حجاب و عفاف

حجاب و عفاف عنوان سرمقاله شماره 574 هفته نامه آوای وطن است که به قلم فاطمه لطفی به تحریر درآمده است.

یکی از بنیادی ترین اعتقادات مسلمانان حجاب است و این مهم تنها در اسلام مطرح نشده بلکه در ادیان غیر اسلامی و حتی در ایران قبل از آمدن اسلام حجاب به عنوان یک مسئله مهم مطرح است.
در فرهنگ مسلمانان یکی از اساسی ترین اعتقادات مسئله حجاب و پوشش زنان است، حجاب به معنای پوششی که زن را از دنیای مردها جدا می کند طبق یک وظیقه اسلامی و به عنوان یک دستور دینی بر مسلمانان واجب شده و مسلمانان هم به عنوان یک فریضه آن را انجام می دهند.
حجاب جدای از دین برای سلامت روحی و جسمی و فکری بشر یک امر الزامیست، پوشش واقعی حجاب پوششی است که بدن انسان را از نامحرمان بپوشاند و نازک و بدن نما نباشد و همراه با حجب و حیا باشد.
باید توجه داشت انتقال ارزش ها از اوایل کودکی آغاز می شود برای اینکه انسان بتوانند از نامحرمان و گناهان محفوظ ماند نیاز است که خود را در لباس و حفاظ تقوا قرار دهد و ببه همین منظور باید دامن زنان از بی عفتی پاک باشد و کلید آن در عفاف و حجاب نهفته است.
هدف اسلام از پوشش زنان در واقع حفاظت آنان از نگاه شهوانی و بسیاری از مسائل روانی و اخلاقی است که آیات قرآن، احادیث و فتاوی مراجع و مجتهدان بزرگ گواه این منظور است.
مساله اصلی و بنیادین عفت است، عفت فراتر و برتر از حجاب است، حجاب همان پوشش ویژه و عفاف یک خصلت، بینش و منش است.
حجاب پوشش بیرونی است ولی عفت هم پوشش بیرونی و هم پوشش درونی است و حجاب می تواند تحصیلی، ظاهری و یا غیره اختیاری باشد ولی عفت یک خصلت و ارزش اختیاری است، بنابراین برای سالم سازی جامعه به دنبال عفت عمومی بود تا حجاب آگاهانه گسترش یابد.
توسعه استفاده از سامانه های اطلاعات مکانی ضرورت امروز صنعت آب و برق و پوشش بیمه ای مطلوب تامین اجتماعی در استان مرکزی از دیگر عنوان های این شماره هفته نامه آوای وطن است.
هفته نامه آوای وطن با مشی سیاسی، فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و ورزشی به صاحب امتیازی و مدیر مسئولی فاطمه لطفی منتشر می شود.
7114/6013/خبرنگار: شیما کریمی***انتشاردهنده:مژگان حیدری

انتهای پیام /* 

پرسش : سوال من راجع به سوره نور آیه شصت در قرآن کریم است که می گوید: حجابِ سنتی (پوشش سر) برای زنان پیر واجب نیست، مادامی که سادگی و خودنمائی نکردن رعایت شود. لطفاً تفسیر خودتان را با منبع یا دلیل آن بیان فرمائید؟

پاسخ : در مسألة حجاب چند مورد استثناء شده است ، یکی از استثنائات در همین آیه بیان شده است و ترجمة آن چنین است:

و زنان از پا افتاده ای که امیدی به ازدواج ندارند می توانند لباس روی خود را بر زمین نهند مشروط بر اینکه نخواهند خودنمائی و خود آرائی بکنند. در عین حال اگر جانب عفاف را رعایت کنند و خود را پوشیده دارند بهتر است و خدا شنوا و داناست.

