امام حسين عليه السلام و عاشورا از ديدگاه اهل سنت
جباران، محمدرضا، قم، مركز پژوهش هاي اسلامي صدا و سيما، 1377، 96 ص.
اين اثر در راستاي تبيين اصولي موازين دين مبين اسلام براي مخاطباني تهيه شده است كه در آن سوي مرزها به منابع مطمئن اسلامي دسترسي ندارند.
شبهه هاي بي شماري به روح و جان مسلمانان جهان هجوم آورده است و مي كوشد پيوندهاي وحدت آفرين ميان آنان را از هم بگسلد. اين مجموعه با عنوان «امام حسين عليه السلام و عاشورا از ديدگاه اهل سنت گامي است در راه تبيين درست يكي از رويدادهاي مهم ج ان اسلام؛ يعني واقعه محرم سال 60 هجري، عناوين اين نوشتار عبارت اند از: شخصيت و خصايص امام حسين عليه السلام، آغاز نهضت عاشورا، وقايع بعد از شهادت آن امام بزرگوار.
بررسي تاريخ عاشورا
آيتي، محمدابراهيم، با مقدمه علي اكبر غفاري، تهران، صدوق، چاپ دوم، 1347، 268 ص.
كتاب فوق دربردارنده پانزده سخنراني مرحوم دكتر آيتي در راديو ايران در سال 1342 - 1343 است. موضوع اين سخنراني ها تاريخ عاشورا است و در آن ضمن توصيف قيام امام حسين عليه السلام به تحليل آن پرداخته شده است. در سخنراني اول تا چهارم گزارشي از قيام آن حضرت تا عاشورا ارايه شده و در سخنراني پنجم تا پانزدهم از رخدادهاي بعد از قيام سخن رفته است. در چند جاي كتاب گفته شده كه قيام امام حسين براي بدست آوردن حكومت نبوده، بلكه براي شهادت بود تا بدين وسيله دين پايدار بماند، همچنين توضيح داده شده كه استقبال امام از شهادت به اين معني نيست كه راهي به زنده ماندن نداشت و اگر تسليم هم مي شد. باز او را مي كشتند (ص 77 - 80 و 89) و نيز توضيح داده شده كه شهادت آن حضرت براي شفاعت گنهكاران و كفّاره گناهان اين امت نيست و اين پندار، نادرست است (ص 123 - 126) بخش زيادي از مباحث كتاب به رخدادهاي پس از شهادت امام عليه السلام يعني خطبه ها و برخوردهاي اسيران اهل بيت اختصاص دارد. نويسنده خطبه هاي اسيران را از منابع مهم تاريخ كربلا و از عوامل بقاي قيام امام دانسته و توجه زيادي به آن كرده است. از اين رو بخشي از كتاب در شرح خطبه امام سجادعليه السلام و حضرت زينب عليها السلام است.
بررسي كوتاهي در زندگي رهبر آزادگان حسين عليه السلام
حكيمي، محمود، قم، نسل جوان، 1354، 111 ص.
مطالب مطرح شده عبارتند از: فلسفه شهادت، پيشگفتار، خانه فاطمه، تجلي گاه فضيلت و تقوي، ريشه هاي انقلاب، خلافت عثمان، حكومت علي، خطوط اصلي حكومت علي، توطئه هاي معاويه، مظهر پليدي و شقاوت، آغاز حادثه بزرگ، نخستين شهيدان، قيام براي رهائي مردم، چه كسي بهتر از ابن سعد، خودفريبي، عاشورا، آغاز نبرد، اگر دين نداريد لااقل آزادمرد باشيد، گوشه اي از كلمات قصار و مواعظ حضرت.
منبع: سايت بوي سيب
موضوع: منبع شناسي قيام حسيني
حديث بوي سيب (گزيده اي از خصائص الحسينيه) بيان ويژگي ها و ذكر مصايب امام حسين عليه السلام
احمدوند، محسن، قم، ميثم تمار، چاپ اول 1380، 240 ص.
