رشد اقتصادی ، توانمندی و قدرتمندسازی

در فرآیند رشد اقتصادی، اگر چه تشکیل سرمایه انسانی اهمیت یافته و نقش انسان در تولید کالا و خدمات برجسته است ، نگاه به انسان در این جا بیش تر به جنبه ابزاری اوست؛ یعنی سهم انسان در تولید کالا و خدمات، و نه به مثابه هدف در توسعه .همین مفهوم در سرمایه اجتماعی نیز دیده می شود؛ منتهی دامنه انتخاب را بیش تر می کند. اما وقتی به مسئله توانمندسازی انسان اشاره می شود هدف ، توسعه رفته است. هم هدف و هم مسئله توسعه است.

سرمایه انسانی بر نقش فاعلیت در تقویت امکانات تولیدی تأکید دارد، در حالی که تأکید توانمندسازی بر دست یابی انسانی به زندگی متناسب با شأن و منزلت انسانی و افزایش حق و اختیار انتخاب در حوزه های واقعی است. بنابراین، اگر چه هم سرمایه انسانی و هم توانمند سازی بر نقش آموزش تأکید می کنند، در توانمندسازی نقش آموزش فراتر از تشکیل سرمایه جهت تولید کالاست و به گسترش آزادی انسان برای گزینش نوع زندگی دلخواه خود و هم درک حقوق و مسئولیت های خود در جامعه اشاره دارد. سرمایه انسانی در بهترین حالت فرصت ها، امکان استفاده مناسب از آن ها را برای افراد فراهم می کند. اگر فرصت های مساوی وجود داشته باشند و مردم فقیر نتوانند از این فرصت ها استفاده کنند، همچنان محروم می مانند؛ هدف توانمندسازی ارتقاء توان افراد جهت بهره گیری از فرصت ها و جلوگیری از محرومیت و انزوای اجتماعی است.

تأکید بر سرمایه انسانی و سرمایه اجتماعی برای رشد حائز اهمیت است. اگر چه پذیرش نقش کیفیت های انسانی در تقویت و پایداری رشد اقتصادی مهم است. تأکید بر سرمایه انسانی و سرمایه اجتماعی چیزی را در مورد ضرورت رشد اقتصادی توضیح نمی دهد. رشد اقتصادی هنگامی از اهمیت برخوردار است که موجب گسترش فرصت ها و آزادی انتخاب افراد شود. بدین ترتیب، توانمندسازی انسان در فرآیند رشد برای دست یابی به یک زندگی آزاد و شرافتمندانه جزء جدایی ناپذیر توسعه اقتصادی محسوب می شود. توانمندسازی با ارتقا و برابری فرصت ها ، قدرتمندسازی مردم و تأمین امنیت فردی و اجتماعی صورت می گیرد.

منظور از قدرتمندسازی ، گسترش دارایی و توانایی مردم فقیر جهت مشارکت در مباحثه ، چانه زنی، کنترل، نظارت، وادارسازی به پاسخگو بودن و مذاکره با تأثیرگذاری بر نهادهایی است که بر زندگی آن ها تأثیر می گذارند.

موارد زیر، چهار عنصر کلیدی موثر بر قدرتمندسازی اند:

الف) دسترسی به اطلاعات

اطلاعات قدرت است. شهروندان مطلع بهتر و مجهزترند. می توانند از فرصت ها استفاده کنند، به خدمات دسترسی یابند، حقوق خود را مطالبه و دولت مردان را به پاسخگویی واردار کنند.

ب) مشمولیت و یا مشارکت

فرصت سازی برای مردم فقیر و دیگر گروهایی که از فرآیند تصمیم گیری دور مانده اند، از آن جهت حائز اهمیت است که موجب می شود منافع محدود بر اساس دانش ها و تجارب محلی و اولویت های آن ها هزینه شوند.

ج) پاسخگویی

مدیران، کارکنان و شاغلان بخش های مختلف دولتی و خصوصی باید وادار به پاسخگویی به مردم درباره سیاست ها و نحوه استفاده از وجوهات و منابع مالی شوند.

د) ظرفیت و توان سازمان دهی محلی

این مسئله به توانایی مردم برای کار کردن با هم به صورت دسته جمعی و یا مشارکت و سازماندهی خود اشاره دارد که منابعی را برای حل مشکلات مشترک و منافع شان جمع آوری می کنند. جوامع سازمان یافته صدایی رساتر دارند و اعتراض آن ها بهتر شنیده و به خواسته آن ها بهتر پاسخ داده می شود. از این رو مشارکت مردم تأثیری به سزا بر تحولات توسعه دارد.

مشارکت فرآیندی است که در آن افراد و گروهای ذی نفع بر کنترل ، تعئین اولویت ها، سیاست گذاری، تخصیص منابع و یا اجرای سیاست ها تأثیر می گذارند.

مشارکت هنگامی بیش ترین اثر را دارد که مبتنی بر اصول زیر باشد:

•  داشتن یک برنامه کاری مشارکتی مبتنی بر نتیجه
•  یک استراتژی اطلاعات عمومی
• ترتیبات نهادی برای جلوگیری از تمرکز قدرت

برگرفته از:

• Economic empowerment
• Economic empowerment

*کلیه حقوق برای مجله سندباد محفوظ می باشد*

سندباد سبک جدید تجارت