برای ترغیب جوانان به مطالعه و کتابخوانی باید تلاش و همتی مضاعف داشت. تلاش برای عملی شدن و رعایت شیوه های ترویج کتابخوانی :

1- بلند نظري در مطالعه
ديدگاه حضرت امام خميني «ره» درباره گامهاي تكامل و ترقي در زندگي اين بود كه: انسان قبل از رسيدن به هر مرحله اي بايد به آن مرحله به عنوان «مقدمه» علاقمند باشد، اما بعد از وصول به آن، آن را «حجاب» بداند. در اين سير صعودي، انسان به جائي مي رسد كه براي رسيدن به مقام والاي «تزكيه» تعليمي را كه تا كنون «مقدمه» بوده است، از اين پس «حجاب» بداند.


آن عزيز سفر كرده، روزي در پايان سال تحصيلي طبق سنت ديرينه به موعظه پرداخت و فرمود:
«يك روز اين اصطلاحات علمي از يادتان مي رود. گاهي در دوران سالمندي و فرتوتي همه اصطلاحات علمي از ذهن انسان رخت بر مي بندد و در اين امر، فرقي بين حوزه و دانشگاه نيست، يعني انسان به جائي مي رسد كه اگر بخواهد يك سطر عبارت فارسي يا عربي را بطورصحيح بخواند، براي او مقدور نيست»
اين بينش امام (ره) بدين خاطر است كه بعضي از افراد، همانطور كه ناآگاه به دنيا آمده اند، ناآگاه نيز مي ميرند؛ وقتي انسان ناآگاه مرد، در قيامت نيز در صف ناآگاهان محشور مي شود، زيرا علمي فراهم نكرد براي آنكه زندگي خود را تامين كند و نام و ناني به دست آورد و به دست هم آورد، ولي براي آخرت كاري نكرد تا وارسته شود. اگر از اول تا آخر قرآن را چند بار قرائت كنيد، هرگز اين مطلب را نخواهيد يافت كه:
«قد افلح من تعلم» : رستگار شد كسي كه دانشمند و با سواد شد.
اما اين مطلب با عبارات گوناگون بيان شده است كه:
«قد افلح من تزكي» (1)… «قد افلح من زكاها» (2) رستگار شد كسي كه تزكيه شد و پاك از زشتيها گرديد.
[پس] خوشا به حال كسي كه «آدم خوبي» شد. دانشمند و عالم شدن را مقدمه وارسته شدن دانست. (3) كليد علم و دانش، اظهار و اقرار به جهل است: «لا ادري نصف العلم»، نمي دانم؛ نيمي از دانش است. اگر به جهل خود يقين كردي، راه علم به رويت باز مي شود. انسان وقتي نور فهم و علم پيدا كرد، غير از حق تعالي چيز ديگري را نمي بيند، هر جا بنگرد، حق را مي بيند، جایي نمي يابد كه حق تعالي نباشد: «فاينما تولوا فثم وجه الله»،(4) ببين فرق علم وجهل چقدر است. (5)
2 - شيوه منتقدانه در مطالعه
خواندن بدون انديشه، مانند خوردن بدون هضم كردن است.(6) و به كار گيري انديشه و انتقاد در مطالعه، ذهن انسان را از حالت منفعلانه خارج مي كند، فعال و نقاد، توانا و برنا مي سازد. عادت به دقت در مطالعه، نعمتي بزرگ است كه انسان را با مفاهيم و موضوعات جديدتري آشنا مي سازد و توانائيهاي فرد را نمايان مي كند.
«جميز مكاش» مي گويد:
«كتابي را كه مي خواني، نبايد به جاي تو فكر كند، بلكه بايد تو را به انديشيدن وا دارد.» (7)
3 - آشنائي با كتاب هاي برگزيده و آثار برتر
آشنائي جوانان و نوجوانان با منابع مفيد و كتاب هاي برگزيده سال -به ويژه در گروه نوجوانان و جوانان- از طريق پدران و مادران، مربيان و رسانه هاي گروهي و نشست هاي اثر گذار با چهره هاي شاخص و برجسته شهره كشور و يا جهان، بي هيچ سخن و نصيحتي، نيروئي صد چندان در به كارگيري تمامي توان، جهت پيشرفت وتعالي جوانان، ايجاد مي كند.
آنان را به الگوگيري و اسوه پذيري سوق مي دهد و در عرصه هاي تحقيق و پژوهش و نگارش وادار به كشف استعدادهاي پيدا و ناپيداي خويش مي كند.
«تقويت انگيزه هاي مطالعاتي» همراه با «تقويت انديشه هاي مطالعاتي»، شيوه اي دائم، كارآمد و پرثمر خواهد بود و نسل نو را كه جوياي جاودانگي و اثر گذاري در عرصه هاي مختلف اجتماعي هستند، در به كارگيري قلم، حضور در كلاسهاي آموزش نويسندگي و كارگاههاي تحقيقاتي و كسب مهارت يا هنر نويسندگي تشويق مي كند.
«ولتر» فيلسوف و نويسنده فرانسوي، عزت و عظمت نويسندگي را اين گونه به تصوير مي كشد:
«تا زماني كه قلم يك اديب در دست من است، از اينكه تاج پادشاهي بر سر ندارم، رنج نمي برم.»
و «بنيامين ديسرائيلي» بر اين باور است كه:
«ممكن است يك نويسنده به اندازه يك سياستمدار و يا يك جهانگشا، در تغيير سرنوشت دنيا دخالت داشته باشد. اين تاثير فراگير باعث چنين بينشي بين انگليسي ها شده است:
