يكي از مسايلي كه بايد در ارتباط با نظام اقتصادي كشور بدان اشاره كرد، آن است كه ساختار نظام اقتصادي فعلي ايران، مبتني بر مباني اقتصاد اسلامي شكل نگرفته است. معيار سنجش اين ادعا، قانون اساسي به عنوان يك قانون مورد وفاق است.
گاهي به مفاد اين قانون نشان مي دهد كه نظام اقتصادي حاكم بر كشور ما با اصول قانون اساسي انطباق ندارد و چون فرض بر آن است كه قانون اساسي بر مبناي اصول اسلامي شكل گرفته، مي توان اين طور نتيجه گرفت كه اقتصاد كشور آنچنان مبتني بر اقتصاد اسلامی نيست.
 

ادامه مقاله را در ادامه مطلب بخوانيد

موضوع: تبيين جايگاه كنوني اقتصاد ايران اسلامي  نسبت به انديشه الهي اسلام

دين و اقتصاد، دو حوزه كاملاًَ نزديك به هم هستند. از جهت تاريخي ملاحظه مي‌كنيم كه عالمان پيشين اقتصاد از طبقه راهبان و عالمان رباني بودند.در قرون وسطا در اروپا، علم اقتصاد سكولاريستي را كشيشان مسيحي مثل توماس اكوئيناس، اگوستين و ديگران ايجاد كردند. فيزيوكرات‌ها در اوايل قرن هجدهم به مقدار فراواني صبغة ديني بر كتاب‌هايشان دادند. عقايد آنان دربارة زمين و انسان مبتني بر افكار مسيحيت بود. با حدوث انقلاب صنعتي و توليد انبوه، برخي عالمان اقتصاد شروع به تفكيك قلمرو تحقيقات خود از دين كردند. اين پديده‌اي استثنايي بود كه به تاريخ فرهنگي و سياسي اروپا ارتباط داشت؛ زيرا از نفوذ انقلاب افسارگسيخته ضد كليسايي متأثر بود. به مقتضاي اين پديده‏، بحث از علم اقتصاد سياسي به جاي علم اقتصاد سكولار آغاز شد؛ ولي انقلاب ضد ديني به مرور زمان فروكش كرد و مردم از جمله اقتصادانان، به تعادل فكري خود بازگشتند.

ادامه مقاله را در ادامه مطلب بخوانيد

موضوع: اقتصاد اسلامي
 

تفاوت اساسي اقتصاد اسلامي با ساير مكاتب اقتصادي در اين است كه اقتصاد اسلامي بر وحي مبتني است در حالي كه نظريه‌پردازان اقتصاد سرمايه‌داري حول محورهاي مطلوبيت، سود و رفاه مادي مي‌چرخند در نظريه اقتصاد سرمايه‌داري مبناي رفتار انسان در جايگاه مصرف‌كننده، حداكثر سازي مطلوبيت و در جايگاه توليدكننده بهينه‌سازي توليد به هدف حداكثر كردن سود است.
 

ادامه مقاله را در ادامه مطلب بخوانيد

موضوع: اقتصاد اسلامي

برای بسیاری از دانشجویان رشته‌ی اقتصاد و رشته های مرتبط به آن همواره این سوال در ذهن، بی‌پاسخ مانده است که علم اقتصاد اسلامی چیست و چه تفاوت ماهوی با علم اقتصاد متداول دارد و اصولا چرا باید اقتصاد را به اسلامی و غیر اسلامی متّصف کرد؟

البته این نوشتار، کوتاه‌تر از آن است که بتواند به تمام این سوالات پاسخ بدهد، اما کوشش نگارنده بر آن است که در مطلبی اجمالی، به تفاوت اصلی و ماهوی هدف اقتصاد اسلامی با اقتصاد سرمایه‌داری بپردازد.

ادامه مقاله را در ادامه مطلب بخوانيد

موضوع: اقتصاد اسلامي در مباني و منابع اصلي ( آيات قرآن – روايات اهل بيت عليهم السلام)