حديث بوي سيب گزيده اي از كتاب «خصائص الحسينيه» شيخ جعفر شوشتري است كه طي آن به برخي ويژگي هاي شخصيتي، فضايل و مصايب امام حسين عليه السلام اشاره شده است. اين كتاب با عناويني از اين دست به طبع رسيده است. خصوصيات امام حسين عليه السلام در عوالم وجود، خصوصيات حميده و اخلاق پسنديده امام حسين عليه السلام، خصوصيات عبادات امام حسين عليه السلام در روز عاشورا، در خصوص الطاف الهيه نسبت به امام حسين عليه السلام، خصوصيات خشوع دل براي آن حضرت و جاري شدن اشك با ياد او، و ذكر مصايب امام حسين عليه السلام.
حسين بن علي عليه السلام حماسه تاريخ
حجتي كرماني، محمدجواد، تهران، سازمان تبليغات اسلامي، مركز چاپ و نشر، چاپ اول 1377، ص260.
مطالب كتاب حاضر در 3 بخش تنظيم يافته است. در بخش اول، از تكوين شخصيت، ارگانيزم روحي، افكار، ايده ها، زندگي خصوصي و موقعيت اجتماعي امام حسين عليه السلام سخن به ميان آمده است. در بخش دوم، عوامل اساسي انحرافات جامعه اسلامي طي چند دوره از مرگ پيامبرصلي الله عليه وآله وسلم تا زمامداري علي عليه السلام و از شهادت علي عليه السلام تا مرگ معاويه بررسي شده است. بخش سوم به تبيين استراتژي انقلاب امام حسين عليه السلام و تأثيرات و پيامدهاي آن اختصاص دارد.
در مكتب حسين عليه السلام شيعه شدم
حسيني مراكشي، ادريس، مترجم: مالك محمودي، قم، امام المنتظر(عج)، چاپ اول، 1380، 528 ص.
كتاب حاضر ترجمه «الانتقال الصعب في المذهب و المعتقد» تأليف ادريس حسيني مراكشي است كه طي آن نگارنده زندگي، كرامات، فضايل و مناقب حضرت امام حسين عليه السلام را ذكر مي كند. افزون بر آن، ماجراي ثقيفه، حكومت امام حسن عليه السلام، و نحوه به قدرت رسيدن يزيد را شرح مي دهد. بخش عمده كتاب به مجموعه واكنش هاي امام حسين عليه السلام در دوره هاي مذكور، همچنين واقعه خونين كربلا اختصاص دارد.
منبع: سايت بوي سيب
موضوع: منبع شناسي قيام حسيني
قصه كربلا، بضميمه قصه انتقام
نظري منفرد، علي، قم، سرور، چاپ ششم، 1379، 704 ص.
واقعه عاشوراي حسيني يكي از بزرگترين و جامع ترين رويدادهاي تاريخي است كه هنوز با گذشت قرنها تازگي و طراوت و جذّابيت و آموزندگي خود را از دست نداده و همچنان باقي مانده كه نويسندگان و محققان با متدها و شيوه هاي گوناگون و متفاوت - كه آن هم نتيجه نگرش به اين حادثه عظيم از زواياي مختلفي است - آن را ترسيم كرده اند كه به برخي از اين شيوه ها و آثار مربوط به زندگي و قي م امام حسين عليه السلام اشاره مي شود.
1 - جمع آوري و نگارش حادثه كربلا فقط بعنوان يك رويداد تاريخي همانند ديگر رويدادها كه در جاي و زمان مناسب خود ثبت كرده اند. البته بعضي به صورت مفصّل نقل كرده اند مثل «تاريخ طبري» و «الكامل في التاريخ» و گروهي در نهايت ايجاز و اختصار همانند «تاريخ يعقوبي» و «مروج الذهب» و برخي راه ميانه را برگزيده اند، چون «ارشاد» شيخ مفيد و «منيرالاحزان» ابن نما و «اللهوف» سيدابن طاوس
2 - دسته ديگر به طور مستقيم به نوشتن مقتل نپرداخته اند بلكه زندگاني و سيره امام حسين عليه السلام و فضائل و مناقب او را ذكر كرده اند و در ضمن آن از واقعه كربلا نيز سخن گفته اند، كه مي توان «بحارالانوار» علامه مجلسي و «عوالم» بحراني و «جلاءالعيون» شبّر و «كشف الغمّه» اربلي و «مناقب» ابن شهر آشوب را مي توان نام برد.
