روش‌ها و شیوه ‌های مناسب گسترش فرهنگ عاشورا در نسل جوان

امروزه دشمنان اسلام و اهل بیت(ع) با بهره گیری از همه اهرم ها از جمله فیلم -کتاب - سینما و ...  و از همه مهمتر ماهواره در صدد تضعیف باورهای دینی و جدایی جوانان از اهل بیت(ع) برآمده اند.

برقراری ارتباط  عاطفی بین جوانان و ائمه(ع) آنان را از لغزش ها و آسیب  ها حفظ  می‌ کند ضمن این که با بهره گیری از تعالیم اهل بیت(ع) می ‌توانند مسیر صحیح زندگی را انتخاب نمایند.

در این میان امام حسین(ع) و فرهنگ عاشورا در حفظ کردن نسل جوان از انواع مختلف آسیب ها از جایگاه ویژه ای برخوردار هستند.

روشهایی را که برای گسترش فرهنگ عاشورا می‌ توان استفاده کرد شامل موارد زیر است:

-1 الگو سازی

-2 تنظیم و تکریم امام حسین(ع) و یارانش

-3 بیان جایگاه جوانان در عاشورا و نزد امام حسین(ع)

-4 زیارت امام حسین(ع)

-5 بیان جایگاه امام حسین(ع)

-6 شبهه زدایی

روش هایی که برای گسترش فرهنگ عاشورا می  توان استفاده کرد عبارتند از:

الگوسازی

جوانان و نسل جوان به طور کلی آرمان گرا و قهرمان دوست  هستند و به هر کس که علاقمند شوند، او را الگوی خود قرار می دهند و سعی می کنند رفتار، گفتار و زندگی او را سرمشق خود قرار دهند.

در کشورهای غربی در زمینه الگو قرار دادن شخصیت های ملی و علمی خود بسیار قوی کار کرده اند ولی ما در مورد بزرگان دین مان و ائمه اطهار(ع)که از هر لحاظ ارزنده تر و شایسته تر است، به الگوسازی نپرداخته  ایم.

اگر نسل جوان ما به روش زندگی و جایگاه رفیع آنان آگاه باشند بی شک به آنها علاقمند خواهند شد.

بنابراین باید شخصیت هایی که عاشورا را خلق کرده اند از زنان و مردان تا کودکان و جوانان به صورت الگو مطرح شوند:

چه به صورت فیلم، عکس، کتاب، مقاله و حتی جزوه های دانشگاهی و یا در کتابهای درسی قسمت هایی از زندگی اباعبدالله و پیروان او در روز عاشورا و یا صحنه هایی از نبرد پیروان اباعبدالله با یزیدیان به صورت داستان و عکس چاپ شود.

صفاتی كه از ابا عبدالله در كربلا ظهور كرد

صفاتی كه از ابا عبدالله در روز عاشورا ظهور كرد عبارت بود از :
1 - شجاعت بدنی .
2 - قوت قلب و شجاعت روحی .
3 - ايمان كامل به خدا و پيغمبر و اسلام .
4 - صبر و تحمل عجيب .
5 - رضا و تسليم .
6 - حفظ تعادل و هيجان بيجانكردن و يك سخن سبك نگفتن نه خودش و نه‏
اصحابش .
7 - كرم و بزرگواری و گذشت .
8 - فداكاری و فدا دادن .

روحيه اصحاب امام حسين و عشق صادق آنها و اينكه آنها مرگ را " ايثار

و اختيار " كردند

اين خصوصيت در ميان همه شهداء كربلا بوده كه آثروا الموت يعنی اختيارا
مردن را بر زندگی ننگ‏آور ترجيح دادند . احدی نبود كه راه نجات نداشته‏
باشد . گاهی اتفاق می‏افتد كه جمعيتی مرد يا زن و مرد و اطفال ناگهان در
جائی گرفتار می‏شوند و به وضع بسيار فجيعی كشته می‏شوند ، ولی خصوصيت‏
حادثه كربلا در ميان حوادث فجيع ديگر جهان اينست كه همه آنها با آنكه‏
راهی برای نجات داشتند منتها با قبول ذلت و بی ايمانی ، طريق ايمان و
فدا و ايثار و تعظيم حق را ترجيح دادند . آنها جمال اخلاق و زيبائی شهادت‏
و كمال عبوديت را درك كرده بودند . قضيه امان عباس بن علی ( ع ) و قصه‏
محمد بن بشر الحضرمی و حل بيعت كردن سيدالشهداء از عموم و قضيه قاسم و
قضيه غلام سياه ، همه گواه موت اختياری است .
خصوصيت ديگر صحابه اباعبدالله اين بود كه خودشان را........

