الگوی مدگرایی در سیره رضوی (2)

در قسمت قبل به تعریف مد پرداختیم و اشاره کردیم که مد به جنبه زیبا شناختی زندگی  انسان برمیگردد و اگر در چهارچوپ موازین شرعی و عرفی ،و مورد تأیید عقل باشد، اشکالی ندارد، بلکه امری پسندیده نیز به حساب می آید.

حال شاید این سوال برای شما پیش بیاید که آیا استفاده از امکانات رفاهی و پوشیدن لباسهای شایسته ، با سبک زندگی اسلامی منافاتی ندارد؟
برای فهم بهتر پاسخ این سوال به روایاتی از زندگی امام رضا علیه السلام میپردازیم: 

 

1-تاریخ نگاران نوشته اند : گروهی از صوفیان، در خراسان بر امام رضا علیه السلام وارد شدند و به آن حضرت عرض کردند که امیرالمومنین [منظور مامون است] درباره ی امری که خداوند بر عهده ی او گذاشته اندیشه کرد، دریافت که شما اهل بیت، از همه ی مردم به امامت و پیشوایی امت سزاوارترید. سپس به به اهل بیت نظر انداخت و دانست که تو از همه ی آنان شایسته تری و از این رو امر خلافت را به تو بازگرداند. اکنون امت به پیشوا و رهبری نیازمند است که جامه اش خشن و طعامش ساده باشد و بر الاغ سوار شود و از بیمار عیادت کند.

راوی می گوید: امام رضا علیه السلام که تکیه داده بودند در این هنگام راست نشستند و فرمودند:
یوسف علیه السلام منصب پیامبری داشت. قبای ابریشمی با تکمه های زر می پوشید و در مجلس فرعونیان بر پشتی های آنان تکیه می زد. وای بر شما ! جز این است که از امام، قسط و عدل خواسته می شود؟ و اگر سخن گوید، راست باشد و اگر حکم کند، بر اساس عدالت باشد و اگر وعده کند انجام دهد. همانا پروردگار لباس یا غذایی را حرام نکرده است . آن گاه این آیه (سوره مبارکه ی اعراف آیه ی 32) را قرائت فرمود:
قل من حرم زینة الله التی اخرج لعباده و الطیبات من الرزق ؛ بگو ای پیامبر چه کسی زینت های خدا را که برای بندگانش آفریده حرام کرده است؟

( کشف الغمه جلد 3 صفحه ی 174)


2-برخی از کوته اندیشان به امام سجاد علیه السلام و امام صادق علیه السلام و امام رضا علیه السلام ایراد می گرفتند که چرا لباس های فاخر و گران بها می پوشید، در حالی که اجداد و نیاکان شما، پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم و امام علی علیه السلام چنین لباس هایی نمی پوشیدند؟
امام رضا علیه السلام در پاسخ فرمود:
زمان رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم فقر عمومی بود و پوشش مناسب آن زمان همان بود که جد ما می پوشید. ولی زمان ما رو به توسعه و گسترش است و اگر بخواهیم مانند نیاکان خود بپوشیم در نظر دیگران خوار می شویم و به ما اهانت می کنند.

( وسایل الشیعه کتاب صلوة ابواب ملابس باب 8)


3-در روایت دیگری ابی خداش مهری چنین می گوید:
یکی از خدمت کاران امام رضا علیه السلام به نام عبید را در بصره دیدار کردم . وی گفت: گروهی از مردم خراسان به محضر امام رضا علیه السلام وارد شدند و به ایشان گفتند: مردم خوششان نمی آید که شما این گونه لباس گران قیمت بپوشید. امام در پاسخ آنان فرمودند:
یوسف علیه السلام پیامبر و فرزند پیامبر بود ولی لباس دیبا می پوشید و شلوار زربافت به تن می کرد. در مجالس آل فرعون می نشست و این امور مقام معنوی او را کاهش نداد. همانا آن چه بر امام لازم است عبارتند از : عدالت در مقام داوری، وفای به عهد و پیمان، راستگویی سخن نه کهنه بودن لباس و خداوند چیزهایی را که حلال کرده یا حرام معلوم و مشخص است و کم و زیاد آن فرق نمی کند. متاسفانه شیعیانی که از ایمانی ضعیف برخوردار می باشند دوست دارند من بر پلاس بنشینم و لباس خشن بپوشم ولی دوران زندگی من، تحمل و اقتضای چنین مسائلی را ندارد. (زیرا باید شرایط زمانی را در نظر گرفت).

 

(مکارم الاخلاق طبرسی باب 6 فصل 1)


اگر کسی امکانات رفاهی را از حلال به دست آورده باشد، مصرف آن به اندازه ی شان و موقعیتش اشکالی ندارد. هم چنین مسایل زمان و مکان در شیوه ی رفتار امامان شیعه علیهم السلام به طور آشکارا نمایان است. بنابراین انسان باید همواره هشیار باشد و نیازهای خود را براساس ملاک ها و معیارهای صحیح شرع و عقل بسنجد و بر همان اساس عمل کند.
نکته ی دیگری که لازم است یادآور شوم این که معنای اقتضای زمان و پیروی از پسند مردم و یا پدیده ی قرن که هر چه می خواهد باشد یا مردم هر گونه زندگی می کنند ما نیز همان شیوه رفتار نماییم نیست؛ بلکه ملاک روش هایی است که فقط در چهارچوب دستورات دینی بیان گردیده است. از این جهت امام رضا علیه السلام به این شیوه رفتار می کردند و پیروانش را نیز دستور فرموده که باید مسایل زمان و نیازها را در نظر بگیرند.
یکی از خادمان امام رضا علیه السلام فردی به نام معمر است که فرزند خلاد می باشد .خلاد از افراد ثروتمند بود. ولی با داشتن امکانات برای ساختن منزلی وسیع، برای خانواده ی خود منزل کوچکی تهیه کرده بود. امام علیه السلام هنگامی که با خبر شد او را سرزنش کرد.معمر فرزند خلاد گوید: حضرت رضا علیه السلام منزلی را خریداری کرد و به خدمتکار خود دستور داد تا به آن منزل برود و فرمود: منزل تو تنگ است.معمر گفت: این منزل را پدرم ساخته است.حضرت فرمود: اگر پدرت کار نادرستی را انجام داده باشد سزاوار است که تو نیز همانند او عمل کنی؟

( وسایل الشیعه جلد 3 صفحه ی 559)

با توجه به این واقیعت است که نوع لباس امام را در بیرون از خانه طیلسان و خز یاد کرده اند.

(بحارالانوار جلد 49 صفحه ی 91)

چون لباس مظهر ظاهری انسان می باشد. بدین جهت نمی توان نسبت بدان بی تفاوت بود. از این رو، امام رضا علیه السلام توجه داشت به گونه ای که برخی از عیب جویان آن حضرت را متهم به خوش گذرانی و خوش زیستن می کردند و لباس پوسیدن آن حضرت را قیمتی می پنداشتند!

(بحارالانوار جلد 79 صفحه ی 300)

 

ادامه دارد...


منبع:

رفتارهای اخلاقی و اجتماعی امام رضا علیه‌السلام ، محمدعلی چنارانی، عروج اندیشه


[ یک شنبه 31 مرداد 1395  ] [ 7:56 PM ] [ م تقی زاده عربی ]
[ نظرات0 ]