اسلام، دین کار و کوشش است و به رغم تبلیغاتی که گاهی از جانب مخالفان مبنی بر تشویق روحیه دنیاگریزی و ترغیب به آخرت گرایی در این دین می شود و گریز از کار را از نتایج این نگرش در میان مسلمانان می دانند، منابع دینی ما پر از روایاتی است که بر این امر تأکید فراوان کرده و آن را از بهترین و ارزشمندترین عبادت ها شمرده است. قرآن، آفرینش روز و روشنایی آن را برای تأمین معاش ذکر کرده است:
وَ جَعَلْنا النَّهارَ مَعاشا. روز را برای کسب روزی و معیشت قرار دادیم.
در روایتی آمده است که وقتی رسول خدا صلی الله علیه و آله وسلم از جنگ تبوک باز می گشت، سعد انصاری به استقبال حضرتش شتافت و به او دست داد. پیامبر به وی فرمود: «چه صدمه و آسیبی به دست تو رسیده که دستت زبر و خشن شده است؟» سعد عرض کرد: ای رسول خدا! با طناب و بیل کار می کنم و درآمدی برای معاش زندگی خود به دست می آورم؛ از این رو دستم خشن شده است. پیامبر صلی الله علیه و آله وسلم دست او را بوسید و فرمود: «این دستی است که آتش دوزخ به آن نمی رسد».
در روایت دیگری، پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله وسلم کسی را که بار خود را به دوش دیگران افکنده، حقوق خانواده خود را تضییع می کند، لعنت کرده است.
برخی روایات به آثار سوء بیکاری پرداخته و گفته اند: فقط تن آدمی نیست که به کار نیاز دارد؛ بلکه رشد روح و قوای معنوی و فکر و فرهنگ و تربیت او نیز به کار وابسته است. امام صادق علیه السلام در این زمینه می فرماید:
مردم در حالت بیکاری، بی نهایت گستاخ، و به ناسپاسی گرفتار می شوند تا جایی که فساد فراوان و کارهای زشت رواج می یابد؛ زیرا اگر تمام این ها [= امور معاش و کارهای لازم زندگی] در اختیار انسان قرار می گرفت و به کار و کوشش در این امور نیازی نداشت، دیگر زمین زیر پای او [از گستاخی و ناسپاسی] بند نمی شد و کار او به جایی می رسید تا به کارهایی دست زند که مایه نابودی خود باشد... .
در روایات فراوان دیگری، بیکاری و تن پروی و گریز از کار به بهانه های گوناگون نکوهش شده است. سیره معصومان علیهم السلام نیز این بوده که به کار و کوشش و تأمین گذران زندگی از دسترنج خود، اهتمام فراوانی نشان می داده اند.
اسلام، بین کار و بندگی خداوند، منافاتی نمی بیند. مهم این است که انسان در هر حال، وظیفه اش را انجام دهد؛ چنان که نقل شده است: وقتی حضرت علی علیه السلام از جنگ برمی گشت، به آموزش مردم و قضاوت در بین آن ها مشغول می شد و هنگامی که از این کارها فراغت می یافت، در باغ خود کار می کرد و در همه این حالات ذاکر خدا بود.
حضرت با کار و کشاورزی و احداث چشمه ها و نخلستان ها، از ثروتمندترین افراد زمان خود شد و از دسترنج خود هزار برده خرید و رهانید و همه باغ های احداثی خود را برای مستمندان وقف کرد؛ البتّه افراط در کار و پرهیز از هر گونه استراحت و تفریح نیز پسندیده نیست؛ به ویژه اگر به انگیزه حرص و طمع و کثرت طلبی باشد. انسان باید بخشی از وقت خود را برای استراحت و بخشی را برای تهذیب و رشد کمال اخلاقی و افزایش دانش دینی و اجتماعی قراردهد. امام کاظم علیه السلام فرمود:
بکوشید وقت خود را چهار قسمت کنید: بخشی برای مناجات با خدا، بخشی برای تأمین معاش، و قسمتی برای معاشرت با برادران و افراد مورد اعتمادی که عیوبتان را برای شما بیان کنند و در باطن به شما اخلاص ورزند، و بخشی نیز فراغتی برای لذّت های مشروع شما باشد.
این رهنمودها در چگونگی شکل گرفتن تابع عرضه کار مسلمان، بسیار مؤثّر است. مقدار مزد، یکی از عوامل تعیین کننده تخصیص کار و فراغت در کارگران است؛ یعنی کارگران در مزدهای پایین، به عرضه مقدار کمی کار حاضرند و به عکس، در دستمزدهای بالا، از فراغت خود کاسته، کار بیش تری ارائه می دهند.
کارگر مسلمان به لحاظ این که تأمین هزینه زندگی خود و خانواده اش بر او واجب است، حتّی در وضعیّتی که دستمزدها کم باشد نیز از کار دست نخواهد کشید؛ البتّه از طرف دیگر، به کارفرمایان نیز اجازه داده نشده است که با ایجاد وضعیّت مصنوعی و کاهش دستمزدها، حقوق کارگران را پایمال کنند. همچنین به جهت این که بخشی از ساعات زندگی مسلمان به عبادت و نیز آسایش خود و خانواده اش اختصاص دارد، با افزایش دستمزد، تأثیر فراوانی بر میزان اشتغال آنان نخواهد داشت؛ البتّه مسلمان در حدّی که به فراغت و عبادت او آسیب نرسد، در ازای دستمزد بالاتر، کار بیش تری را عرضه می کند.
از دیگر تفاوت های کارگر مسلمان با کارگر غیرمسلمان این است که برخی از آنان با بالا رفتن درآمد، از ساعت کار خود کاسته، بر فراغت خود می افزایند،  به گونه ای که اگر به طور کامل تأمین باشند، انگیزه کار در آنان از بین می رود؛ در حالی که مسلمان، حتّی اگر هزینه زندگی خود تا آخر عمر را نیز داشته باشد، به جهت نگرش خاص به کار، از کار دست نخواهد کشید.
این، گذشته از اشتغال، ناهنجاری های اجتماعی چون دزدی، جنایت، اعتیاد و ناامنی را نیز کاهش خواهد داد.

