شخصيت عظيم الشّأن عالم خلقت، پیامبر اکرم (ص) بزرگترین و از بهترین ارکان وحدت بین مسلمین و نقطه‏ى التقاى همه‏ى امت اسلامى در عقاید و عواطف است.

وجود پیامبر اعظم (ص)  مرکزی است که تمام ابعاد فکری، اعتقادی و مهمتر از آن عاطفه و احساس مسلمین را تحت تآثیر قرار می دهد، این محبت و عاطفه ای که همگان نسبت به شخصیت حضرت ختمی مرتبت دارند فرصت ارزشمند ی برای همدل شدن امت مسلمان است. قرآن کریم پیامبر اکرم (ص) را « أُسوة نیکو» معرفی نموده  و می فرماید: « لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ ؛ قطعا براى شما در [اقتدا به] رسول خدا سرمشقى نيكوست» (1)
الگویی را که خداوند متعال به عالمیان معرفی می کند،  مجموعه‏ى فضائل همه‏ى انبياء و نیز تكامل‏يافته‏ى  اولياء الهى و سلسله‏ى پيامبران در طول تاريخ است.  که تأسی به ایشان،  حرکت در مسیر اعتلای جامعه اسلامی را سرعت می بخشد. چرا که امت اسلام همواره به هدایت، انذار،  بشارت و رحمت پیامبر اکرم (ص) نیازمند است.

همانگونه که از اولین اقدامات حضرت رسول(ص)  بعد از تشکیل حکومت اسلامی در مدینه،  تلاش  برای تحقق «وحدت » بوده است تا بر اساس آموزه های قرآنی و الهی،  مسلمین را در صف واحدی قرار دهند و ایجاد «عقد اخوت» گویای همین مطلب است. رسول اکرم(ص) در سال نهم هجری  با ایجاد عقد اخوت میان مسلمانان راهکاری عملی جهت همزیستی مسالمت آمیز و تعامل برادرانه به وجود آورد که آیه «انّمَا الْمُؤْمِنُونَ اِخْوَهٌ فَأصْلِحُوا بَیْنَ اَخَوَیْکُمْ...؛ در حقیقت مؤمنان با هم برادرند » (2) بر همین اقدام تأکید دارد.

وحدت اسلامی عامل قوت و قدرت پایدار و برتری امت اسلامی و حرکت جامعه به سمت کمال و رشد است. برعکس، تفرقه و تنازع مهمترین عامل شکست درونی امت و اضمحلال قدرت و شوکت مسلمانان است.

در این مقاله نویسنده سعی کرده است به طور اجمال به مباحثی نظیر: وحدت و جایگاه آن در قرآن مجید، آثار وحدت و عوامل اتحاد بپردازد. مطلب را با هم از نظر می گذرانیم:

● ضرورت و اهمیت وحدت

وحدت به معنا و مفهوم یکتایی و یگانگی است. این اصطلاح در زبان فارسی به ویژه در حوزه سیاسی به معنای اتحاد و همبستگی اجتماعی میان ملت، امت و شهروندان جامعه و یا کشور و یا کشورها و جوامع به کار می رود. از این رو هرگاه سخن از وحدت در حوزه علوم سیاسی و اجتماعی به کار می رود به معنای اتحاد است.

در عالم معنا، از تعصبات و تنگ‌نظری‌‌ها که بگذریم، واقعیت آن است که مولانا یک صداست که در هر جای جهان که بهتر شنیده شود، به آنجا بیشتر تعلق دارد. به عنوان مثال، اگر کسی در صحراهای آفریقا یا در دشت‌های سیبری یا در سرزمین‌های دور آمریکای لاتین یا آمریکای شمالی یا در جزیره‌ای دور در اقیانوس ارام حرف او را بهتر و عمیق‌تر از من فارسی زبان بفهمد و هضم کند، آن‌ وقت در باطن مولوی بیشتر از من به او تعلق دارد. میراث مولوی آوا و صوت نیست بلکه یک صداست که حامل پیامی است که بیش از همه به آن گوش و آن دلی تعلق دارد که او بهتر بفهمد و بشنود. بلا تشبیه، پیامبر ما (صلی الله علیه و سلم)، رسول عربی است اما تاریخ تمدن اسلامی نشان می‌دهد که صدای او در خارج از عربستان بهتر شنیده شده است تا در مولد او و در عین حال این مطلب چیزی از افتخار عرب در عربی بودن رسول خدا (صلی الله علیه و سلم) کم نمی‌کند. در عالم معنا، اینجایی یا آنجایی 

رسول اكرم(ص) بالاترین و والاترین شخصیت بشری است (چنانچه در میان نصوص دینی نیز قرآن مجید بدیلی ندارد) و از این رو اعظم و اكبر امامان شیعه یعنی علی (ع) فدایی ایشان بوده و بارها جانشان را در دفاع از پیامبر (ص) به خطر انداخته (داستان لیلهٔ المبیت، جنگ احد و...) بر این اساس باید بیشترین تكریم و تعظیم و تجلیل ها نثار رسول خدا گردد و حال آن كه متاسفانه در مقایسه با برخی از نخبگان دینی، حق پیامبر(ص) به خوبی ادا نمی گردد. اگر قصد پژوهشی درباره این موضوع باشد، می توان از زوایای زیر طرح مطلب نمود. 

قرآن کریم می فرماید:

لقد کان لکم فی رسول اللّه أسوة حسنة لّمن کان یرجو اللّه والیوم الآخر وذکر اللّه کثیراً[1]

البته برای شما در زندگی رسول خدا سرمشق نیکویی است برای آنها که امید به رحمت خداوند و روز رستاخیر دارند و خدا را بسیار یاد می کنند.

از آنجا که نبی گرامی اسلام (ص) اسوه حسنه و الگوی مناسب برای همه انسانها در همه اعصار است، باید در پی شناخت آن شخصیت عالی مقام و سیره آن فرستاده الهی باشیم. با توجه به اینکه نزدیک ترین انسانها به نبی گرامی اسلام (ص) و آگاه ترین انسانها به شخصیت آن پیامبر اعظم (ص)، امام علی(ع) است، بهترین راه برای شناخت پیامبر اعظم (ص) مراجعه به سخنان گهربار امام علی(ع) می باشد.

هنگامى كه آیه 214 سوره شعراء نازل شد كه «انذر عشیرتك الاقربین»، پیامبر اكرم صلى الله علیه وآله بستگانش را به مهمانى فرا خواند و پس از پذیرائى سخن خود را آغاز و آنان را از شرك و بت پرستى نهى فرمود.(210)
 آرى، دعوت باید همراه با عواطف و مهربانى باشد و از نزدیكان شروع شود. زیرا اولاً پذیرش دعوت از طرف نزدیكان زمینه را براى پذیرش دیگران فراهم می‏كند.

در احاديث اهل بيت عليهم السلام ، حُسن خُلق ، گاه به معناى خوش برخوردى به كار مى رود و گاه به معناى مكارم اخلاقى كه در همه روابط ميان فردى و عرصه هاى اخلاقى نمود مى يابد .

در احاديث[۱] اهل بيت عليهم السلام ، حُسن خُلق ، گاه به معناى خوش برخوردى به كار مى رود[۲] و گاه به معناى مكارم اخلاقى كه در همه روابط ميان فردى و عرصه هاى اخلاقى نمود مى يابد .[۳]از اين رو هنگامى كه از حسن خلق پيامبر(ص) ياد مى كنيم ، شايد تصوّر شود كه تنها از گشاده رويى و خوش رويى ايشان سخن مى گوييم ، در حالى كه مقصود ما معناى فراگير آن است .