«انگلستان در هر پايتخت دو سفير دارد: سفير حكومت و خبرنگار تايمز؛ چه بسا كه نظر خبرنگار قبل از سفير پذيرفته شود.»(8 )
4- مطالعه زندگينامه بزرگان و مشاهير
آشنائي نسل نو با زندگاني پاكان و صالحان، باعث صيقل و جلاي گوهر وجود آنها مي شود و بذر اميد و آرزو را در دلهاي آنان مي افشاند و حقيقت زندگي مجسم مي شود تا از گذشته يكايك چهره هاي پيروز و سرشناس آگاهي يابند و بدانند رهاورد صبر و بردباري، فقر و ناداري، تلاش و هوشياري و قناعت و پايداري، چيزي جز پيشرفت و پويائي، تكامل و دانائي و عظمت و پارسائي نبوده است، زيرا:
به هوس كار نيايد، به تمنا نشود
كاندرين راه، بسي خون جگر بايد خورد
بزرگترين نكته درس آموزي كه نسل جوان از زندگينامه بزرگان مي آموزد، اين است كه درمي يابند، انسان به چه پايه اي از حد كمال مي تواند برسد و چه كارهای عظيمي در آفرينش مي تواند انجام دهد. امام علي (علیه السلام) آنگاه كه از جنگ صفين باز مي گشت، به سرزمين «حاضرين» از روستاهاي بين شام و عراق رسيد. در اين منطقه نامه اي به پور دلبند خود، امام حسن مجتبي (علیه السلام) نوشت و در فراز 24 اين نامه به فرزند خود مي فرمايد:
«پسرم! درست است كه من به اندازه پيشينيان عمر نكرده ام، اما در كردار آنان نظر افكندم و در اخبارشان انديشيدم و در آثارشان سير كردم تا آنجا كه گويا يكي از آنها شده ام، بلكه با مطالعه تاريخ آنان، گويا از اول تا پايان عمرشان با آنها بوده ام، قسمتهاي روشن و شيرين زندگي آنان را از دوران تيرگي شناختم و زندگاني سودمند آنها را با دوران زيانبارشان شناسائي كردم. سپس از هر چيزي، مهم و ارزشمند آن را، و از هر حادثه اي، زيبا و شيرين آن را براي تو برگزيدم و ناشناخته هاي آنان را دور كردم، پس آن گونه كه پدري مهربان نيكي ها را براي فرزندش مي پسندد، من نيز بر آن شدم تو را با خوبيها تربيت كنم، زيرا در آغاز زندگي قرار داري، تازه به روزگار روي آورده اي، نيتي سالم و روحي با صفا داري.»(9)
5- گزينش و سنجش آثار
عقيده يكي از انديشمندان در باره كتاب اين بود كه:
«در علوم بايد جديدترين كتابها را خواند و در ادبيات، قديمي ترين آنها را.»
گويا اين تفكر بود كه به پروفسور پراملد از صاحب نظران مكتب «پيشرفت گرا» الهام بخشيده و او پيشنهاد كرد كه:
«جوانان بايد قبل از فراغت در دوره دبيرستان و زماني كه هنوز به دانشگاه وارد نشده اند، يكصد جلد از آثار ارزنده و شاهكارهاي ادبيات جهان و كشور خويش را مطالعه كنند تا چشم انداز وسيع و ارزنده اي به زندگي و جلوه هاي آن پيدا نمايند.» (10)
به يقين تفهيم اين واقعيت كه ايده «هر كتاب، ارزش يك بار خواندن را دارد همانند نظريه هر غذا و خوراكي، ارزش يك بار خوردن را دارد» است، پس بايد به ظاهر زيبا، كلمات آهنگين، نوشتار احساسي و موضوعات پر جاذبه ظاهري بسنده نكنند، بلكه پيش از آن با صاحبان خرد و انديشه و اهل تجربه و بينش مشورت نمايند و با گزينش و سنجش، دل و ديده خويش را در اختيار يك نويسنده قرار دهند.
6 - بهره گيري از دانشها و روشهاي جديد و كارآمد
دنياي امروز با پيشرفتها و فن آوريهاي جديد با محاسبه ثانيه ها و آينه ها سخن مي گويد و شيوه هاي مطالعه «لاك پشتي» را نمي پذيرد. استفاده از فن تندخواني و بهره گيري از روش افزايش قدرت درك مطالب و سرعت انتقال موضوعات، باعث بهره گيري از اندك زمان با بيشترين امكان مي شود تا علاوه بر «بينش» و «كوشش»، « روش» نيز سهم خود را در پيشرفت چشمگير نسل نو ايفا كند و استعدادهاي نهفته و آماده را به فعليت و بهره دهي برساند. گرچه امروزه برخي از فرزندان، گامهاي بسياري از پدران و مادران و مربيان نسبت به آشنائي با علوم و فنون روز و كارآمد جلوتر هستند، اما آگاهي اطرافيان سهمي بسيار در فراهم ساختن بسترها و بايسته هاي پيشرفت و پويائي ايفا مي كنند و جلوه هاي تجربي گذشته را به مدد دانش و بينش امروز مي رساند، كه:
مي توان رفت به يك چشم پريدن تا مصر
بوي پيراهن اگر، قافله سالار شود (11)

 منبع :schoolnet.ir