موضوع : جایگاه کار و تلاش در آموزه های دینی

منبع مطلب : پایگاه حوزه
 

در دین مبین اسلام نیز در مورد کار و کوشش سخنانی به میان آمده است که به اختصار به بیان آنها میپردازیم...

کار مهمترين عاملي است که حيات بشر، عزت و سربلندي هر فرد و اجتماعي بستگي به ميزان وجود آن دارد. کار مفهوم عامي است که شامل کليه فعل و انفعالات و هر حرکتي مي شود که از جسم و حتي روح انسان سرچشمه مي گيرد.

حضرت على عليه‏ السلام ضمن دفاع از اصول و موازين دين مبين اسلام از كار و تلاش در مسير احيا و آبادانى جامعه دريغ نكرد و مزارع و باغ‏هاى متعددى را احيا و آباد كرد. در مدت خلافت خويش نيز از كار غافل نگشت. در طول حيات خود اثرى گران‏بها به نام «نهج‏ البلاغه» را به يادگار گذاشت. در اين اثر جاويدان بسيارى از آموزه ‏هاى الهى، سياسى، مذهبى، اقتصادى، اجتماعى، فرهنگى و... آمده است.

كار چه جایگاهی در مبانی دینی و اعتقادی مادارد؟ آیا فرهنگ موجود كار در جامعه ما بافرهنگ دینی و ملی مان هماهنگ و همخوان است ؟ آیا دین اسلام ما را به كار و كوشش و تلاش دعوت كرده است یا به تن پروری ؟

از هنگامی که آدمی بر کره زمین پدید آمد، برای رفع نیازهای خود نیازمند کوشش بود. زندگی انسان بر محور کار می‌گردد و کار، تلاش انسان جهت حصول به هدف معین است. کلید گشایش هر استعدادی در درون  انسان کار است. کار بزرگ‌ترین و شاید زیربنایی‌ترین بخش زندگی انسانی است. چرا که از کار می‌توان به جوهره درونی افراد  پی برد و وقتی این جوهره‌های  درونی‌ آشکار شوند  و استعدادهای بالقوه به منصه ظهور  برسند می‌توان به وجود جامعه‌ای پویا امیدوار بود.

در اين مقاله با تکيه بر الگوهاي اسلامي به تشريح بعد فرهنگي و اجتماعي اشتغال زن و حضور وي در اين ميادين مي پردازيم ....