3 - گروهي از نويسندگان هم با نگاهي تحليلي به نهضت عاشورا نگريسته اند و از اين جنبه كه مكتب عاشورا به انسان ها درس شجاعت، صبر، ايثار، وفا، ايمان، اخلاص و عشق به خدا را مي آموزد، رخدادهاي مربوط به عاشورا را گرد آورده اند، همانند «سمو الذات» علائلي و «حياةالحسين» قرشي.
4 - جمعي ديگر انقلاب كربلا را حركتي حماسي قلمداد كرده و از اين زاويه واقعه كربلا را مورد بررسي قرار داده اند.
5 - برخي ديگر به كاوش و يافتن علل و اسباب قيام حسين عليه السلام پرداخته اند و انگيزه و يا انگيزه هاي قيام و نهضت آن بزرگوار را برشمرده اند.
اين ها چند نمونه از شيوه هاي گوناگوني است كه در زمينه گزارش و تحليل حادثه عاشورا از طرف نويسندگان عرضه شده است. آنچه كه در نگارش اين كتاب از نظر ترتيب واقعه كربلا مورد توجه بوده اين است كه نويسنده با اسلوب تاريخ نگاري، ولي از زاويه اي ديگر به طف نگريسته است. مهمترين ويژگي اين اثر «سفرنامه بودن» آن است. سفرنامه اي كه خود امام، اصحاب و خانواده او و ديگر حاضران، راويان آن هستند. سفر امام در پنج مرحله گزارش شده است: سفر اول، حركت از مدينه به سوي مكه با هدف امتناع و سرباز زدن از بيعت با يزيد و روي آوردن به جايگاهي مناسب براي رساندن پيام خود به مسلمانان جهان در عدم بيعت با يزيد و ردّ صلاحيت او براي خلافت به مسلمانان، در قالب ملاقاتها، سخنرانيها، و مكاتبات همچون نامه اي كه به اهل كوفه و يا بصره ارسال فرموده اند، سفر دوم: حركت ز مكه به سوي عراق كه به صورت ظاهر براي اجابت دعوت مردم كوفه كه نامه هاي زيادي به حضرت نوشته، و نيز كساني را كه براي دعوت از حضرت فرستاده بودند؛ در واقع حركت براي انجام رسالت عظيمي كه بر عهده داشت و آن قيام عظيم بود در راه سعادت و آگاهي و بيداري انسانها و رفع فساد.
سفر سوم: حركت اهل بيت به سوي شام همراه با رسالت تبليغ و رسانيدن پيام امام عليه السلام، سفر چهارم: حركت از شام به سوي كربلا و اقامه ماتم و عزاداري سفر پنجم: بازگشت به سوي مدينه، مؤلف حوادث اين سفرنامه را از لابه لاي متون پرشمار قديم و جديد استخراج و تنظيم كرده است كه فهرست بلند اين منابع در پايان كتاب ديده مي شود.
منبع: سايت بوي سيب
موضوع: منبع شناسي قيام حسيني
مسلم بن عقيل (آشنايي با اسوه ها)
محدثي، جواد، قم، مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامي، چاپ دوّم، 1376، 80 ص.
«مسلم بن عقيل» از چهره هاي برجسته اهل بيت است. وي در نهضت عاشورا نقش ويژه اي دارد. امام حسين عليه السلام او را به عنوان نماينده خاصّ خود به كوفه فرستاد. شيعيان با او به نفع امام بيعت كردند. ولي پس از دگرگوني اوضاع كوفه، پيش از رسيدن امام به كوفه دستگير و مظلومانه شهيد شد.
اين نگاشته گزارشي كوتاه با قلمي روان از زندگي جهاد و شهادت آن بزرگوار است. از جمله عناوين كتاب عبارت اند از: م لم بن عقيل كيست، خانواده شهيد پرور، سفير انقلاب كربلا، مسلم در كوفه، نهضت در خطر، غربت مظلومانه مسلم، اسير آزاد، مرگ سرخ، فرزندان مسلم...
حضرت قاسم بن حسن عليه السلام شكوفه خونين كربلا.
گلي زواره، غلامرضا، تهران، ام ابيها، چاپ اوّل، 1378، 176 ص.
