15ـ وقف «نانپخت»: درآمد حاصله از اين املاک بايد صرف تهيـه غذا و توزيـع بين مستمنـدان گردد، اما معمولاً بخت با آنها براي دسترسي به اين غذاها، يار نيست.
16ـ وقف «اولاد»: دليل ابداع چنين موقوفاتي آن است که
الف) برخي از املاک کوچکتر از آن است که بين عده زيادي از وراث تقسيم گردد.
ب) بعضي از مردم نگران آناند که اموالشان پس از مرگ به درستي تقسيم نشود و حق به حقدار نرسد.
ج) عدهاي نيز در تقسيم اموال خود، به اعضاي فقير خانواده توجه خاص دارند.
مقررات راجع به اين املاک به اين شرح است:
الف) هيچکس حق فروش آن را ندارد.
ب) غالبا در اختيار وراث ذکور قرار ميگيرد و اناث از آن محروماند.
ج) هنگام درگذشت وراث، باز هم از تقسيم مجدد مصون ميماند.
البته بر اثر مرور زمان، در بعضي از روستاها، اين
گونه املاک به فروش رسيده، و زنان نيز از آن ارث بردهاند. تعداد و وسعت املاک موقوفه «اولاد» زياد نيست. به طور مثال، از خانواده «علياکبر» در ناحيه «آقسو»، 500 هکتار چيني (مو) به جاي مانده است. گاهي اداره اين املاک به عهده يک «آخوند» گذارده ميشود و سالانه، سهمي هم بابت سرپرستي به او پرداخت ميگردد. ميزان موقوفات «اولاد» در شهر کاشغر زيادتر از مناطق ديگر است.
17ـ موقوفات «مطلق»: املاکي است که معمولاً زمينداران و يا بازرگانان دولتمند، جدا از اموال موروثي، وقف ميکنند تا درآمد آن پس از کسر هزينههاي اداره زمين، در مراسم سالگرد درگذشت آنها، صرف تلاوت قرآن بر سر خاکشـان گردد. اين گونه موقوفـات زيـاد نيست.
18ـ وقف «اشکالات»: گاهي «آخوندي» که مسؤول اداره ملک موقوفهاي است آن را تا دوسوم قيمت بازار، به ديگري ميفروشد. در اين صورت خريدار بايد هر ساله مبلغ معيني به نهاد مذهبي که زمين متعلق به آن بوده است بپردازد. در اوائل دهه 1950 زمينهاي اوقافي در يارغند 50788 «مو» وسعت داشته که 47926 آن (4 /94 درصد) از اين مقوله بوده و از اين مقدار نيز 6 /82 درصد آن در اختيار آخوند مسؤول قرار نداشته بلکه در تصرف کشاورزان بوده است.
19ـ وقف «اشکالات مالک»: اينگونه موقوفات نيز املاکي است که همگي به مزارات و مدارس ديني مساجد تعلق داشته، اما به دست آخوند مسـؤول موقـوفه به فروش رسيده است. در اينجا فروش شامل همه حقوق نيست، بلکـه فقط شامـل استفـاده از عرصـه آن (درختهـا و ساختمانـها) ميباشـد و شخـص خريـدار بايـد بابـت آن سالانـه مبلغ معينـي به نهاد مذهبـي مربـوط بپردازد. (9)
20ـ موقوفات اجاره دائم: املاکي است که حق استفاده از آن به طور دائم به اشخاص فروخته ميشود و آنها آزادانه حق انتقال آن به غير را دارند. قيمت اين املاک ارزانتر از قيمت املاک خصوصي است.
ادامه دارد ...
منبع :
3ـ موقوفه «مزارات»: مزارات مدفن بزرگان دين و سياست است. در سينکيانگ جنوبي، هر ناحيه داراي مزارات کوچک و بزرگ است که در حدّ خود املاک موقوفه دارند. مجموع املاک موقوفه مزارات بسيار زياد است. بهطور مثال، مزار «آفاق خواجه» (در کاشغر) 16000 «مو»، مزار «اصلانخان» (در آرتوش) 4500 «مو» و مزار «امام موسيکاظم» در دهکده «کوشا» در ختن، 3000 «مو» ملک موقوفه دارند.
