبدالرحمن شرفکندی نشر سروش 1368
3)    ابن نفیس الشامل فی صناعه الطبیه جلد نهم صفحه 311 چاپ دانشگاه علوم پزشکی ایران
4)    عقیلی خراسانی شیرازی، محمد حسین خلاصه الحکمه جلد اول صفحه 462 انتشارات اسماعیلی سال 1385
5)    زکریای رازی، محمد "منافع الاغذیه و مضارها"
6)    جرجانی، محمد ابن احمد الحسینی جلد سوم صفحه 63 دوره چهارجلدی با مقدمه دکتر جلال مصطفوی چاپ بهمن
7)    انطاکی داوود "تذکره فی العلاج بالاعشاب" چاپ دار ابن هیثم مصر قاره صفحه 150
8)    عقیلی خراسانی میر محمد حسین مخزن الادویه تحقیق از سید مرتضی ابطحی نشر حبل المتین جلد دوم صفحه 397
9)    حسینی مومن تحفه المومنین صفحه 289 با مقدمه آقای روضاتی نشر مهدوی سال 1376
10)     به پاورقی شماره 5 مراجعه شود موضوع بهداشت غذایی
11)    رجوع شود به مبحث ماءالحدید مذکور در پانوشت بند 8 مذکور این مقاله
12)    عبارت ابن نفیس" و ینفع به المبطونین" در باب ماء الحدید است راجع به پانوشت 3 مذکور در مقاله
دیباچه کتاب مربوط به دکتر محمد مهدی اصفهانی و ناشر موسسه مطالعات تاریخ پزشکی و طب اسلامی دانشگاه علوم پزشکی ایران
13)    حکیم مومن حسینی مساله ی تاثیر بر درد را در مجموعه علائم با واژه " بغایت موثر" ذکر نموده است پانوشت 9 مذکور در مقاله
14)    ارزانی حکیم محمد اکبر طب اکبری جلد اول مبحث هیضه صفحه 608 که هیضه را حرکت مواد فاسده که به قی و اسهال مندفع می شوند و در منبع دیگر میزان الطب ارزانی (همان مولف) هیضه را دفع مواد هضم ناشده و فاسده از معده به طریق قی و اسهال می گوید صفحه 256 چاپ 1380 نشر سما
15)    منبع این بحث راجع است به پاورقی شماره 8 مذکور در این مقاله
16)    میزان الطب مبحث هیضه مذکور در پاورقی 14
17)    زکریای رازی محمد  منافع الاغذیه و مضارها مذکور در پاورقی 5 تحت عنوان آبی که آهن دارد صفحه 44 همان منبع
18)    عبارت ابن نفیس در الشامل این است" إذا اطفئ کراراً انفع دواء للمکلوب" جلد 9  صفحه 311

بطری های پلاستیکی آب معدنی و دوغ که در فروشگاه های عرضه مواد غذایی و آشامیدنی در معرض حرارت و در زیر آفتاب داغ نگهداری می شوند، غیر قابل استفاده و سرطان زاست.

معاون مرکز سلامت و محیط کار وزارت بهداشت گفت: بطری های پلاستیکی که حاوی دوغ و نوشابه است، وقتی به مدت زیادی در معرض نور نور خورشید می ماند، مشتقات نفتی بطری ها از آن جدا شده و در نهایت وارد آب یا دوغ می شود.

مهندس غلامی ادامه داد: مردم باید توجه داشته باشند از این آب معدنی ها استفاده نکنند، چرا که مواد نفتی پس از جدا شدن در آب و مصرف محتویات آن، افراد را دچار بیماری های خطرناکی همچون سرطان می کند.

وی اضافه کرد: ترکیبات شیمیایی موجود در بطری های پلاستیکی از نوع A بوده و این ترکیبات بیشترین تأثیر خود را بر غدد چربی و لنفاوی می گذارد و در برخی بافت های بدن، باعث بروز تومور می شود.

معاون مرکز سلامت و محیط کار وزارت بهداشت، در خصوص تاریخ مصرف 6 ماهه آب معدنی ها در معرض حرارت نباشد، مصرف آن ها تا یک سال مشکلی ندارد ولی اگر در شرایطی نگهداری و عرضه شوند که تحت تأثیر مستقیم حرارت باشند، حتی قبل از 6 ماه هم غیر قابل استفاده می شوند.

