در متن ذبل متن گفتگو با استاد محمد شجاعي را با همديگر مطالعه مي نماييم :
شما وضعيت عزاداريها ي فعلي را چگونه مي بينيد؟
در ابتدا بايد عرض کنم اين حقيقت که سيد الشهدا عليه السلام محبوب ترين شخصيت انساني در بين همه اقوام جهان ،با همه تنوع و تعدد مذاهبشان است، نياز چنداني به اثبات ندارد. براي درک بهتر اين حقيقت کافي است در ايام محرم وصفر به گستردگي مجالس عزاي حسيني در داخل و خارج کشورمان نظري بيندازيم تا ببينيم در همه جاي جهان و نزد پيروان همه مذاهب مختلف ،سوگواري براي سالار شهيدان برپاست.هرگز بشريت شخصيتي نظير امام حسين عليه السلام نديده است که پيروان همه مذاهب اين گونه از او ياد کنند و براي او عزاداري نمايند.
ادامه مطلب
در عزادارى و مخارج افراط و تفريط نكنيد
در روايات ما وارد شده است كه در عبادت خود را خسته نكنيد، اينگونه نباشد كه از عبادت زده شويد، و بخاطر زيادى آن، ملول گرديد، در روضه و نوحه خوانى و عزادارى نيز حد متوسط را از نظر زمان در نظر بگيريد، مبادا كه با زياده روى در عزادارى، مردم را از مجالس عزا دلسرد كنيم.
از اسراف و مخارج بيهوده كه حاصلى دربر ندارد خوددارى كنيد بسيار ديده مىشود كه اهل جلسه بيش از آنكه به فكر خرج كردن در راه اطعام و منبر و نشر كتاب و مانند اين امور باشند، به فكر خريدن وسائلى مىافتند كه جز رحمت و مشقت و تشريفات اضافى سود ديگرى ندارد،
برداشتن، پرچم و علم كه نشاندهنده حالت عزا و اعلان مصيبت است، كارى نيكوست، بشرط آنكه هر روز بر تعداد و وزن آن افزوده نگردد، و واقعيت عزا فداى ظواهر آن نشود.
انحراف، رفتارهایی را که از چارچوبهای تعیین شده توسط جامعه، خارج باشند، شامل میشود. انحرافات اجتماعی در برخی دیدگاههای جامعه شناختی ماهیت جمعی داشته و از علت و منشأ اجتماعی برخوردارند؛ اینگونه از انحرافات از آن جهت بروز مییابند که ساخت و ساز اجتماعی موجود قادر به حل برخی از مسائل اجتماعی و تأمین بعضی از نیازها نیست.[ii]
در این نوشتار، بر آنیم که از منظر جامعه شناختی آسیبهای مشترکی را که احیاناً بر مراسم عزاداری و فرهنگ انتظار در میان شیعیان سایه گسترده مورد بررسی اجمالی قرار دهیم.
عوامل آسیبزا
1. برداشتهای شخصی و سلیقهای
بر اثر مرور زمان[iii] و هنگامی که مراسم عاشورا به عنوان یک واقعیت اجتماعی، در ذهن، اندیشه و جان و قلب شیعیان حضور داشته و در قالب مناسک، رفتار و سنن اجتماعی خاص ظاهر میگردد، در معرض آسیب قرار میگیرد؛ زیرا به دست همه مردم افتاده و هر کس فهم خود از موضوع را بر آن تحمیل میکند که این خود باعث انحرافات و آسیبهایی میشود که در متن و یا در حاشیه آن رخ میدهد.
در مسأله انتظار فرج امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف نیز چنین تحریفاتی رخ میدهد که گونههایی از آن بدین قرار است:
برخی انتظار را فقط در امر به معروف و نهی از منکرهای جزئی، منحصر داشته و بیشتر از آن، وظیفهای برای خود قائل نیستند. گروه دوم این را هم بالاتر از توان خود میدانند. گروه سوم به دنبال دنیای پر از ظلم از این کار جزئی هم نهی میکند. گروه چهارم فساد را دامن میزنند. گروه پنجم هر حکومتی را قبل از ظهور امام باطل میدانند.