مقصود از “قواعد“ کیانند؟

 مقصود زنان سالخورده ای هستند که از جنبه زن بودن بازنشسته شده اند، یعنی دیگر مطلوب مرد– از نظر جنسی واقع نمی شوند و لذا امیدی به ازدواج ندارند. ممکن است طمع داشته باشند ولی امید ندارند. جملة( أَنْ یَضَعْنَ ثِیابَهُنَّ)  می فهماند که زن دو نوع لباس دارد: یکی لباس بیرون و دیگر لباس داخل منزل. آنچه رخصت داده شده است این است که زنان سالخورده می توانند لباس رو را دربیاورند ولی در عین حال به آنها اجازه خودنمائی و خود آرائی داده نشده است.

در روایات اسلامی حدود برداشتن پوشش برای زنان سالخورده تعیین گردیده است و ذکر شده که جایز است روسری خود را بردارند.

 به ترجمه یک روایت توجه کنید:

عبیدالله بن حلبی گفت که امام صادق فرمود: مقصود از( أَنْ یَضَعْنَ ثِیابَهُنَّ) روسری و چهار قد است.

گفتم جلو هر کس که بود؟ فرمود: جلو هر کس که بود اما به شرط اینکه ساده باشد و نخواهد خودآرائی و خود نمائی کند.[1]

از جملة “و ان یستعففن خیر لهن“ می توان یک قانون کلی استنباط کرد و آن اینست که از نظر اسلام هر قدر زن جانب عفاف و ستر را بیشتر مراعات کند پسندیده تر است...

متن بالا بر داشتی است از کتاب مجموعه آثار استاد شهید مرتضی مطهری جلد 19 صفحة 495  با اندکی تغییر.

پرسش : علت این که زن ها نمی توانند لباس مردها و مردها لباس زنها را بپوشند، چیست با این که محرمند مثل همسران؟

پاسخ : جواب اجمالی:

ابتدا باید در نظر داشت برخی فقها این نوع پوشش را به طور مطلق حرام می دانند؛ برخی دیگر می گویند: اگر این نوع پوشش به شکل عادت و روش زندگی در آید حرام است. برخی نیز قیودات دیگری دارند.

اما در مورد فلسفه و حکمت احکام الاهی ابتدا به صورت کلی باید در نظر داشت هرچند همه احکام بر اساس مصالح و مفاسد است؛ و هر حکمی دارای فلسفه و علتی است؛ ولی بیان و کشف علت تمام جزئیات احکام، کار بسیار مشکلی است؛ نهایت اینکه بتوان ضوابط کلی برای احکام بیان نمود؛ که البته کلیت در اینجا به معنای اکثری است که قابل استثناست. حال با توجه به این نکات در مورد فلسفۀ حرمت این نوع پوشش می توان گفت شاید حکمت آن این باشد که روح بشر فوق العاده تحریک پذیر است. نوع پوشش زن و تفاوت آن با لباس مرد، رابطه‏ای مستقیم با تفاوت‏های جسمی و روحی زن و مرد دارد. لباس افراد جامعه و مخصوصاً لباس زنان نمی‏تواند به هر شکل و اندازه‏ای باشد و باید حد و ضابطه‏ای داشته باشد. علاوه این که این نوع پوشش موجب پایین آمدن شخصیت انسانی و وهن و تحقیر انسان می شود.

پرسش : چرا دختران باید در 9 سالگی حجاب را رعایت کنند؟ با اینکه دختران در این سن برای فهم نتایج اشتباهات و گناهانشان خیلی جوان هستند.

پاسخ : یکی از افتخارات اسلام این است، که پیشرفت علوم، توانسته اسرار و فلسفه بسیاری از دستورات آن را کشف کند؛ و مسئله سن بلوغ دختران نیز، یکی از مسائلی است که تحقیقات و نتائج علمی، تقریبا با آن هماهنگی دارد، بعنوان نمونه در این زمینه مطالبی از کتاب جامع "بهداشت عمومی" برای شما نقل می کنیم:مطالب نیامده است.