گفتنی است برخی از فروشندگان برای بازار گرمی، آب معدنی ها را در معرض دید مشتری و زیر نور آفتاب می چینند و این کار به شدت بر کیفیت آب معدنی تأثیر منفی می گذارد

بیماران سرطانی با رعایت تدابیر ذیل می توانند به بهبود وضعیت شان بسیار کمک نمایند. ضمناً در صورتیکه تمایل دارید تحت درمانهای طب سنتی قرار بگیرید با همه مدارک پزشکی با هماهنگی قبلی به مطب مراجعه نمایید.
1- تغذیه سالم داشته باشید و مخصوصاً آب، نمک و روغن سالم مصرف نمایید و از مصرف غذاهای کارخانه ای به علت دارا بودن مواد نگهدارنده و افزودنیهای شیمیایی بپرهیزید.

2- از غذاهاي سودازا مثل گوشت گاو، عدس، بادنجان، كلم، قارچ، سوسيس، كالباس، كنسرو، سيب زميني، نوشابه، پيتزا و ... به شدت پرهيز نمايید. منع سودازاها را نیز رعایت کنید که در مطلبی در قسمت توصیه های بهداشتی سایت  تحت عنوان "توصیه بهداشتی : منع سودازاها و توصیه هایی برای سودایی ها" درج شده است.
3- از هر غذايي كه خون را غليظ كند مثل غذاهای خیلی چرب و غذاهاي سرخ كرده و سس و ماكاروني پرهيز كنند و یا مقدار خيلي كم مصرف شود.
4-   بايد غذاهايي مصرف شود كه خون سالم توليد كنند. از ميان گوشتها، گوشت بره گوسفند و بزغاله، گوشت پرنده ها مثل گنجشك و كبد و بلدرچين بسيار مناسب است تا هم خون صاف توليد كند و هم تقويت شويد.
5- اكثر ميوه های شیرین مفيد است، ميوه هاي ترش مصرف نكنيد. كلاً چيزهاي ترش مثل زرشك و آلبالو و ساير ترشي ها برای شما مضر مي باشند. مصرف انار را قوياً توصيه مي كنيم اما ترش نباشد.
6- مصرف سوپ و آش جو با سبزيهاي خنك مثل گشنيز و خرفه و اسفناج و كاهو بسيار مفيدند.
7- از ميان حبوبات نخود زياد مصرف كنيد.
8- عسل را هر روز در برنامه غذايي خود قرار دهيد.
9- پسته و بادام و فندق و گردو در حد اعتدال و به صورت تازه مصرف كنيد.
10- هر روز آب هويج و آب سيب یک لیوان مصرف نمایید.
11- كاهو و اسفناج و سبزي خرفه و گشنيز نافع و مناسب هستند.
12- ماء الشعیر طبی (آبجو) برایتان خیلی مفید است.
13- دم كرده گل گاوزبان با ليمو عماني و عسل هر شب يك ليوان ميل كنيد.
14- حتماً بايد معده اصلاح شود. غذا را خوب بجوید، آب و نوشيدني وسط غذا نخورید. اول و آخر غذا كمي نمك ميل كنید.
15- در صورتيكه يبوست هم دارید هر روز صبح يك ليوان خاكشير با آب داغ و عسل ميل كنید.
16- سياهدانه، رازيانه و آويشن را آسياب كرده بعد از هر غذا يك قاشق چايخوري ميل كنید.
17- حرارت كبد را با خوردن عرق كاسني پايين بياوريد. عرق كاسني را قبل از هر غذا ميل كنيد.
18- مسائل عصبي و فشارهاي روحي را در نظر بگيريد و رفع نماييد. باید اطرافیان صميمانه به شما محبت كنند و محبت خود را در كلام و سخن ابراز نمايند. تفريح و رفتن به طبيعت و مسافرت را فراموش نكنيد. فضاي زندگي خانه را فضايي آكنده از شادي توأم با معنويات بنماييد. در صورتيكه اختلال خواب و يا استرس عصبي وجود دارد هر شب دم كرده گل گاوزبان و سنبل الطيب ميل کنید.
19- در صورتیکه شیمی درمانی شده اید، برای رفع اثرات آن توصیه می گردد  با توجه به اینکه شیمی درمانی باعث افزایش حرارت و خشکی بدن می شود، مصرف آب انار و آش جو برای کاستن از عوارض آن مفید است. تغذیه سالم داشته باشید و از خورشتهای با گوشت گوسفندی میل نمایید. عسل فراوان بخورید.
20- یکی از داروهای بسیار مفید برای شما ماءالجبن (آب پنیر) است. هر روز صبح ناشتا 2 ليوان ماءالجبن (هر نيم ساعت يك ليوان) ميل كنيد.
روش تهیه: 2 لیوان شیر را بجوشانید و در حال جوش یک قاشق سرکه خانگی به آن بزنید تا شیر ببرد. شعله را خاموش کنید و یک ساعت بعد آنرا صاف کنید، مایع حاصله را آب پنیر می گویند. (شرح کامل در ادامه مطلب تحت عنوان "دستور تهیه ماء الجبن" درج شده است)
21- در صورتي كه برای شما عقيقه نكرده اند حتماً گوسفندي را عقيقه كنيد. اميد به خداوند در شفاي بيماري انشاءا... معجزه مي كند. ( ذبح گوسفند به عنوان عقیقه و دفع بلا از نوزاد، از سنت‌های حسنه اسلام است. امام باقر (ع) در حدیثی که در جلد ششم «کافی» آمده است، می‌فرمایند: کُلُّ مَولوُدٍ مُرتَهَنٌ بِالعَقیقَةِ. یعنى «عقیقه» نوزاد را از معرض انواع بلاها مصون می‌دارد. )
و اگر بیمار خانمی مبتلا به سرطان سینه است، توصیه ذیل نیز رعایت شود:
22- در روابط جنسي دقت شود كه اگر مشكلي وجود دارد رفع شود. مثلاً اگر همسر بیمار مبتلا به انزال زودرس است درمان كند و حداقل هفته اي دو بار نزديكي داشته باشند، نزديكي مناسبي كه بیمار به اوج لذت جنسي برسد