2. هدف، توجیهگر وسیله
در مسأله عزاداری نهضت عاشورا نیز بعضی افراد وقتی میخواهند مردم را بگریانند، بسیاری از مسائل نادرست را نقل میکنند که از عظمت عاشورا میکاهد و دور از شأن امام حسین علیه السلام است.
ادامه مطلب
عزاداری حسینی ؛از سودای عشق تا غوغای عقل
بشر در دوره های مختلف زندگی خود با تحولات گوناگونی در حوزه مذهب وفرهنگ مواجه بود ودوره های فراز وفرود و تحولات اساسی را پشت سر گذاراند. ظهور پیلمبران الهی در میان اقوام مختلف موجب پایه ریزی تمدنهای بزرگ در بین ملل گوناگون شد که ریشه واساس زندگی فرهنگی آن ملتها را در دوره های بعدی طراحی نمود.(برای مطالعه ی ما بقی سخن به ادامه مطلب بروید)
آنچه پس از پایه ریزی بنای فرهنگ ملتها مهم است حفظ و تداوم دستاوردهای آن است.
شریعت مقدس اسلام نیز ازاین مهم مبرا نیست بلکه به عنوان کاملترین و خاتم ادیان بیش از همه به حفظ وتدوام دستاوردهای پیامبر(ص) وائمه معصومین (ع) نیازمند است.
یکی از وقایع مهمی که پس ازرحلت پیامبر درجامعه اسلامی رخ داد وجامعه منحرف اسلامی را متحول ساخت, واقعه جانسوزعاشورای سال 61هجری است.این حادثه که بی شک یکی از غم انگیزترین وقایع تاریخ اسلام است علاوه بر آنچه بعضا در میان عامه مردم از آن یاد میشود نیاز به واکاوی و تحلیل فلسفی متن آن واقعه است.
نهضت خونین حسینی بیش از آن که یک واقعه نظامی باشد یک حرکت سیاسی – فرهنگی در راستای اصلاح امت اسلامی بود.با این رویکرد ائمه شیعه وپس از ایشان علمای شیعی هماره بر حفظ دستاوردهای مکتب حسینی اهتمام داشتند. برپایی عزای حسینی علاوه بر سفارشات متقن و پیاپی ائمه در متون حدیثی وتاریخی به پاسداشت حماسه ایثارگرانه امام حسین (ع) ویارانش موجب استحکام بنای همیشه جاوید نهضت خونین کربلاست.
از این رو شیعیان در ایام محرم و صفر نسبت به برپایی عزای حسینی توجه ای خاص داشته ونسبت به برپا شدنر شورآن همت میگمارند.
بی شک در هر مذهب ومرامی اگر دقت نظر در تحلیل علمی دستاوردها ی وبیان آن مطابق نیاز مردم صورت نگیرد آفت هایی به طور محسوس ونا محسوس آن را تهدید خواهد نمود.
ادامه مطلب
جايگاه نماز در عزاداري ها و و ظايف ما در برابر انحرافات
مقام معظم رهبری (دامت برکاته)فرمود :
"امروز حسین بن علی(ع) می تواند دنیا را نجات بدهد ، به شرط آنکه چهره او را با تحریف مغشوش نکنند.نگذارید مفاهیم تحریک آمیز،کارهای تحریف آمیز و غلط،چشم ها و دل را از چهره مبارک و منور حسین بن علی (ع)منصرف کند،با تحریف بایستی مقابله کنید".