راز جاودانگي عزت و افتخار حسيني در چيست؟

از منظر امام حسين( عليه السلام) عزت و افتخار و آزادي، در خدا محوري، تكليف گرايي، رهايي از قيد و بند هاي ماديت و تسليم نشدن در برابر ستم و قيام عليه رهبر ظالم و قانون شكن ظهور مي كند. گرچه قيام موجب شهادت گردد. عزت و افتخار بدين معنا در برابر رويكرد مادي قرار مي گيرد كه در فرهنگ ماديت،‌ آزادي و افتخار در ثروت اندوزي،‌ فخر به امتيازات مادي و مغلوب نمودن طرف مقابل در جنگ، ظهور مي كند.

امام حسين( عليه السلام) با اين نگرش از آزادي و افتخار - كه اصطلاحاً از آن به عنوان عزت و افتخار حسيني ياد مي شود - عليه ستم، قانون شكني و رهبر ستمگر قيام نمود.[1] و قيام او الگويي مناسب براي همگان بود، چنان كه خود بدان اشاره نمود.[2]
قيام امام حسين( عليه السلام) گرچه در زمان محدود و مكان معيّن به وجود آمد ولي شعاع آن تمام جهان را فرا گرفت و آزادي خواهان جهان امام حسين( عليه السلام) را نمادِ آزادي خواهي خواندند و قيام و عزّت و افتخار حسيني جاودانه شد. بي ترديد عوامل متعدد در جاودانگي عزّت و افتخار حسيني تأثير گذار بوده است كه به برخي از آن ها اشاره مي شود:

1-آزادي خواهي و عزّت مندي

آزادي زيباترين واژه اي است كه همگان حتي دشمنان آزادي آن را دوست دارند. از اين رو آزادي خواهان جهان و انبياء با ستمگران مبارزه نمودند تا مظلومان آزاد باشند و عدالت بر قرار گردد. امام حسين( عليه السلام) به عنوان رهبر آزادي خواه و بر ضد آزادي ستيزان قيام نمود. و اين قيام در زماني شكل گرفت كه خفقان و ستم جامعه اسلامي را فرا گرفته بود و يزيد و يزيديان به دين زدايي پرداخته و از هيچ ستمي عليه حق و حق گرايان دريغ نمي كردند؛ از اين رو امام مرگ در راه خدا را زينت دانسته[3] و تسليم نشدن در برابر ستم و اسير ذلت نشدن را عزت و افتخار دانست:«موت في عزٍّ من حياه في ذلّ؛[4] مرگ با عزّت بهتر از زندگي با ذلّت است». هم چنين حضرت در برابر بيعت خواستن يزيد فرمود: «ناپاكِ ناپاك زاده مرا بين دو چيز: شمشير و ذلّت مخيّر قرار داده، اما ذلّت از ما بسيار دور است».[5]

الموت اولي من ركوب العار و العار اولي من دخول النار[6]: «مردن از آلودگي به عار و ننگ بهتر است، و عار و ننگ از ورود به آتش بهتر.» مرا عار بايد از اين زندگي كه سالار باشم كنم زندگي
امام حسين( عليه السلام) نه تنها آزادي خواه بود كه دشمنان خويش را نيز به آن فرا خواند:[7] اگر دين نداريد و از روز قيامت نمي ترسيد لااقلّ در زندگي دنياتان آزادمرد باشيد .
آزادي خواهي و ستم ستيزي و حق گرايي امام حسين( عليه السلام) موجب شد كه غير مسلمانان از قيام او درس گرفته و او را دوست بدارند، زيرا او به همگان درس آزادي داد. مهاتماگاندي - رهبر فقيد هندوستان - از قيام كربلا به عنوان الگو ياد نمود.[8]

2_ خدامحوري:

يكي از علل جاويدانگي عزت و افتخار حسيني در خدا محوري ظهور مي كند. خدا محوري كه در اخلاص، تكليف گرايي،‌تقوا و ... ظهور مي كند در صحنة كربلا به اوج خود رسيد. امام حسين( عليه السلام) پيش از خروج از مدينه هر گونه شائبه دنياگرايي، رياست طلبي و جنگ قدرت را رد نمود وانگيزه قيام را اصلاح امت اسلامي[9] و حفظ دين و بدعت زدايي دانست.[10]
از سوي ديگر حضرت بارها از تسليم شدن در برابر خواست خدا و جلب رضايت او سخن گفت. امام در آخرين لحظات زندگي عرضه داشت: ... صبراً علي قضائك، لا معبود سواك، يا غياث المستغثين، صبراً علي حكمك، يا غياث من لا غياث له...؛[11] بارخدايا ! من در برابر حكم تو شكيبايم، جز تو معبودي نيست،‌ اي فريادرس دادخواهان،‌ بر حكم و تقدير تو شكيبا هستم، اي فرياد رس آن كه فرياد رسي ندارد .