تزئین غذا ها و انواع سالاد با زیتون زیبایی خاصی را به میز غذا می دهد و این ماده غذایی بسیار مفید است ، ولی لازم است نکته مهمی را در این باره بدانیم.
 
این زیتون در کشور اسپانیا و ایتالیا به دست می آید و در کشورهای دیگر به علت شرایط خاص آب ، هوا و خاک فقط زیتون سبز پروش پیدا میکند.
به علت زیبایی که زیتون سیاه دارد ، قیمت آن بیشتر از زیتون سبز است . بنابر این زیتون از کشورهای فوق وارد ایران نمیشود.

وارد کنندگان به علت قیمت تمام شده بالا ، تمایلی به واردات این محصول ندارند.

در عوض روشی وجود دارد که زیتون سبز را به صورت سیاه رنگ در می آورد. این عمل معمولا با استفاده از سولفات آهن صورت میپذیرد.
 این ماده سمی میباشد و این روش فرآوری مناسب نیست.
ترکیه یکی از کشورهایی است که به این روش زیتون سیاه را تولید میکند.
برای حفظ سلامتی خود و خانواده از خرید و مصرف زیتون سیاه در هر نوع بسته بندی جداً خودداری نمایید.

  بعضي از تحقيقات نشان مي‌دهد: فرآورده‌هاي بهداشتي زير بغل مي‌توانند يكي از علل ايجاد سرطان پستان باشند.

پودر شویا، پودر سفید رنگی است که جهت مسواک زدن، بجای خمیر دندانهای امروزی استفاده از آن توصیه می گردد.
جهت استفاده از این پودر، می بایست مقدار کمی از آنرا روی مسواک ریخته و دندانها را مسواک نمود. منظور از مسواک نیز همین مسواکهای موجود در بازار می باشد.
مسواک زدن با این پودر باعث نابودی تمام میکروبهای معده که محل زندگیشان لای دندانهاست، می گردد، همچنین برای از بین بردن جرم دندانها نیز موثر است.
پودر شویا را می توانید از عطاریهای مورد تایید ما تهیه نمایید.
رای بهداشت دندانها توصیه می شود، شبها روی دندانهایتان عسل زنبوری چند گیاهی بمالید و تمام حفره های دندانهایتان را کاملاً با عسل آغشته نمایید و صبح ها مسواک بزنید. لازم به ذکر است شیرینی عسل تنها شیرینی است که قند آن برای دندانها مفید می باشد. بجای عسل همچنین می توانید با مقداری پنیر محلی دنداهایتان را آغشته نمایید و صبح مسواک بزنید.