در اين كتاب ابتدا به وقايع تاريخي قبل از تولد قاسم بن الحسن عليه السلام اشاره شده و طي آن مؤلف، واقعه به شهادت رسيدن، پدرش امام حسن عليه السلام را بازگو مي كند؛ سپس نشان مي دهد كه چگونه مكارم اخلاقي و فضايل قاسم ابن الحسن عليه السلام تحت نظارت امام حسين عليه السلام شكوفا شده است. مباحث بعدي كتاب مربوط به واقعه عاشورا و نقش حضرت قاسم عليه السلام در اين قيام است. در صفحات پاياني كتاب اشعاري در رثاي قاسم بن حسن عليه السلام به طبع رسيده است.
عبداللَّه ابن حسن عليه السلام
كمال سيد؛ مترجم، نثار احمد، زين پوري، قم، انصاريان، جلد ششم، چاپ اوّل 1377، 32 ص.
كتاب حاضر ششمين اثر از مجموعه «راه كربلا» است كه به شرح زندگاني «عبداللَّه ابن حسن» اختصاص يافته است. اين كتاب دست نويس به همراه تصاويري چند، به زبان اردو، براي كودكان و نوجوانان تأليف شده است.
حضرت رقيّه، سكينه عليها السلام و فاطمه عليها السلام دختر امام حسين عليه السلام
صادقي اردستاني، احمد، تهران، نشر مطهر، چاپ اوّل 1379، 204 ص.
اين كتاب مشتمل بر چهارده فصل است كه در فصل اوّل تحت عنوان «اشك خورشيد» وضع كلي عاشورا و لزوم سوگواري در آن مطرح شده و در فصل هاي ديگر اين مطالب آورده شده است: مراحل مختلف زندگي فاطمه كبري دختر امام حسين عليه السلام از سفر به كربلا و حضور در صحنه هاي آن، اسارت فاطمه عليها السلام و ساير اهل بيت عليهم السلام در كوفه و شام، شخصيت علمي و معنوي دختر امام حسين عليه السلام، ازدواج مجدد آن بانو پس از شهادت همسر بزرگوارش و سرانجام نحوه وفات و محل آرامگاه اين بانوي گرامي.
منبع: سايت بوي سيب
موضوع: منبع شناسي قيام حسيني
نهج الشهادة
ترجمه و نگارش از احمد فرزانه و تنقيح و اسناد از مرتضي رضوي، قم، مؤسسه نشر فرهنگ اهل بيت عليهم السلام، چاپ اول، 1403 ق. 504 ص.
اين مجموعه به سبك و سياق نهج البلاغه نوشته شده و شامل خطبه ها، نامه ها، دعاها و كلمات قصار امام حسين عليه السلام است.
همگامي امام حسين عليه السلام با قرآن
دهشيري، حسن؛ جعفري، رحمت، اصفهان، مؤلف، چاپ اول، 1377، 188 ص.
اين كتاب، شرح و تفسيري است از عبارت «السلام عليك يا شريك القرآن» كه در زيارت امام حسين عليه السلام آمده است. مؤلف، ابتدا با استناد به روايات و آيات قرآني اطلاعاتي درباره خصوصيات امام حسين عليه السلام و قرآن به دست مي دهد. در پي آن، به هماهنگي و هم سويي ويژگي هاي آن حضرت با قرآن اشاره شده به گونه اي كه به كارگيري و عمل به آن شرايط جسماني و روحاني را براي نيل به سعادت فراهم مي سازد.
شرح دعاي عرفه
فاضل، محمدعلي؛ مقدمه: جلال الدين آشتياني، مشهد، بنياد پژوهشهاي اسلامي، چاپ اول 1378، 296 ص.
در نوشتار حاضر - به زبان عربي - نخست از موضوعاتي چون: ماهيت و حقيقت دعا، انواع و اقسام دعا، و اجابت دعا سخن به ميان آمده، سپس شرحي از دعاي عرفه - منسوب به امام حسين عليه السلام - فراهم آمده است. از جمله نكاتي كه در اين شرح به آنها اشاره شده عبارت اند از: اصول عقايد اسلامي، معني حمد، جبر و تفويض، مشيت و اراده خداوند، رضا به قضاء حق، عصيان در برابر كفر، توحيد و مراحل كمال. مولف در اين شرح از آيات قرآن، احاديث و سخنان انديشمنداني چون غزالي و فخررازي بهره جسته است.
منبع: سايت بوي سيب
موضوع: منبع شناسي قيام حسيني