مقدمه:
مطالبی که در این بخش تحت 21 عنوان ذکر می شود از متنِ کامل و مقابله شده خطبه غدیر استخراج شده است.
قبلاً، تذکر چهار نکته لازم به نظر می رسد:
1. موضوعاتی که در نظر گرفته شده مربوط به مطالب مهم خطبه و آنچه مربوط به موضوع اصلی خطبه بوده و پیامبر صلی الله علیه و آله بر آن تکیه داشته اند می باشد، و اگر همه مطالب خطبه در نظر گرفته شود می توان فهرست موضوعی مفصل تری ارائه داد.
2. برای اختصار، عباراتِ خطبه با کمی تلخیص آورده شده است. طالبین می توانند با مراجعه به متن خطبه به اصل عبارت دست یابند.
3. در آخر هر عبارت(داخل پرانتز) شماره یکی از یازده بخش خطبه که جمله مزبور در آن است به عنوان آدرس ذکر گردیده که شامل متن و پاورقی در متن کامل خطبه است.

یزید پسر معاویه (زاده ۲۵ (قمری) / ۶۴۵ (میلادی) درگذشته ۶۴ (قمری) / ۶۸۳ (میلادی) در دمشق) ششمین خلیفه مسلمانان (برخی از مسلمین خلافت او را نامشروع می دانند) و دومین خلیفه دودمان اموی بود.

یزید در سال ۶۰ پس از مرگ پدرش به قدرت رسید و در مدت چهار سال حکومت بر سرزمین های اسلامی جنگ های خونباری را با مخالفین خود ترتیب داد.

معناي غدير خم

معناي لغوي غدير:

از مجموع معاني مختلفي كه در فرهنگ هاي عربي براي غدير ذكر كرده اند مي توان تعريف زير را به دست آورد: غدير، آبگير و محل پست طبيعي زمين است كه آب باران يا سيل در آن جمع مي شود و معمولاً آب آن تا فصل گرما نمي ماند. جمع كلمه ي غدير به 4 صورت مي آيد: غُدر، غُدًر، أغدرُه، غُدَران. درباره ي علت نام گذاري«آبگير» به «غدير» كه صفت مشبهه است، به دو جهت ذكر كرده اند :
1. به معناي اسم مفعول از «مُغادَرَه؛ رفتن و باقي گذاشتن» و منظور آن است كه سيل، آبگير را پر مي كند و آن را با  آبش رها مي كند و مي رود.
2. به معناي اسم فاعل از «غَدْر؛ حيله و مكر» حيله گر. منظور آن است كه آبگير با آب فراواني كه دارد، هنگام شدت احتياج، آبش تمام مي شود. 1

ابن اثير مي‌گويد: «وكان ابان احد من تخلف عن بيعه ابي‌بكر لينظر ما يصنع بنوهاشم، فلما بايعوه بايع»؛1 «ابان از جمله كساني بود كه از بيعت با ابوبكر سر باز زد تا ببيند بني‌هاشم چه مي‌كنند؛ بعد از آن‌كه ديد بني‌هاشم بيعت كردند او نيز بيعت نمود».
 

• 1. اسدالغابه، ابن‌اثير، ج 1، ص 53.

امام هادى عليه السلام در سالى كه معتصم عباسى آن حضرت را از مدينه به سامرا آورد، در روز غدير به كوفه آمدند و به زيارت قبر اميرالمؤمنين عليه السلام در نجف رفتند و زيارت مفصلى را كه شامل يك دوره ى كامل اعتقادى درباره ى فرهنگ غدير است خواندند و ماجراى غدير را ضمن آن چنين بيان فرمودند: پيامبر صلى اللَّه عليه و آله سنگينى سفر را بر خود هموار نمود و در شدت گرماى ظهر بپا خاست و خطابه اى ايراد كرد و شنوانيد و ندا كرد و رسانيد و... فرمود: 'مَنْ كُنْتُ مَوْلاهُ فَعَلِىٌّ مَوْلاهُ...'، ولى جز عده ى كمى ايمان نياوردند. [بحارالانوار: ج 97 ص 360.]

حذيفه- که از حاضران در غدير و از معدود كسانى بود كه توانست متن كامل و مفصل خطبه ى غدير را حفظ كند و براى غير حاضران در آنجا برساند- پس از قتل عثمان و خلافت ظاهرى اميرالمؤمنين عليه السلام در شهر مدائن امير بود. او براى بيعت گرفتن از مردم براى اميرالمؤمنين عليه السلام برفراز منبر رفت و در خطابه اى گفت: 'اكنون اميرالمؤمنين حقيقى و سزاوار به اين نام صاحب اختيار شما شده است'! يك جوان ايرانى بنام مسلم پس از مراسم بيعت نزد حذيفه آمد و پرسيد: اين كه گفتى 'اميرالمؤمنين حقيقى'، تعرض و اشاره به خلفاى قبل از او بود.

یکی گوید سراپا عیب دارم

یکی گوید زبان از غیب دارم

نمی دانم که هستم هرچه هستم

قلم چون تیغ می رقصد به دستم

نه دِئبـِل نه فَرَزدَق نه کُمِیتَم

ولیکن خاک پای اهل بیتم

الا ساقی مستان ولایت

بهار بی زمستان ولایت

غدیر عید همه عمر با على بودن

غدیر آینه‏دار على ولى الله ست

غدیر حاصل تبلیغ انبیا همه عمر

غدیر نقش ولاى على به سینه ماست