تذکر:

- پودر شویا هفته ای 2 بار فقط صبح خیلی کم استفاده می شود.

- باید بوسیله انگشت سبابه به عنوان مسواک لثه هر روز لثه های خود را ماساژ دهید.

- برخی مواقع از ترکیب سرکه و گلاب به نسبت یک به دو نیز استفاده کنید و با آن مسواک بزنید.

- متاسفانه خمیر دندانهای امروزی شیرین و دارای ترکیباتی هستند که برای دندانها مضر می باشند.

- کودکان نیز می توانند از پودر شویا استفاده کنند ولی نباید آنرا قورت بدهند.

- پودر شویا را به هیچ وجه به لثه نباید زد، بلکه به وسیله مسواک باید به دندانها زد و استفاده از آن،  به همین طریق، باعث رفع مشکلات لثه ها نیز خواهد شد.

در طب سنتی برای اطفال از بدو تولد تدابیر خاصی ارائه شده است که به تغذیه و بهداشت اطفال اشاره دارد که در ذیل 29 مورد در این زمینه بیان شده است:

1- برای این که بچه ها هنگام تولد زردی نداشته باشند باید مادر در دوران بارداری از غذاهای خیلی گرم استفاده نکند (البته خیلی هم خنک نخورد) و بعد از تولد نوزاد نیز اگر علائم آغازین زردی در نوزاد بوجود آمد، باید پشت گوش نوزاد را حجامت کرد.
2- در بدو تولد توصیه شده است مقداری نمک به تمام بدن نوزاد بمالید و بعد از چند دقیقه آن را با آب نمک رقیق شستشو بدهید و سپس با آب ولرم او را بشویید.

3- قنداق کردن نوزادان تا 40 – 50 روزگی به روشی که در قدیم این کار را می کردند، توصیه می گردد؛ چرا که با توجه به این که نوزادان دارای اندام و مفاصل بسیار ظریف هستند، قندان، نوزادان را از ضربات احتمالی حفظ می کند و در هنگام بغل گرفتن و حمل نیز او را محافظت می کند، دمای بدن نوزاد را ثابت نگه می دارد و به رشد طبیعی اعضاء و اندام کودک کمک می کند.

در قنداق کردن نوزادان موارد ذیل توصیه می شود:
- صورت و پیشانی باز باشد
-ریسمان اندک پهن عریض باشد و چندان تنگ نمی پیچند .
- روزی 2تا 3 بار و شبها یکبار باز وبسته شوند .
- بهترین حالت بازکردن نوزاد هر 3 ساعت یکبار و حدود یک ساعت آزاد بودن وی است.
- شکم دختران ملایم تر از پسران پیچیده شود .

4- توصیه می شود برای شستشوی نوزادان تا چهل روزگی از آب و نمک استفاده کنید. یعنی در هر بار استحمام یک بار با آب نمک رقیق شستشو بدهید، البته مراقب باشید در چشم و گوش و دهان نوزاد آب نمک وارد نشود، سپس یک بار بعد از آن با آب خالی او را بشویید و از صابون استفاده نکنید. بهترین حالت قرار گیری نوزاد در حین شستشو، آویزان کردن نوزاد بر روی سطح داخلی ساعد می باشد و برای جلوگیری از لیز خوردن آن، بهتر است کسی که این کار را می کند با لباس آستین دار نوزاد را روی دست خود قرار دهد.(سینه طفل بر دست چپ و با دست راست شستشو صورت گیرد تا ضمن مراقبت از شکم، آب وارد چشم و گوش و دهان وبینی نوزاد نشود)
بعد از چهل روز نیز با آب صابون رقیق شده، کودک را بشویید. برای این کار صابون قهوه ای یا زیتون مورد تایید تهیه نمایید و صابون را پودر کرده و داخل آب به صورت رقیق حل نمایید و از آن برای شستن کودک استفاده کنید. ضمناً در حمام نباید طفل را تا آن حدی نگه دارند که سرخی در پوست طفل پدیدار شود و حالت برآمدگی ایجاد شود که این امر موجب هدر رفتن رطوبات مفید نوزاد است.