در اسلام، کار مقدس است و خلاف فکر جاهلی که هنوز مثلاً دختران و پسران ما هستند که می‎گویند من که کار نمی‎کنم، یک جوان دختر یا پسری که کار می‎کند، فکر می‎کند که این یک زحمت است و افتخارش به این است که کار نمی‎کند در حالی که ما برای کار کردن خیلی حدیث داریم، نه یک حدیث و دو حدیث، سی حدیث، بلکه یک دریا حدیث داریم (با کم و زیادش). صدها شاید حدیث درباره اهمیت کار داریم .

انسان هاي مسلمان و مومن، آيات قرآن و کلام خدا را، محکم ترين کلام و يقيني ترين دليل و سند براي رشد و تعالي خود و جامعه خود تلقي مي کنند و آن را بي هيچ چون و چرايي قبول و بدان عمل مي کنند. در قرآن کريم اين معجزه جاودانه، پيامبر رحمت براي همه انسان ها، که از آن در بين مسلمين به عنوان قانون اساسي و حق بشر براي جوامع بشري نام برده مي شود به موضوعات بسياري براي هدايت و رشد و تعالي و تکامل بشر اشاره شده است که از آن جمله است، موضوع “کار و تلاش”.....

ارزش كار و كارگر از نظر اسلام‌ از دیدگاه امام خمینی (ره)

ارزش كار و كارگر از نظر اسلام‌

گزیده‌ای از بیانات حضرت امام خمینی (ره)

... توجه كنيد كه اينهايى كه از كارگرها پشتيبانى مى‌خواهند بكنند و آنهايى كه مى‌خواهند كشور را به سوى غرب بكشند [يا] به اسم شرق [فعاليت مى‌كنند] و خود كشورهاى كمونيستى و سرمايه دارى، اين دو بلوك سرمايه دارى و كمونيستى، نسبت به كارگر چه جور هستند و اسلام نسبت به كارگر چه جور است. اول شخص اسلام را من عرض كردم. اول شخص اسلام، مصدّع  اسلام بود و شارع اسلام از قِبلَ خداى تبارك و تعالى. رفتار او با كارگر آن بود عرض كردم كه كف دست كارگر را با تواضع بوسيد ... و براى كارگران افتخار ايجاد كرد. ارزش انسانى را توجه داشت كه كارگر [انسان است؛] كارگر آن روز استقلال داشت و هر چه كار مى‌كرد براى خودش بود و استقلال داشت و ارزش داشت و آن ارزش را، محل ارزش را بوسيد پيغمبر اكرم و اعلام كرد ارزش كارگر را.

و دوم شخص اسلام، على بن ابى طالب- سلام اللَّه عليه- است. ايشان خودش يك. كارگر بوده؛ يعنى، قنات حفر مى‌كرده، مى‌رفته است قنات مى‌كنده است آب بيرون مى‌آورده، لكن براى خودش نه، بعد از آنكه بيرون مى‌آمده، وقف مى‌كرده براى مستمندان...

…و اين فقط [مختصّ‌] على بن ابى طالب- سلام اللَّه عليه- نيست، حضرت صادق، حضرت باقر، آنها هم، از آنها نقل كرده‌اند كه در يك محلى كه داشتند، مى‌رفتند كار مى‌كردند.

…اين چقدر ارزش مى‌دهد كه يك نفر، كه در زمان خودش شخص اول بود و داراى آن مقامات بود، خودش كار مى‌كند و تعليم مى‌دهد كه ارزش كار چى است! شما در بلوك كمونيستى سران اينها را ببينيد! ادعاها و شعارها زياد است. در طول زمان، اينها شعار داده‌اند و ادعا كرده‌اند، لكن وقتى كه مى‌بينيد كه خود آنها وضعشان چه جورى است، سلوكشان با كارگر چى است، به كارگر چه نظرى دارند، چه جور نگاه مى‌كنند، سرمايه دارى [را] هم ملاحظه كنيد،

