7. فرصتي براي مهرورزي
تشويق به افطاري دادن در فرهنگ اسلامي و دستگيري از نيازمندان و نيز گستردن سفره هاي اطعام براي همگان كه امروزه به صورت فرهنگي فراگير درآمده نشانه هايي از مهرورزي اند.
اكرام ايتام به پيروي از مولاي يتيمان، اميرمؤمنان نيز گوشه اي از آثار اجتماعي روزه داري به شمار مي آيد. ماه رمضان، دل ها در اثر همسايگي با نور و كاستن از عوامل مادي، رنگ و بوي بيشتري از محبت به خود مي گيرد و زمينه گسترش شميم خوش مهرباني در سراسر جامعه اسلامي پديد مي آيد.
8 - مواسات و هم دردي با بينوايان
تحمل تشنگي و گرسنگي هرچند مدت اندكي باشد، آدمي را به ياد بينوايان مي اندازد و روحيه مهرباني و كمك به هم نوع و بذل و بخشش و سخاوت نسبت به ديگران به ويژه افرادي كه از نظر معيشتي در سطح پائين تري قرار دارند را در وجود آدمي زنده مي كند.
خفتگان را خبر از عالم بيداري نيست
تا غمت پيش نيايد غم مردم نخوري
روزه دار با چشيدن طعم گرسنگي و تشنگي، وضعيت اسف انگيز و فشارهاي اقتصادي محرومان را بهتر درك مي كند و همين نكته او را به ياري مستمندان وادار مي سازد. و بدين ترتيب، زمينه براي كاهش فاصله بين ثروت مندان و تنگ دستان فراهم مي گردد.
امام حسن عسكري (علیه السّلام) در پاسخ پرسشي كه از علت واجب شدن روزه سؤال شده بود فرمودند: تا توانگر درد گرسنگي را بچشد و در نتيجه به مستندان كمك كند.”
امام صادق (علیه السّلام) نيز مي فرمايد: «خداوند روزه را واجب كرد تا ثروتمند و فقير در يك سطح قرار گيرند. (32)
از امام حسين (علیه السّلام) پرسيدند: چرا خداوند روزه را واجب كرد؟ فرمود: «براي اين كه ثروتمند با روزه گرفتن خود، گرسنگي را لمس كند و توجه او به بينوايان بازگردد.”
جامعه اي كه در آن افراد و گروه هاي ضعيف و آسيب پذير، مورد حمايت اقتصادي و اجتماعي دولت و نهادهاي مردمي قرار نمي گيرند، از سلامت و ثبات اجتماعي لازم برخوردار نخواهد شد و حتي اقشار ثروتمند در چنين جامعه اي، از امنيت رواني كافي و آرامش معنوي بهره اي نخواهد داشت.
در بحث عوامل برانگيزاننده رفتار حمايتي، ويژگي هاي شخصيتي افراد در گرايش آنها به كمك كردن به ديگران مورد بررسي قرار مي گيرد. از جمله ويژگي هاي افرادي كه به رفتارهاي حمايتي اقدام مي كنند، وجود احساس همدلي و همدردي آنها نسبت به ديگران است. افرادي كه در قبال آسيب ديدگان احساس مسئوليت اجتماعي مي كنند، كساني اند كه درباره نيازهاي ديگران دغدغه خاطر دارند و قادرند خود را به جاي آنان بگذارند و به مسايل از ديد آنها بنگرند.
روزه ماه رمضان يكي از تعاليم شگفت اسلام است كه با آداب و شرايط خاص خود علاوه بر فوايد معنوي و جسمي كه دارد، فرد مسلمان را در يك تجربه واقعي از گرسنگي و محروميت قرار مي دهد و بدين وسيله حس همدلي و همدردي با نيازمندان را در او زنده مي كند.
9 - كسب صبر در روابط اجتماعي
داشتن صبر در مواجهه با رفتار و گفتار ديگران از جمله پايه هاي اساسي يك رابطه اجتماعي سازنده است. بين مهمترين دوستان و در سالم ترين خانواده ها نيز گاه مشكلات و مسايلي پيش مي آيد كه ناگهان سطح پرخاشگري را در افراد بالا مي برد و منجر به برداشت هاي غيردوستانه اي مي شود كه گرچه ممكن است بزرگ و اساسي به نظر بيايند، اما با اندكي صبر و شكيبايي قابل كنترل است.
روزه از جمله اعمال عبادي است كه زمينه را براي تقويت صبر دراختيار انسان قرار مي دهد
10 - ايجاد امنيت اجتماعي
روزه دار سعي مي كند در زماني كه روزه دار است بخشي از گناهان خود را ترك كند به ويژه گناهي كه مربوط به حوزه زندگي اجتماعي مي شود. آمارهايي كه همواره توسط مقامات انتظامي درباره كاهش روند جرم و جنايت در ماه رمضان منتشر مي شود، بهترين گواه بر اين مساله است.
11 - استحكام پيوندهاي خانوادگي و دوستي
بدون ترديد يكي از عوامل تقويت روابط اجتماعي در گروه دوستان و خويشان، رفت و آمدهايي است كه بين افراد صورت مي گيرد. توصيه هاي موكد اولياي دين بر افطاري دادن در اين ماه شريف از يك سو، و تاكيد بر اجابت دعوت ديگران از سوي ديگر، از عواملي است كه در بهبودي و تقويت روابط دوستانه موثر است.
امام صادق (علیه السّلام) مي فرمايد: «ثواب افطاري دادن تو به برادر مسلمانت و شادمان كردن او، براي تو از اجر روزه ات بيشتر است.”
از جمله وظايف مومن روزه دار آن است كه در اين ماه بايد در اخلاق فردي و اجتماعي خود تجديدنظر كند. احترام به سالمندان، ترحم بر كوچك و بزرگ، صله ارحام و افطاري دادن تنها بخشي از توصيه هاي پيامبر (صلّی الله علیه و آله و سلّم) در خطبه اي است كه در آخرين جمعه ماه شعبان ايراد فرمودند و در آن وظايف روزه دار و فضايل روزه را برشمردند.