البته برای توضیح بیشتر چند نکته دیگر را نیز در نظر داشته باشیم:

معمولا احکام و دستورات و قوانین برای اکثریت و افراد معمولی مقرر می شوند و افراد و موارد استنائی باید از قوانینی که برای اکثریت مقرر شده تبعیت کنند.

همانگونه که افراد پیر و ناتوان از انجام تکالیف دینی معذور هستند و در صورتیکه تکلیفی برای آنها طاقت فرساست مجاز هستند که آن تکلیف را ترک کنند، افرادی هم که تازه به سن بلوغ رسیده اند، اگر انجام تکلیفی برای آنها طاقت فرسا باشد تکلیف از آنها ساقط می شود.

در مورد دختران همانطور که از نظر جسمی علم پزشکی اثبات کرد که زودتر از پسران به بلوغ جسمی می رسند از نظر فکری و عقلی نیز علم روانشناسی اثبات نموده است که آنها زودتر از پسران به رشد فکری و عقلی می رسند. در این زمینه می توانید به کتابهای روانشناسی تربیتی و روانشناسی رشد مراجعه بفرمائید. علاوه اینکه هر دو مسئله حتی برای مادرانی که در دامن خود پسران و دخترانی را تربیت کرده اند ملموس و محسوس است.

این که گفتید دختران در این سن برای فهم نتایج اشتباهات و گناهانشان خیلی جوان هستند باید عرض کنیم، فهم نتایج اشتباهات ربطی به تکلیف ندارد، چون چه بسا افرادی که در سنین بالاتری هستند، و نتایج عمل خودشان را درک نمی کنند حال یا بخاطر شرائط محیطی و خانوادگی و عدم آموزش صحیح و یا هر دلیل دیگر؛ خلاصه تکلیف مشروط به فهم نتائج آن نیست. چون بسیاری از نتائج در متن زندگی و در دوران انجام عمل بدست می آید و به این جهت اولیاء دین سفارش نمودند که فرزندان را قبل از رسیدن به سن بلوغ به تکالیف شرعی عادت دهید[1]. تا در موقع رسیدن به سن بلوغ نتایج بعضی از تکالیف برای آنها مقداری ملموس و محسوس باشد. البته از نظر اسلام دادن استقلال اقتصادی به فرزندان مشروط به رشد عقلی است[2]که بحث دیگری است.

در پایان لازم است به این نکته هم توجه بفرمائید که در جعل و تشریح احکام مجموعه ای از عوامل اثر گذار می باشند یعنی در مورد بحث ما ممکن است به لحاظ خود دختر 9 ساله این تکلیف، کمی زود به نظر آید اما به لحاظ مردمی که در مواجهه با این دختر هستند، لازم باشد این دختر مسائلی را مراعات کند و لو اینکه خودش هنوز در این فضا داخل نگشته است و این تکلیف می تواند از آسیب های زیادی که ممکن است متوجه جامعه و حتی همین دختر 9 ساله گردد، جلوگیری نماید و شاید نیاز نباشد که متذکر گردیم که توجه جنسی به کودکان در دنیای کنونی، بیش از هر زمان دیگر، ما را وادار می کند که فکری برای در امان ماندن آنان از آسیب های جنسی و اجتماعی بکنیم و اسلام حجاب را برای دختران و در چنین سنی بخاطر این واجب کرده است که آنها کمتر در معرض تعرضات جنسی انسانهای دیو سیرت قرار گیرند.

پرسش : بعضی می گویند تنها راه جلوگیری از فساد پوشش سر می باشد؟ آیا این تشخیص فردی است یا تشخیص دین؟ و آیا این چیز جدید که امروز کشف کرده ایم که همه را مجبور به پوشش سر کنیم، فساد را در جامعه نابود می سازد؟

پاسخ : در مورد حجاب و پوشش سر و خطابات قرآنی کسی نگفته است که تنها راه جلوگیری از فساد پوشش سر می باشد چنانکه هیچ کس نگفته است که تنها راه خودکشی خوردن سم است، وجود راههای دیگر برای خودکشی معنایش آن نیست که دیگر سم کشنده نیست. بی حجابی هم اگر چه تنها عامل فساد نیست ولی عامل فساد محسوب می شود وقتی زنان بزک کرده خود را به نمایش بگذارند عارف و عامی را بسوی خود خواهند خواند و جوانان که پر از عطش شهوات جنسی هستند به هزاران مشکل برخواهند خورد.