آنها چه مى‌كنند؛ هر دو [ى‌] اينها كارگر را آلت استفاده خودشان قرار داده‌اند. اين هر دو بلوك اينها را، او آن به يك وضعى، آن به وضع ديگر، آلت قرار داده‌اند و ابزار قرار داده‌اند براى منافع خودشان و براى چى. در كشورهاى كمونيستى، اصل براى كارگر- من نمى‌توانم كه نسبت به كارگر اين تعبير را بكنم- اينها را مثل يك حيوان كارگر را فرض كردند كه هيچ نبايد [داشته باشند،] فقط خوراك به شما مى‌دهيم؛ شما بايد كار كنيد خوراك بگيريد آن وقتى كه كارى ازشان نمى‌آيد، طردشان مى‌كنند و به رأى بعضيشان بايد ريختشان به دريا! آن دسته ديگر هم شما را بازى داده‌اند؛ كارگرها را بازى داده‌اند و از راه ديگر مى‌چاپند آنها را. اسلام براى كارگر ارزش قائل است، براى كارگر و كار ارج قائل است و ارزش قائل است و احترام قائل است؛ يعنى، همان طورى كه يك شخص عالم، يك شخص مجاهد را توصيف مى‌كند، شخص كارگر، زارع؛ هر كارگرى را [توصيف مى‌كند؛] مى‌گويد همه‌شان مثل هم‌اند؛ مثل شانه‌اى كه اين رده‌هايى كه دارد، همه همقد هستند، مثل هم هستند- آن شانه‌هاى آن وقت اين طور بودند- اينها همين طور همه برابر هستند. در قرآن كريم هم تصريح مى‌كند كه امتيازها به اين مسائلى كه سرمايه داشتن، قدرت داشتن- نمى‌دانم- و امثال اينها نيست، ارزشها و بزرگيها به تقواست، به ارزش انسانى است. ارزش انسانى را اين دو بلوك اصلًا فراموش كرده‌اند؛ توجه به اينكه انسان‌اند، مثل خود ما هستند. آن وقتى كه استالين متولد شده با يك رعيت ديگرى، يك رعيتى، فرقى با هم نداشتند. بعداً او به قدرت رسيده، آن طور عمل كرده و اين بيچاره‌ها تحت ستم، اين طور بايد عمل كنند براى آنها يا آن بلوك سرمايه دارى هم همين طور؛ ارزش براى انسانها قائل نيستند. آنها ارزش براى قدرت خودشان قائلند. هر كشورى كه تحت قدرت آنها باشد، به او كمك مى‌كنند.

منبع : وبلاگ کار و تلاش در آموزه های دینی

موضوع : جایگاه کار و تلاش در آموزه های دینی

در دین مبین اسلام کار وکارگر اهمیت ویژه ای دارد ، و درقرآن و روایات و احادیث نیزبه مطالب مهمی اشاره شده وذکرآن نشان از توجه اسلام به مساله کار و قشر شریف و زحمتکش کارگر را دارد. درجوامع امروزی سازمانها و نهادهای مختلفی با تصویب کنوانسیون ها و قوانین مختلف سعی در حمایت ازکار و کارگر داشته اند،غافل از اینکه در چندین قرن پیش، پیامبر اکرم “ص” و ائمه اطهار”علیهم السلام” درسخنان خود به این موارد اشاره کرده بودند .

اسلام به کار و کارگر ارزش بسیار والایی داده است، به گونه ای که کار کردن را از بزرگ ترین عبادت ها و وسیله ای برای تقرب به پروردگار شمرده است. در اسلام کارگر، شهید زنده و کارگری شغل انبیاست و از راه کسب و کار می توان به بهشت برین رسید. قرآن مجید کارکردن را با ارزش می داند و می فرماید: «نیست برای انسان، مگر بازتاب عمل و واکنش کارش. سپس، به پاداش کامل تری خواهید رسید».

از هنگامي كه آدمي بر كره زمين پديد آمد، براي رفع نيازهاي خود نيازمند كوشش بود. زندگي انسان بر محور كار مي‌گردد و كار، تلاش انسان جهت حصول به هدف معين است. كليد گشايش هر استعدادي در درون  انسان كار است. كار بزرگ‌ترين و شايد زيربنايي‌ترين بخش زندگي انساني است. چرا كه از كار مي‌توان به جوهره دروني افراد  پي برد و وقتي اين جوهره‌هاي  دروني‌ آشكار شوند  و استعدادهاي بالقوه به منصه ظهور  برسند مي‌توان به وجود جامعه‌اي پويا اميدوار بود.