امام حسين ( ع ) - نازپروردگی

در ورقه‏های " خطابه و منبر " بحث جالبی شده در اطراف اينكه نسبت‏
ناز پروردگی را با همه لوازمش از كم طاقتی و لوسی و غرور و سبكسری به‏
يزيد بايد داد نه به امام حسين ، و منتهای اهانت اين است كه امام را
ناز پرورده بخوانيم .
 

سيدالشهداء و كرامت نفس

اين اصل بزرگ اسلامی در وجود ابا عبدالله ( ع ) تجسم پيدا كرد و تمام‏
حيات آن حضرت پر است از شعارهای كرامت نفس .
 

امام حسين ( ع ) - انقلاب خونين

در كتاب " سرمايه سخن " جلد 3 ص 367 می‏نويسد : " امام حسين ( ع )
كسی است كه تاريخ زندگانی خود را به خون مقدس خود مزين كرد . . . به‏
همه جهانيان فهماند كه رنگ قرمز

( در صفحه اجتماع ) ثابت‏ترين رنگها است ، برنامه خون مقدسترين برنامه‏ها
است ، انقلاب خونين مؤثرترين انقلابها است . . . " .

امام حسين ( ع ) سخن مستشرقين

رجوع شود ، جلد اول تاريخ " ادوارد براون " صفحه 333 سخنان خود
ادوارد براون ، و ص 334 سخن پرمغز " مرو بليم موير " راجع به تأثير
اين حادثه در مقدرات كشورهای اسلامی .

يادداشت

امام حسين ( ع ) سوژه و سرمايه بی نظير
تعظيم شعائر - همانطور كه منظومه‏های شعری ، وقايع و حوادث تاريخ و
شخصيتها منقسم می‏شود به حماسی و غيره ، شعارها نيز منقسم می‏شود به حماسی‏
و غير حماسی .
 

حماسه حسينی
جلد سوم ص 381و382
متفكر شهيد استاد مرتضی مطهری

چرايي القاب حضرت زينب (س)

. چرا به حضرت زینب "ام کلثوم کبری" میگویند؟

كلثوم در لغت به معني آنكه  در صورت و چهره اش خوشروئي جمع شده باشد كه قطعا اين رو من مطمئنم كه حضرت زينب با اون همه رنج و سختي كه داشتند هيچ وقت خوشرويي و خوش اخلاقي از چهرشان از بين نميرفت

. چرا حضرت زینب را "صدیقه صغری" می نامند؟

کسی را که رفتار و گفتار او مبتنی بر راستی و درستی باشد، صدیقه می نامند و حضرت زینب، صدیقه صغری بود.

. "محدثه" یعنی چه و چرا حضرت زینب را به این نام خوانده اند؟

محدثه يعني کسی که به علم حدیث آگاهی دارد

امام صادق (ع) در این مورد فرمود: زیرا ملائکه از آسمان فرود می‌آمدند و با او سخن می‌گفتند.

در فرهنگ اسلامى محدثان راستین همواره از حرمت و منزلت ویژه اى برخوردار بوده اند، محدثان و راویان در حفظ و حراست از گنجینه هاى معارف و ارزشهاى دینى و ذخایر گرانمایه مکتب تشیع و رشد و تعالى فرهنگ غنى اسلامى نقش اول را داشته اند و حامل ودایع و امانتهاى گرانقدر الهى و رازدار اسرار آل رسول خدا(ص) بوده اند.