پرسش : را ه های جلوگیر ی از بد حجابی چیست؟

پاسخ : در رابطه با بد حجابی به عنوان یک پدیده اجتماعی باید ابتداء ریشه یابی شود و بعد از آن از راه صحیح با آن مبارزه شود. زیرا کسانی که بدحجاب هستند دارای انگیزه واحد نیستند و نمی توان نسخه واحد برای آنها پیچید و از یک راه از آن جلوگیری کرد.

بعضی از زمینه ها و ریشه های بدحجابی عبارتند از:

1- عدم آگاهی از حدود حجاب و ضررها و آثار بد حجابی در میان افراد جامعه.

2- عدم اعتماد به نفس و عدم استقلال شخصیت در مقابل افراد بی حجاب و مورد احترام قرار گرفتن توسط دیگران.

3- لجبازی با افراد با ایمان و با حجاب.

4- عدم برخورد صحیح از طرف افراد با حجاب (برخورد جذبی).

5- بد حجابی سیاسی با هدف تعرض به نظام جمهوری اسلامی.

6- بد حجابی به منظور بی بند و باری و خود فروشی.

7- بد حجابی به منظور آزاد کردن پتانسیل شور جوانی و نوجوانی.

8- بد حجابی به منظور خود نمایی، زیبا نمایی و حس زیبایی دوستی.

9- بد حجابی برنامه ریزی شده از طرف دشمنان با استخدام نیرو برای این کار.

10- بد حجابی ناشی از فشارهای مالی و اقتصادی.

موارد فوق بعضی از انگیزه های بد حجابی است و برای مبارزه موفق با بد حجابی باید ابتدا نوع آن را شناخت و از راه خاصی که برای مبارزه با آن موثر است وارد شد. این نکته بسیار حساس است که اگر انسان اشتباه کند نتیجه عکس می دهد. مثلا اگر با کسی که به علت عدم آگاهی از حدود حجاب یا بدون آگاهی از آثار و ضررهای آن بد حجاب است برخورد قضایی و فیزیکی شود نتیجه ای نخواهد داد یا نتیجه عکس می دهد.

همچنین اگر با کسی که با یک برنامه ریزی از طرف دشمنان نظام اجیر شده و پولی جهت اشاعه بدحجابی دریافت کرده است بخواهیم برخورد فرهنگی کنیم و آگاهی بدهیم نتیجه ای نخواهد داشت، زیرا مشکل این فرد عدم آگاهی نیست بلکه او آگاهانه در این زمینه قدم گذاشته است. در مورد این افراد برخورد صحیح، برخورد قضایی و فیزیکی پیش گیرانه است.

آن کسی که از سر لجبازی با افراد، بد حجاب شده است، باید با با احترام و محبت زمینه های لجبازی را از بین برد.

آن کسی که بد حجابی اش به منظور خود فروشی است، باید به سراغ انگیزه خود فروشی او رفته آن انگیزه را از بین برد.

به هر حال با شناخت دقیق از نوع بد حجاب و انتخاب راه مناسب، مبارزه با آن و هدایت افراد بسیار ساده می شود.

پرسش : 1. من به اسلام و حجاب و پوشش اعتقاد دارم ولی همسرم در این مورد کمی بی توجه است. خواهش می کنم مرا برای آگاهی دادن به وی راهنمایی کامل کنید.

پاسخ : اولین نکته ای که در مسأله امر به معروف و نهی از منکر باید مورد توجه قرار گیرد، این است که این کار با قصد قربت انجام شود تا خداوند متعال انسان را در طول برنامه یاری دهد.