4ـ موقوفات مدارس ديني: مدارس ديني در سراسر سينکيانگ جنوبي زمينهاي موقوفه بسيار دارند. در 1949 (هنگام سلطه حزب کمونيست بر چين)، اين نواحي داراي 312باب مدرسه علوم ديني بودند:
12. در سين کيانگ، معمولاً مزارات به صورت مجتمعي شامل مسجد، مدرسه علوم ديني، مدفن بزرگان ديني و قبرستان عمومي است که نمونه بارز آن «مزار آفاق خواجه» در کاشغر ميباشد. چون در مراسم اعياد بزرگ اسلامي، از جمله عيد قربان، مردم در مساجد بزرگ و اين گونه مزارات اجتماع ميکنند، ممکن است نام «عيد» به همين دليل بر موقوفات مذکور نهاده شده باشد.
3ـ موقوفه «مزارات»: مزارات مدفن بزرگان دين و سياست است. در سينکيانگ جنوبي، هر ناحيه داراي مزارات کوچک و بزرگ است که در حدّ خود املاک موقوفه دارند. مجموع املاک موقوفه مزارات بسيار زياد است. بهطور مثال، مزار «آفاق خواجه» (در کاشغر) 16000 «مو»، مزار «اصلانخان» (در آرتوش) 4500 «مو» و مزار «امام موسيکاظم» در دهکده «کوشا» در ختن، 3000 «مو» ملک موقوفه دارند.
4ـ موقوفات مدارس ديني: مدارس ديني در سراسر سينکيانگ جنوبي زمينهاي موقوفه بسيار دارند. در 1949 (هنگام سلطه حزب کمونيست بر چين)، اين نواحي داراي 312باب مدرسه علوم ديني بودند:
املاک کوچکترين مدرسه بين 10 تا 30 «مو» و بزرگترين آنها، 3 تا 5 هزار «مو» بوده و به طور کلي، املاک موقوفه مدارس ديني، بخش عمدهاي از موقوفات را تشکيل ميداده است.
5 ـ موقوفات پلها: املاکي بوده که درآمد آن براي احداث و تعمير پلها بهکار ميرفته است.
6 ـ موقوفات قنوات: زمينهايي بوده که درآمد آن مصروف حفر و لاروبي قنوات عمومي ميشده است.
7ـ موقوفات «لنگان»: به منظور احداث سرپناه در بيابانها براي عابـران مستضعف در نظر گرفته ميشده است.
8 ـ موقوفات «تاغ»: براي احداث و مرمت راهها در مناطق کوهستاني بوده است.
9ـ موقوفات «راه»: براي تعمير و نگاهداري راههاي عمومي هزينه ميشده است.
10ـ موقوفات «عيد»: براي احداث مزارات صرف ميشده است.
11ـ موقوفات «رسولاللّه»: درآمد اين زمينها در راه اجراي مراسم يادبود حضرت محمد (ص) به کار ميرود. طبق روشهاي گذشته، بخش عمدهاي از درآمد حاصل از فروش محصولات اين املاک به اماکن اسلامي، مثلاً «مکه» انتقال مييابد و به صورت «نذر» بين «آخوندها» (7) و بينوايان توزيع ميگردد. هرگاه در سالي، هيچکس عازم سفر مکه نباشد (8)، «نذر» در محل به مستحقان داده ميشود.
12ـ موقوفات «چراغ»: براي تأمين مصارف چراغهاي مساجد و «مزارات» در نظر گرفته ميشده است.
13ـ موقوفات «قرآن»: براي خريد قرآن و توزيع آن در جهت اهداف تبليغي هزينه ميشده است.
14ـ موقوفات «کاسه»: براي خريد و تعمير ديگهاي بزرگـي بوده که در مراسـم مذهبي در آن غـذا تهيـه ميشود.
ادامه دارد ...