با اندکی تأمل به فلسفه عزاداری حسینی که همان زنده نگه داشتن اسلام و مکتب اهل بیت( ع) است متوجه می شویم که در اثر ورود آسیبها، آفات و تحریفات این هدف و فلسفه اصلی تا حدودی فراموش گشته و اهداف کاذب دیگری جایگزین آن شده است.من در این مقاله سعی دارم نمونه ای از این انحرافات را متذکر شوم تا بلکه توجه مسئولین امر جلب شده و برای مقابله با آن اقدامی بکنند.
عزاداری و برپایی مجالس اباعبدالله الحسین(ع) همواره از سوی همه بزرگان و ائمه معصومین تأکید وسفارش شده و این مجالس برکات بسیاری دارند و باید هر سال پرشور تر و باشکوه تر برگزار شود.اما در طول سالیان ،برخی تحریفات و انحرافات باعث فراموشی فلسفه قیام امام حسین (ع) شده است ، که در نتیجه شاهد انحراف از مسیر اصلی قیام امام حسین (ع)بوده ایم.
عزاداری و سوگواری برای سیدالشهدا هر چند عمل بسیار پسندیده ومهمی است اما در نهایت از لحاظ درجه شرعی یک عمل مستحب است و حداکثر می توان گفت مستحب موکد، ولی متأسفانه گاهی شاهد هستیم که برخی واجبات دین فدای این عمل مستحب گردیده که نمود اصلی انحراف از مسیر قیام عاشوراست.
یکی از واجبات مهم دین اسلام که سفارش بسیار بدان شده و به فرموده پیامبر ستون دین است نماز می باشد،اما آیا جایگاه و اهمیت نماز در این مراسمات رعایت می شود؟
برای مثال یک نمونه عینی از این انحرافات که در شهر خودمان همه ساله در روز عاشورا اتفاق می افتد اشاره می کنم.
به خوبی می دانیم که روز عاشورا و لحظه به لحظه آن به منزله کلاس درسی است که استادش امام حسین (ع) می باشد،یکی از درسهای مهم روز عاشورا که توسط امام حسین (ع)تبیین شد جایگاه و اهمیت نماز می باشد. وقتی که ساعت نماز فرا می رسد امام در حالی که بسیاری از یارانش به شهادت رسیده بود و دشمن از هر طرف ایشان را محاصره کرده بود دستور توقف جنگ برای ادای فریضه نماز را می دهد.درس دوم امام در مورد نماز اهمیت نماز جماعت می باشد که امام دستور میدهند بیرون از خیمه ها و به جماعت نماز اقامه گردد هر چند که لشکریان عمر سعد بارها امام و اصحابش را هدف تیرها قرار دادند در حالی که دو تن از یاران امام در حال نماز به شهادت رسید ولی امام و اصحابش نماز خود را کامل اقامه کردند.
حال سئوال من این است آیا می شود به بهانه عزاداری برای امام حسین(ع)نماز را سبک شمرد؟
پس چرا ما همه ساله در میانه در روز عاشورا شاهد هستیم که در نقاط مختلف شهر مراسم شبیه خوانی یا همان تعزیه برگزار می شود و اثری از نماز در آن دیده نمی شود؟
مگر نه اینکه یکی از وقایع مهم روز عاشورا نماز ظهر عاشورا می باشد؟
بانیان و برگزار کنندگان مراسم حداقل ساعتی برای اقامه نماز مجلس خود را تعطیل نمی کنند و آن را تا نزدیکی غروب هم ادامه می دهند و لااقل در قالب نمایش هم نماز را به تصویر نمی کشند.
آیا منکری بزرگتر از این وجود دارد که واجبی را فدای مستحبی کرد؟هر چند این کار برگزار کنندگان مراسم به نوعی ابراز ارادت به امام حسین (ع) محسوب می شود ولی از نظر من بزرگترین خیانت به آرمان حسینی است.
من در ادامه به نقش علما و روحانیون و مسئولین هیئات ها و بانیان مجالس و عموم مردم برای مقابله با این آفتها اشاره می کنم.
ادامه مطلب