مسألة جایگاه دولت و نقش آن در اقتصاد، از زمان پیدایش دانش اقتصاد همواره مورد بحث اقتصاددانان و صاحبان اندیشه در مکاتب گوناگون اقتصادی بوده است. مرکانتالیست‌ها، که اقتدار کشور را در گرو دستیابی به طلا و نقرة بیشتر می‌پنداشتند، از دخالت دولت در اقتصاد حمایت می‌کردند. فیزیوکرات‌ها و پس از آنان، کلاسیک‌ها، بر اساس اعتقاد به ”دئیسم“ و نظم طبیعی و هماهنگی منافع فرد و جمع، بر آزادی‌های فردی و عدم دخالت دولت در اقتصاد تأکید داشتند. پیامدهای این تفکّر از جمله بی‌عدالتی‌های اقتصادی و اجتماعی، به تدریج حرکت‌‌های مخالفی را در مقابل خود شکل داده و افکار سوسیالیسم، با اندیشة واگذاری تمام فعالیت‌های اقتصادی به بخش دولتی و تدبیر اقتصاد بر اساس برنامه‌ریزی متمرکز دولتی، به شکل گسترده‌ای پدیدار شد؛ امّا تجربة ناکارآمدی شرکت های دولتی و انحصارات ملی در سال‌های بعد از دهة 80 میلادی، موجب شد که گرایش به خصوصی سازی و بازگشت به مکانیزم بازار، بار دیگر افزایش یابد.

ادامه مقاله را در ادامه مطلب بخوانيد

موضوع: نقد و بررسي ميان انتقادات و انديشه هاي اقتصادي جهان از منظر منابع اسلامي

اصل «عدالت» یكی از بنیانی ترین معارف قرآن كریم است;۱ و رعایت عدالت و برقراری قسط در شؤون فردی و اجتماعی انسان ها، از جمله فعالیت های اقتصادی، یكی از اهداف بسیار بلند اقتصاد اسلامی محسوب می شود: «لقد ارسلنا رُسلنا بالبیّنات و انزلنا معهم الكتاب و المیزان لیقومَ الناس بالقسط و انزلنا الحدیدَ فیه بأسٌ شدیدٌ و منافعُ للناس» (حدید: ۲۵); ما رسولان خود را با دلایل روشن فرستادیم و با آن ها كتاب (آسمانی) و میزان (شناسایی حق از باطل و قوانین عادلانه) نازل كردیم تا مردم قیام به عدالت كنند، و آهن را نازل كردیم كه در آن نیروی شدید و منافعی برای مردم است.
 

ادامه مقاله را در ادامه مطلب بخوانيد

موضوع: عدالت در قرآن و حكومت رسول الله وحضرت علي (عليه السلام) بعنوان اصلي ترين عامل موثر اقتصادي

در هر مکتب فکری که در نظر بگیریم و با هر عقیده ای مسئله ای مثل عدالت همواره مد نظر بوده و همه مکاتب و جریانهای فکری که به نوعی با انسانها سر و کار دارند به دنبال تامین عدالت هستند. در این میان تعالیم دینی که به عنوان چراغ راه بشر و از طریق وحی در اختیار بشر قرار گرفته به بهترین نحو می تواند تعریف عدالت و حدود آن را معلوم کند و این موضوع مهمی است چون یکی از دشواری های پرداختن به موضوعی مثل عدالت فراوانی تعاریف و وجود اختلاف نظرها در تعریف آن است.

ادامه مقاله را در ادامه مطلب بخوانبد

موضوع: اقتصاد اسلامي

محسن اسماعیلی استاد دانشگاه و عضو حقوقدان شورای نگهبان "جهاد اقتصادی" را لازمه شکل گیری الگوی مردمسالاری دینی دانست و با تشریح سیمای "جهاد اقتصادی" در قرآن درباره تلاش نمایندگان مجلس برای تصویب قانونی با این عنوان اعلام نظر کرد.

ادامه موضوع را در ادامه مطلب بخوانيد

موضوع: اقتصاد اسلامي در مباني و منابع اصلي ( آيات قرآن – روايات اهل بيت عليهم السلام)
 

اقتصاد از واژه قصد به معنای میانه روی و اعتدال آمده است و در اصطلاح به دانشی گفته می شود که به بررسی فعالیت های فردی و اجتماعی مربوط به تولید، مبادله و توزیع و مصرف کالا و خدمات می پردازد.

در آیات قرآن این واژه با این مفهوم اصطلاحی خود به کار نرفته است و مسایل به طوری مطرح می شود که نظریه با عمل در آمیخته است و مباحث نظری آن از مباحث اجرایی و عملی آن جدا نیست.
 

ادامه مقاله را در ادامه مطلب بخوانيد

موضوع: اقتصاد اسلامي
 

اقتصاد در آموزه هاي قرآني در كنار اصول دين و عباديات از مهم ترين مسائلي است كه قرآن بدان پرداخته است. از اين رو همواره در كنار نماز مساله زكات و انفاق به عنوان دو مساله اقتصادي مورد توجه و تاكيد بوده است.

ادامه مقاله را در ادامه مطلب بخوانيد

موضوع: اقتصاد اسلامي