منبع :
در دوران پيش از انقلاب سوسياليستي (1949)
(1949) تا پيش از تسلط حزب کمونيست بر سراسر چين که تا اوايل دهه 50 به طول انجاميد، همه نهادهاي اسلامي از جمله مساجد، مزارات و مدارس ديني در مناطق مسلماننشين داراي موقوفاتي بودند. از آن پس بهدنبال «اصلاحات ارضي»، «سوسياليستي کردن کشاورزي» و اعمال سياستهايي که هدف آن محدود ساختن پيروان اديان (بهويژه مسلمانان بر اثر سوابق نهضتهاي سياسي ـ اجتماعي آنها) بود، زمينهاي موقوفه در سراسر کشور مصادره شد و در اختيار واحدهاي کشاورزي مانند «تيمهاي توليد» و «کمونهاي خلق» قرار گرفت.
يکي از سرزمينها، بخش جنوبي منطقه خودمختار سينکيانگ بود که شهرهايي چون کاشغر، ختن، يارغند، آقسو و کوچه در آن قرار دارد و انديشههاي اسلامي بهويژه تصوف و عرفان و تشيع را از ايران و آسياي مرکزي پذيرا شده است.
در سراسر دوران رهبري مائوتسه تونگ، از زمينهاي موقوفه نامي به ميان نميآمد و در صورت ضرورت نيز از آنها با اصطلاحاتي در رديف «مالکيتهاي فئودالي» ياد ميشد. از دهه 80 به بعد، با آغاز سياستهاي جديد، در کتابها و مقالاتي که راجع به مسلمانان در چين انتشار مييابد، گاه مطالبي درباره موقوفات نيز بيان ميگردد که از جهات مختلف قابل توجه است. يکي از اين کتابها را مؤسسه انتشارات خلق سينکيانگ، در 1991 (به زبان چيني) به چاپ رسانده است که چون نشاندهنده ميزان قابل توجهي از نفوذ فرهنگ شيعي دوازده امامي و زبان فارسي در جنوب سينکيانگ، مخصوصا در ختن و يارغند ميباشد، رئوس آن ترجمه گرديد که ذيلاً از نظر ميگذرد (1) اين کتاب «منتخب مقالات پژوهشي» نام دارد و آقاي گوبائو (2) آن را نوشته است.
لازم است يادآوري کنيم که آنچه در متن بين دو گيومه آورده شده، با تلفظ آن در متن اصلي چيني انطباق دارد.
بررسي اسناد باقيمانده از اوايل دهه 50 نشان ميدهد که در آن موقع 24 نوع ملک موقوفه در جنوب سينکيانگ وجود داشته است. اسناد مذکور اسامي آنها را چنين بر ميشمارد:
1ـ موقوفات «مساجد»: در مناطقي که قوم «اويغور» (مسلمانها) اسکان دارند، در همه شهرها و روستاها، مساجد کوچک و بزرگ بسياري وجود دارد که محل انجام دادن شعائر ديني است. معمولاً در روستاها، هر 10 تا 20 خانوار و گاهي هر 20 تا 30 خانوار يک مسجد دارند. در روستاها غالب مساجد کوچک، هر کدام بين 3 تا 5 «مو» (3) و گاهي 10 تا 20 «مو» ملک موقوفه دارند. موقوفات مساجد متوسط 40 تا 50 و مساجد بزرگ 400 «مو» است. در شهرها که تمرکز جمعيت بيشتري دارند، تعداد مساجد کمتر است. به طور مثال، در ناحيه «شوفو» (4) با 45000 نفر جمعيت، 126 باب مسجد، يعني براي هر 355 نفر يک مسجد وجود دارد. ناحيه «ونسو» (5) با حدود 15000 نفر جمعيت داراي 69 باب مسجد، بهطور متوسط براي هر 217 نفر يک مسجد است. مساجد بزرگ داراي زمينهاي موقوفه بسيارند. به طور مثال، زمينهاي موقوفه مسجد بزرگ «چياپان» (6) در شهر «شوفو» بالغ بر 5000 «مو» و «مسجد عيدگاه» بيش از 3000 «مو» ميباشد.
2ـ در اسلام، فرقهاي بهنام «ايشاني» وجود دارد؛ اين فرقه در سينکيانگ داراي پيروان بسيار است. آنها مسجد را «خانقاه» و املاک موقوفه آن را «موقوفه نقشبنديه» مينامند.