شير سالم حالت شيميايي قليايي دارد اما زماني كه بار ميكروبي آن از حد مجاز مي‌گذرد، اسيدي مي‌شود. كارخانه‌داران براي جلوگيري از اين اتفاق به آن «آب ژاول» يا «وايتكس» اضافه مي‌كنند. اين عمل باعث مي‌شود تا دوباره حالت شيميايي شير قليايي شود. از طرف ديگر اداره استاندارد هم متوجه اين قضيه نمي‌شود، چون نتيجه اين عمل قابل اثبات نيست!

تهران امروز نوشت:

انتشار برخي اخبار مبني بر بالا بودن بار ميكروبي شير در ايران، واكنش تعدادي از كارشناسان حوزه تغذيه و سلامت را به دنبال داشته است، مدتي پيش رئيس اتحاديه لبنيات كشور خبر قابل تاملي را اعلام كرد و گفت:

«حد استاندارد بار میکروبی شیر 100 هزار و در نهايت يك ميليون واحد است که این میزان در مورد تولیدات داخلی به 20 میلیون نیز می‌رسد.» خبر قابل‌تامل بعدي را يك كارشناس صنايع غذايي به تهران امروز مي‌دهد.

«فاطمه اسكندري» كارشناس ارشد صنايع‌غذايي به خبرنگار ما مي‌گويد: «اگر بار ميكروبي شير از حد استاندارد آن بيشتر باشد، كارخانه داران بايد آن را برگردانند.» اما به گفته او، برخي كارخانه‌داراني كه به فكر سود خود هستند، براي رد شدن از دايره نظارت وزارت بهداشت،درمان و آموزش پزشكي و سازمان استاندارد راه حلي را يافته‌اند كه سلامت ميليون‌‌ها ايراني را تهديد مي كند!

اسكندري مي‌گويد: « شير سالم حالت شيميايي قليايي دارد اما زماني كه بار ميكروبي آن از حد مجاز مي‌گذرد، اسيدي مي‌شود. كارخانه‌داران براي جلوگيري از اين اتفاق به آن «آب ژاول» يا «وايتكس» اضافه مي‌كنند. اين عمل باعث مي‌شود تا دوباره حالت شيميايي شير قليايي شود. از طرف ديگر اداره استاندارد هم متوجه اين قضيه نمي‌شود، چون نتيجه اين عمل قابل اثبات نيست!» به گفته او، البته بار ميكروبي در ساير مواد غذايي هم وجود دارد اما مي‌توان از خطرات آن جلوگيري كرد. اسكندري در عين حال حاضر نمي‌شود نام كارخانه‌هاي متخلف را اعلام كند.

«دكتر آراسب دباغ» متخصص بهداشت مواد غذايي هم استفاده از وايتكس را يك روش تقلبي قديمي مي‌داند و مي‌گويد: «نبايد اين مسئله را به همه كارخانه داران تعميم داد. الان كارخانه‌هاي زيادي هستند كه مسائل ايمني و بهداشتي را رعايت مي‌كنند ولي فعالان حوزه تغذيه و سلامت خوب مي‌دانند كه برخي كارخانه‌هاي سودجو، براي آنكه مجبور نشوند پول بيشتري براي تهيه شير استاندار بدهند، از وايتكس استفاده مي‌كنند.» به گفته او گراني وتورم امروز حتي اجازه دامداري سنتي را هم به دامداران نمي‌دهد، از طرف ديگر هم كسي به آنها براي صنعتي شدن كار كمك نمي‌كند. به نظر هم نمي‌رسد مسئولان امر برنامه‌اي داشته باشند.

«الهام مريخي» ديگر كارشناس تغذيه هم به تهران امروز مي‌گويد: «بار ميكروبي در ساير غذا‌ها و حتي خشكبار هم وجود دارد، اما بار ميكروبي در توليد فرآيند شير خود را زودتر نشان مي‌دهد.» البته با توجه به استفاده كارخانه داران از مايعات غير مجاز مانند وايتكس، به نظر مي‌رسد كه سازمان‌هاي نظارتي با چشمان مسلح هم ديگر قادر به تشخيص آن نيستند. زودهنگام و ديرهنگامش هم فرقي ندارد! مريخي مي‌گويد: «بيشتر شركت‌هاي شير پروانه نظارت دارند اما چون شرايط ايمني و فني بيشتر آنها مناسب نيست، نمي‌توان به سلامت محصول آنها اطمينان كرد.»

او مي‌گويد: «حداقل 60 درصد كارخانه‌هاي شير ايران شرايط لازم براي توليد يك محصول سالم را ندارند.»

منبع:سایت تابناک