دگرگونی و تحوٌل در ادبیات و موسیقی تعزیه در دوره قاجاریان (2)

اوٌل : توضیحی  کوتاه ....

1 - خاطرات و تجاربی که از تعزیه های گذشته داریم

2 - سفرنامه ها و منابع کتبی و کمبود و نقص و نارسائی آنها

3 - جُنگ ها و تعزیه نامه هاکه از مهم ترین منابع است .

4 - تعزیه های امروز و عیوب آنها

دوٌم : الف - معنا و مفهوم دگرگونی و تحوٌل در پدیده های اجتماعی ، ثیات و تحول سنٌت ها

چرا تعزیه پویا و تحول پذیر است ؟

1 - وجود عوامل و عناصر گوناگون اجتماعی ، مذهبی ، هنری ذوقی در آن .

2 - تحول پذیری فرهنگ ایرانی که ناشی از غنا و جامعیت و ابعاد گوناگون آن است .

اشاره ای کوتاه به فرهنگ و فلسفه ایرانی اسلامی که چند بعدی است و از این رو دچار مشکلات و تنگناهای فکری دیگران نمی شود .

ب - اشاره ای به سیر تکامل تعزیه در شهرها و روستاها، تحول سوری و اجتماعی آن ، تعزیه های با شکوه و مجلل و تعزیه های سنٌتی و ساده .

عنایت الله شهیدی . دگرگونی و تحول در ادبیات و موسیقی تعزیه در دوره قاجاریان . جزوه فتوکپی شده . توزیع شده در تابستان 1354 طی سمپوزیوم تعزیه ( در جشن هنر ) در شیراز ص 1

 

دگرگونی و تحوٌل در ادبیات و موسیقی تعزیه در دوره قاجاریان (1)

 

از عنایت الله شهیدی

 

فهرست و خلاصه سخنرانی

 

مقدمه (1)

موضوع اصلی سخن بنده بحث و بررسی کوتاهی است از تحولات ادبی تعزیه در دو قرن اخیر .

امٌا چون این بحث طییعتا" با موسیقی و برخی از جنبه های نمایشی تعزیه ارتباط می بابد ، در باره آنها نیز در حدودآگاهی و صلاحیت خود اشاره هائی خواهم کرد .

از سوی دیگر سخن در باب دگرگونی و تحول خواه نا خواه پای علل و عوامل گوناگون آن را نیز به میان می آورد که این خود مطلبی است وسیع و پردامنه ، و ناگزیر باید از آنها نیز درگذشت .

بنابر این اجازه بفرمائید از این مقدمات تا به اشاره کوتاه و گذرائی اکتفا شود تا برسیم به مطلب اصلی .

عرایض خود را به پنج بخش تقسیم کرده ام :

اوٌل ، توضیحی کوتاه در باره منابع مستقیم تعزیه شناسی

دوٌم ، اشاره ئی به ویژگی های فرهنگی ایرانی و تکامل صوری و اجتماعی تعزیه .

سوٌم ، تحوٌل در برخی از جنبه های هنری و موسیقی تعزیه .

چهارم ، تحولات ادبی تعزیه

پنجم ، در باره تعزیه نامه ها به اختصار .

عنایت الله شهیدی . ص 1

 

تعزیه شناسان ایرانی . عنایت الله شهیدی . از استان تهران 

 

عنایت الله شهیدی ( از خاندان آل شهید ثالث )

 

زاده ۱۳۰۴ خورشیدی در روستای برغان از توابع شهرستان ساوجبلاغ

« پس از دریافت کارشناسی و کارشناسی ارشد حقوق قضایی و علوم اجتماعی موفق به اخذ درجه دکتری در رشته  فلسفه و کلام اسلامی شد » حسین عسکری.  

استاد فلسفه اسلامی در دانشگاه تهران

نوشته اند « از دهه چهل هجری شمسی به مطالعه جدی درباره هنر تعزیه پرداخت »

وی یکی از نخستین سخنرانان سمپوزیوم تعزیه در جشن هنر شیراز بود  و مطالبش زا اینگونه شروع کرد که :

نوشته من با عجله تهیه شده است . بعدا" با ذکر مثال هائی آن را تکمیل کرده ام ؛ امٌا به دلیل وقت کم فقط کلٌیات را مطرح می کنم ...

امٌا ایشان ضمن سخنرانی یکی از دیگر سخنرانان مطالبی ارزشمند مطرح کرد که کم از اصل سخنرانی خود وی نبود ....

و بعدا" این سمپوزیوم و به ویژه پروفسور چلکوفسکی و جلال ستاری را از مشوقان خود در تعزیه پژوهی ذکر کرده است .

« طرح تفصیلی و جامع پژوهش تعزیه خوانی در ایران با در نظر گرفتن همه موضوع ها و مباحث مربوط به تعزیه و تعزیه خوانی و ارزش و اعتبار اجتماعی و فرهنگی و پایگاه های هنری این نمایش آیینی در تاریخ هنرهای نمایش سنتی ایران ، مطالبی بودند که در کتاب« پژوهشی در تعزیه و تعزیه خوانی » پس از 12 سال تلاش جدی و عالمانه به وسیله استاد شهیدی تألیف شد و در سال 1379 به عنوان پژوهش برگزیده فرهنگی سال انتخاب شد. این کتاب ارزشمند در سال 1380 با همکاری کمیسیون ملی یونسکو در ایران در820 صفحه به چاپ رسید. علاوه بر این کتاب مقالاتی از استاد در نشریه های مختلف به ویژه فصلنامه « پژوهش تئاتر» و فصلنامه « هنر» به چاپ رسیده است. چند مقاله او نیز به وسیله پیتر چلکوفسکی (ایران شناس برجسته و استاد فلسفه شرق در دانشگاه های آمریکا) به انگلیسی برگردانده شد که سپس به فارسی ترجمه گردید.گویا قرار است آخرین کار پژوهشی مرحوم شهیدی یعنی « مقایسه تمام نسخه های عروسی قاسم» در آینده ای نزدیک به دست چاپ سپرده شود و این یعنی تولد نوشته پس از مرگ مؤلف .

منابع---------------------------------------------------------------------

عنایت الله شهیدی، پژوهشی در تعزیه و تعزیه خوانی، تهران: دفتر پژوهش های فرهنگی با همکاری کمیسیون ملی یونسکو در ایران، 1380/ «12سال تلاش جدی و عالمانه» ، کتاب هفته، ش 48 ، 25 اسفند1380/ « معرفی پژوهش ها و پژوهشگران فرهنگی برگزیده سال (دوره پنجم)1379» ، روزنامه اطلاعات، ش 22114، 3بهمن 1379/ « تعزیه، عشق ، رنج وکار»، روزنامه همشهری ( ویژه نامه روز هفتم) ، ش982 ، 10خرداد 1375 / پاسخ  مرحوم دکتر شهیدی به نامه حسین عسکری (دبیر انجمن حکمت ساوجبلاغ) ، 18آبان 1381. »

از منابع اینترنتی ( حسین عسکری ) .

- درگذشت : ۱۸ مرداد ۱۳۸۲)

مقاله ی مورد سخنرانی وی در این وبسایت می آید .