. "عالمه" یعنی چه و چرا حضرت زینب عالمه است؟

عالمه هم به فرد (مونث) دانشمند اطلاق ميشود كه اين رو هم مطمئنم حضرت رقيه فردي بسيار باهوش و آگاهي بودند

. چرا حضرت زینب را "فهیمه" نامیده اند؟ 

چون حضرت زينب فردي دانا و با فهم و شعور بودند

 آيا مى‏دانيد كه:

1 - به دستور عمرسعد ده نفر براى اسب راندن بر پشت وسينه امام حسين عليه السلام داوطلب شدند؟

2 - ده نفرى كه اسب بر امام حسين 42 7 2 راندند همه ولدالزنا بودند؟

3 - تعداد سرهاى بريده شده در كربلا 78 سر بود؟

4 - امام حسين عليه السلام سرزمين كربلا را خريده، سپس به اهالى آنجا بخشيدند؟

5 - يزيد به وليد نامه نوشت‏يا از حسين بيعت بگير، يا گردنش را بزن؟

6 - بعد از شهادت امام حسين عليه السلام آسمان خون باريد؟

7 - بعد از شهادت امام حسين عليه السلام از زير هر سنگى خون مى‏جوشيد؟

8 - در يك روز 600 نامه براى حضرت نوشتند كه آقا بيا؟

9 - ابن زياد 1000 سواره و 500 پياده براى دستگيرى مسلم بن عقيل فرستاد؟

10 - بعد از آنكه حارث سر برادر بزرگتر دو طفلان مسلم را بريد و او را در شط فرات انداخت، بدن روى آب منتظر برادر كوچكتر بود تا آنكه يكديگر را در آغوش گرفته وبه زير آب رفتند؟

11 - مسلم بن عقيل 27 روز قبل از شهادتش به امام حسين عليه السلام نامه نوشت كه يابن رسول الله 80 هزار نفر از اهل كوفه با تو بيعت كردند پس بشتاب به سوى ما؟

12 - سر امام حسين عليه السلام در صد و بيست محل سخن گفت؟

13 - حضرت فاطمه زهرا عليها السلام در مجالس و محافلى كه به نام امام حسين عليه السلام منعقد مى‏شود شركت مى‏كنند؟

14 - تشكيل و برگزارى مجالس و محافل روضه خوانى به نام ائمه عليهم السلام بويژه امام حسين عليه السلام چه فوائدى در بر دارد؟

15 - امام حسين عليه السلام را به خاطر عداوت با پدرش اميرالمؤمنين عليه السلام شهيد كردند؟

16 - خداوند متعال عوض شهادت امام حسين عليه السلام

- امامت را در نسل ذريه‏اش نهاد؟

- تربت او را شفاى هر بيمارى نمود؟

- هر دعائى در حرم او شود مستجاب مى‏گردد؟

- روزهايى كه زائر او به زيارتش مى‏رود - چه رفت، وچه برگشت - جزء روزهاى عمرش حساب نمى‏شود؟

17 - خاك كربلا معطر است؟

18 - در كربلا قبل از امام حسين عليه السلام دويست نبى ودويست وصى نبى ودويست‏سبط نبى به شهادت رسيده‏اند؟

19 - اگر امام زمان عليه السلام ظهور فرمايد نوادگان قاتلان امام حسين عليه السلام را به خاطر عمل پدرانشان مى‏كشد؟

20 - امام حسين عليه السلام مكان اصحابش را قبل از شهادت به آنها نشان داد؟

21 - اصحاب امام حسين عليه السلام براى شهيد شدن با يكديگر مسابقه مى‏دادند؟

22 - زيارت امام حسين عليه السلام ، در سال براى اغنيا دو بار و براى فقرا يكبار، واجب است؟

23 - امام حسين عليه السلام در شيرخوارگى مطالعه لوح محفوظ مى‏نمود؟

24 - امام حسين عليه السلام در شش ماهگى متولد شده است؟

25 - امام حسين عليه السلام بعد از تولد تسبيح و تهليل و تمجيد خدا مى‏نمود؟

26 - نامگذارى امام حسين عليه السلام توسط خدا بوده است؟

27 - امام حسين عليه السلام بعد از تولد، شفاعت‏يكى از ملائكه مقربين به نام صلصائيل نمود؟

28 - امام حسين عليه السلام بعد از تولد، شفاعت فطرس (يكى از ملائكه حمله عرش) نمود؟

29 - فطرس افتخار مى‏نمود كه آزاد شده حسين عليه السلام است؟

30 - اولين عزادارى براى امام حسين عليه السلام توسط خدا انجام شد؟

31 - اميرالمؤمنين عليه السلام به سعد بن ابى وقاص فرمود: در خانه تو بز بچه‏اى است كه فرزند مرا مى‏كشد و آن روز عمر بن سعد چهاردست و پا راه مى‏رفت؟

ماهیّت عکس العملی مثبتِ نهضت  

عامل دیگری هم در اینجا وجود داشت که باز ماهیّت نهضت حسینی از آن نظر، ماهیّت عکس العملی است ولی عکس العمل مثبت نه منفی.

