کار و حرفه در نگرش اسلام به عنوان عمل در نظر گرفته مي شود، نگاه به کار و حرفه به عنوان عمل متفاوت از نگرش مهارتي نسبت به کار است در نگرش مهارتي، صرفا به نحوه انجام کار توجه مي شود، در حالي که عمل مبتني بر مبادي شناختي، ميلي و ارادي است.

در اين ديدگاه لازم است بين مهارت هاي کسب شده نظام فکري فرد ارتباط عميقي برقرار باشد، به علاوه فرد بايد نسبت به مهارت هاي کسب شده توجيه شناختي مناسبي داشته باشد. جايگاه و نقش مهارت و حرفه در مجموعه زندگي فرد و حرکت وي به سوي اهداف مشخص شود. در اين شرايط کار و حرفه معناي خاصي مي يابد در واقع فرد در کار خود معناي غايت گرايانه اي را مي يابد.

براين اساس کار وسيله غلبه بر موانع تحول مطلوب در نظر گرفته مي شود. به دليل اينکه فقر و محروميت و فشار نيازهاي اوليه مثل غذا و مسکن و پوشاک انسان را تحت فشار قرار مي دهد و از حرکت به سوي غايت هاي مطلوب باز مي دارد.

کار وسيله غلبه بر اين شرايط تهديد کننده و بازدارنده را فراهم مي آورد.

به همين دليل امام علي (ع) مي فرمايند: کسي که آب يا خاک بيابد و با اين حال دچار فقر باشد خداوند وي را از رحمت خويش مي راند.

يکي ديگر از ثمرات کار در بعد شناختي، نقش عمده اي است که کار و حرفه خود در شکل گيري هويت انسان ايفا مي کند.

به دليل اينکه کار وسيله به فعليت رسيدن توانايي هاي انسان است، نقش موثري را در شکل گيري تصور فرد نسبت به خود و احساس عزت وي دارد.

احساس استقلالي که فرد به واسطه انجام کار و حرفه کسب مي کند، فرضيه هاي شکل گيري هويت سالم و متمايز را فراهم مي آورد.

بنابراين فرد مسلمان کارخود را وسيله شکل دهي هويت فردي و اجتماعي خويش مي داند. او احساس مي کند هويت اجتماعي، ملي و استقلال و عزت اجتماعي و ملي جامعه در گرو کار خود و ديگر اعضاي جامعه است.

يکي ديگر از توجيهات شناختي اين است که فرد کار خود را وسيله عبادت و تقرب به خدا ببيند، در اين زمينه احاديث متعددي از امام صادق (ع) نقل شده است که فرموده اند: تلاش کننده بر اداره خانواده و زندگي، همانند مجاهد در راه خداست و يا تلاش گر در راه روزي حلال همانند مجاهد در راه خداست.

خانواده در شکل گيري اين نگرش ها نسبت به کار و حرفه نقش عمده اي را ايفا مي کند. کسب استقلال عاطفي و مالي از والدين يکي از تکاليف مهم تحولي در دوران نوجواني است که خود فرآيندي تدريجي است. در دوران نوجواني انتخاب حرفه اهميت ويژه اي مي يابد.

همچنين افرادي که نظر شخصيتي سالم تر هستند، عزت نفس و انگيزه پيشرفت بالاتري دارند و ارزش هاي اخلاقي در آنها دروني شده است، نگرش مثبتي از خود نسبت به کار نشان مي دهند.

به همين دليل است که خانواده بستر و زمينه انجام کاربه شکل صحيح و مناسب آن را فراهم مي آورد.

نوع دوم از مبادي ضروري براي تربيت حرفه اي مبادي ميلي آن است، در تربيت حرفه اي علاوه بر ايجاد بينش خاص در فرد نسبت به کار، بايد گرايش هاي ويژه اي نيز در فرد نسبت به کار ايجاد شود، بنابراين نوع نگرش و شناخت فرد کشش ها و تمايلات متناسب با خود را به همراه مي آورد.

زماني که فرد کار خود را وسيله تحول و رشد شخصيت خود، شکل گيري هويت سالم و مستقل و وسيله عبادت خداوند بداند، گرايش هايي متناسب با اين شناخت در وي پديدار مي شود.

با اين حال، کار، مستقيم بر روي گرايش ها در اسلام مورد توجه قرار گرفته است.

زياده طلبي حاصل نگرش ابزاري به کار است که شخص کار و حرفه را وسيله انباشتن مي انگارد، فرد ممکن است براي رفع محروميت در جامعه به کار و تلاش بي وقفه اي بپردازد در حالي که در رفع نيازهاي شخصي خود به حداقل اکتفا کند و يا اينکه به کار و تلاش اقتصادي بي وقفه اي مي پردازد.

يکي ديگر از گرايش هاي حرفه اي ،گرايش هاي معطوف به ديگران است و ديگري گرايش هاي معطوف به خداوند است.

با اينکه در اسلام منزلت متفاوت کارها مورد قبول است اما تمامي کارها وجه اشتراکي دارند که همان نقش هايي است که کار و حرفه در مبادي معرفتي عده دار است يعني رفع موانع تحول، تکوين هويت مستقل و تقرب به خداوند. بنابراين تمامي کارها به درجات مختلف اين نقش ها را ايفا مي کنند و کاري نمي تواند به ديده تحقير نگريسته شود.

و به همين دليل است که پيامبر بر دست هاي کارگر بوسه مي زنند و مي فرمايند: آتش دوزخ هرگز اين دست ها را در بر نخواهد گرفت.