بول و مدفوع انسان و حیوانات حرام‌گوشتی که خون جهنده دارند، مردار انسان (پس از سرد شدن و پیش از غسل میت)، مردار هر حیوانی که خون جهنده داشته باشد، چه حلال‌گوشت و چه حرام‌گوشت، منی انسان و حیواناتی که خون جهنده دارند، خون انسان و حیواناتی که خون جهنده دارند، مایعات مست‌کننده‌ای که ذاتاً مایع باشند، کافرِ مشرک، سگ و خوکی که در خشکی زندگی می‌کنند، از اصلی‌ترین نجاسات هستند که به آن‌ها «اعیان نجسه» نیز گفته می‌شود.
   

منظور از «متنجس»، هر چیزی است که ذاتاً نجس نیست، اما به دلیل ملاقات با یکی از اعیان نجسه یا ملاقات با متنجس دیگر، نجس شده است. متنجس شدن اشیا، مشروط به این است که حداقل یکی از دو چیزی که با هم ملاقات می‌کنند، آن‌قدر مرطوب باشد که رطوبت از یکی به دیگری منتقل شود. این شرایط باید به طور یقینی احراز شود.
   

پیدا کردن یقین، تنها راه اثبات نجاست اشیا نیست؛ اخبار ذو الید، اخبار عدلین، ید مسلم، سوق مسلم و ارض مسلمین، همگی از جمله اماراتی هستند که در اثبات نجاست یا پاک بودن یک شیء قابل اعتماد هستند. حجیت امارات نیز متوقف بر حصول ظن معتبر نیست و باید به اماره عمل کرد، حتی اگر موجب ظن هم نشود.
   

اگر اماره در بین نبود، نوبت به «اصل» می‌رسد. دو قاعدۀ استصحاب و اصالة الطهارة به مکلف برای تشخیص پاکی یا نجاست اشیا کمک می‌کنند.