معاویه از دنیا می رود. مردم کوفه ای که در بیست سال قبل از این حادثه، لااقل پنج سال علی(ع) در این شهر زندگی کرده است و هنوز آثار تعالیم و تربیت علی(ع) به کلی از میان نرفته است ( البتّه خیلی تصفیه شده اند، بسیاری از سران، بزرگان و مردان اینها: حُجر بن عُدی ها، عَمرو بن حمق خُزاعی ها، رُشَید هَجَری ها و میثم تَمّارها ار از میان برده اند برای اینکه این شهر را از اندیشه و فکر علی، از احساسات به نفع علی خالی بکنند؛ ولی باز هنوز اثر این تعلیمات هست) تا معاویه می میرد، به خود می آیند، دور همدیگر جمع می شوند که اکنون از فرصت باید استفاده کرد، نباید گذاشت فرصت به پسرش یزید برسد، ما حسین بن علی داریم، امام بر حقّ ما حسین بن علی است، ما الآن باید آماده باشیم و او را دعوت کنیم که به کوفه بیاید و او را کمک بدهیم و لااقل قطبی در اینجا در ابتدا به وجود آوریم، بعد هم خلافت را خلافت اسلامی بکنیم. "کوفه" اصلاً اردوگاه بوده است، از اوّل هم به عنوان یک اردوگاه تأسیس شد. این شهر در زمان خلیفه عمر بن الخطّاب ساخته شد، قبلاً "حیره" بود. این شهر را سعد وقّاص ساخت. همان مسلمانانی که سرباز بودند و در واقع همان اردو، در آنجا برای خود خانه ساختند و لهذا از یک نظر قویترین شهرهای عالم بود.
مردم این شهر از امام حسین(ع) دعوت می کنند، نه یک نفر، نه دو نفر، نه هزار نفر، نه پنجهزار نفر و نه ده هزار نفر بلکه حدود هجده هزار نامه می رسدکه بعضی از این نامه ها راچند نفر و بعضی دیگر را شاید صد نفر امضا کرده بودند که در جمع شاید حدود صدهزار نفر به او نامه نوشته اند.

ماهیّت عکس العملی منفی ِ نهضت  

قیام امام حسین(ع) از آن پدیده های چند ماهیّتی است، چون عوامل مختلفی در آن تأثیر داشته است. مثلاً یک نهضت می تواند ماهیّت عکس العملی داشته باشد، یهنی صرفاً عکس العمل باشد؛ می تواند ماهیّت آغازگری داشته باشد. اگر یک نهضت ماهیّت عکس العملی داشته باشد، می تواند یک عکس العمل منفی باشد در مقابل یک جریان.
یکی از عواملی که به یک اعتبار (از نظر زمانی) اوّلین عامل است: عامل تقاضای بیعت(با یزید) است، این بیعت تنها امضا کردن خلافت آدم ننگینی مانند یزید نیست، امضا کردن سنّتی است که برا ی اوّلین بار به وسیلهء معاویه می خواست پایه گذاری شود. در اینجا آنها از امام حسین(ع) بیعت می خواهند، یعنی از ناحیه شان یک تقاضا ابراز شده است؛ امام حسین(ع)  نیز عکس العمل نشان می دهد، یک عکس العمل منفی. بیعت می خواهید؟ نمی کنم.
عمل امام حسین (ع) عملی منفی، امّا از سنخ تقواست، از سنخ این است که هر انسانی در جامعهء خویش مواجه می شود با تقاضاهائی که به شکلهای مختلف، به صورت شهوت، به صورت مقام، به صورت ترس و ارعاب از او می شود و باید در مقابل آنها بگوید:نه ، يعني تقوا 

برگرفته از کتاب حماسهء حسینی، اثر: متفکّر شهید استاد مطهّری

نهضت امام حسین(ع) یک انقلاب بود و نه انفجار

اسلام، به انقلاب انفجاری ذرّه ای معتقد نیست. اسلام، انقلابش هم انقلاب صددرصد آگاهانه و از روی تصمیم و کمال آگاهی و انتخاب است. جریان امام حسین(ع) نیز یک کار ناآگاهانه و یا یک انقلاب انفجاری نبود! گفته های خود امام حسین(ع) ـ که نه تنها از آغاز این نهضت بلکه از بعد از مرگ معاویه شروع می شود ـ، نامه هایی که میان او و معاویه مبادله شده است و .... نشان می دهد که این نهضت در کمال آگاهی بوده، انقلاب است امّا نه انفجار. انقلاب هست ولی انقلاب اسلامی نه انفجاری.