ادامه دارد ...
منبع :
بانک اوقاف (VAKIFLAR BANKASI)
اين بانک متعلق به مديريت اوقاف ترکيه است و سابقهاي ديرينه دارد.
ـ کتابخانه اوقاف در منطقه اولوکس آنکارا نشان ميدهد که فعاليت اين بانک در مقولههاي فرهنگي نظير انتشارات گسترده است.
ـ اين بانک با همکاري سفارتخانههاي خارجي فعاليتهاي فرهنگي نظير برگزاري سمينارها ـ نمايشگاهها و امثال آن را توسعه ميدهد.
ـ اين بانک در آنکارا 3 نمايشگاه و در شهرهاي استانبول، ازمير، بورسا و آدانا نيز نمايشگاههايي را داير کرده است.
ـ اين بانک بهطور متوسط هرماه يک کنسرت برگزار ميکند و بهطور متوسط در ماه دو نمايشگاه هنري دارد.
ـ گروه تئاتر ويژه کودکان در زمينه نمايش و اجرا، هر شنبه فعال ميباشد.
ـ در زمينه ساخت فيلم، اين بانک سرمايهگذاري عظيمـي کرده اسـت؛ از جملـه تهيه يک مجموعه تلويزيوني بلند که در ماه رمضان 1990 با موضوع بررسي وضع بناها و آثار دوره عثماني در سرزمينهاي اسلامي پخش شد.
ـ يکي ديگر از فعاليتهاي فرهنگي اين بانک، همکاري گسترده در برگزاري مراسم سالگرد مولانا در قونيه است. اين مراسم که هر ساله به مدت 10 روز برگزار ميگردد شامل اجراي سماع صوفيانه و کنسرت موسيقي عرفاني است که براي عموم اجرا ميگردد.
ـ اين بانک همهساله مسابقه بزرگي تحت عنوان «انتخاب معلم نمونه سال» برگزار ميکند. طي اين مراسم از ميان معلمين شاغل و بازنشسته هر استان (71 استان) ترکيه يک معلم نمونه انتخاب ميشود و جوايز ارزندهاي نيز به آنان اهدا ميگردد.
ايـن بانک متعلق به اوقـاف ترکيه است. نام قبلي آن بانک «املاک و ايتام» بوده است و ريشه در دوره عثماني دارد.
ـ به موجـب اساسنامه، ايـن بانک خود را موظف ميداند که از ميراث فرهنگي و آثار باقيمانده از تمدن دورههاي پيشين حفاظت نمايد. در اين زمينه ترميم، بازسازي و نوسازي آثار دوران عثماني، سلجوقي و دورههاي قبل از اسلام را از وظايف فرهنگي و تاريخي خود ميداند.
ـ کتابخانه اصلي اين بانک در استانبول داراي هزاران نسخه کتاب است و رقم قابل توجهي از کتب آن را نسخ خطي و آثار دوره چاپ سنگي (به خط عثماني) تشکيل ميدهد.
ـ اين بانک نشريهاي به نام «کودکان املاک» منتشر ميکند که به صورت مجاني توزيع ميشود.
ـ اين بانک در زمينه احياي فرهنگي قومي (فولکور) جزوات و کتابچههايي را منتشر ميسازد.
تهيه ميکند.
رايزني فرهنگي جمهوري اسلامي ايران ـ ترکيه
1- سوره بقره، آيه 127.
2- نشريه مديريت اوقاف ترکيه.
3- همان.
4- از سخنراني شنرييلماز، معاون اوقاف، به سال 1978، نقل از کتاب وقف ترکيه.
5- همان.
6- سخنراني اندر اوا وزير مشاور در مجلس ترکيه 1978.
7- سخنراني شنرييلماز معاون مديريت اوقاف ـ نشريه مديريت وقف.
8- قانون تأسيس وقف در ترکيه.
9- همان.
پایان
_ همت مضاعف و كار مضاعف در امور خيريه و عام المنفعه (وقف، وظيفه واقفان و ...) _
منبع :
