انتخابات ، امتحان بزرگ براي ملت بزرگ

 يكي از اثرات نيك انقلاب مشروطه حضور زنان در بزرگ ترين حركت اجتماعي بود كه منجر به تولد واژه مردم در مقابل دولت و حذف عنوان رعايا و ايجاد ملت در كنار هيات حاكمه مستبد شد. ملت ايران به عنوان تصميم گير سرنوشت خود متولد شد، اما همين ملت نخستين قرباني خود را در قانون اساسي ذبح كرد.

وقتي زنان كه تا انقلاب مشروطه نيمه كاملاً پنهان اهالي كشور بودند در تقسيم بندي جمعيتي به اندروني و بيروني تقسيم مي شدند تا جايي كه در ساخت و ساز منازل هم اين جدايي جنسيتي وجود داشت، مي بينيم كوبه هاي در منازل به زنانه و مردانه تقسيم شده بودند. اما زنان پا به پاي مردان در انقلاب كوشيدند و نخستين ثمره را در قانون اساسي ديدند كه در رديف مجانين قرار گرفتند و دوباره خانه نشين شدند. حضور زنان در جامعه فرمايشي كه به وسيله دربار سال ها بعد از انقلاب مشروطه صورت گرفته بود حاصل مبارزه زنان اين دوره نبود، زنان تا انقلاب سال هاي 56 و57 به جرات مي توان گفت، مركز ثقل راهپيمايي كه منجر به پيروزي انقلاب شد بودند.

نگاهي به تصاوير باقي مانده از اين دوره و فيلم هايي كه از راهپيمايي ها باقي مانده است انسجام و كثرت حضور زنان را مي رساند. قانون اساسي جمهوري اسلامي نوشته شد. فصل سوم در حقوق ملت، در اصل 19، مردم ايران را از هر قوم و قبيله يي داراي حقوق مساوي فرض كرد و در اصل 20، همه افراد اعم از زن و مرد يكسان در حمايت قانون قرار گرفتند، طرفه اينكه اصل 21 قانون اساسي كلاً به حقوق زنان پرداخت، در بند نخست اين اصل، ايجاد زمينه هاي مساعد براي رشد شخصيت زن و احياي حقوق مادي و معنوي مورد توجه قرارگرفت. قانون اساسي جمهوري اسلامي با اين حمايت از زنان، راه جديدي را پيش پاي آنان قرار داد، در ديگر اصول هم جز اصل 115 محدوديتي براي زنان قائل نشد. آنچه در اصل 115 منشاء اختلاف است ورود واژه رجال مذهبي و سياسي، در اين اصل است، هرچند اين واژه به باور بعضي با ابهامي روبه رو است و مي گويند رجال موضوع اصل 115، به معناي جنسيت نيست و 

 نظام سیاسی و حکومتی جمهوری اسلامی ایران نظامي ریاستی -پارلمانی است و با توجه به اینکه در قانون اساسی جایگاه مجلس بسیار رفیع و پر رنگ برشمرده شده است نقش آن در کشور داراي اهميت زيادي است ؛ مجلس تنها نهادی است که به هیچ وجه قابل انحلال نیست در صورتی که مابقی نهادها قابل عزل ونصب می باشد ، بنیان گذار جمهوری اسلامی مجلس را در راس امور میدانست وبرای ان ارزش بسیاری قائل بودند ، پس جنین نهادی با چنین توصیف وجایگاهی بایستی به صورت ویژه به آن نگریست و با جدیت آن را پیگیری ودنبال نمود.

قبل از انقلاب اسلامي مجلس ایران از چنین جایگاهی برخوردار نبود و متاسفانه نمایندگان آن تقریباً فرمایشی و انتصابی بودند و مجلس فقط از کلان

شهرها وشهرهای بزرگ نمایندگانی در آن حضور داشتند ، مردم به این صورت که در انقلاب اسلامی با نمایندگان خود سروکار دارند ارتباطي نداشتند ، درواقع خیلی از مردم به خصوص در روستاها وشهرهای کوچک و دور افتاده هیچ اطلاعی  از مجلس و نمایندگان ان نداشتند اما بعد از پیروزی انقلاب اسلامی دقیقاً این مجلس بود که در کشور نقش آفرینی می كند و کلان شهر ها ، شهرهای کوچک ، روستاها و حتی دور افتاده ترین روستاها از داشتن نماینده بر خوردار شدند و از این طریق پیگیر مشکلات و رفع محرومیت از مناطق خود برآمدند ، شاید بتوان گفت یکی از راهای شناساندن مناطق محروم به مسئولین و توزيع امکانات در سطح کشور همین نمایندگان هستند. اما با همه این تفاسیر هنوز مجلس ما به ان جایگاه واقعی خود نرسیده است و می طلبد بعد از گذشت 33 سال از انقلاب و پشت سر گذاشتن 8 دوره مجلس مردم نگاهشان و خواستهایشان نسبت به نمایندگان و مجلس تغییر کند .   آنچه که در قانون اساسی به عنوان وظایف نمایندگان مجلس پیش بینی شده است در سه موضوع خلاصه میشود:

 مجلس شورای اسلامی نهادی است که ریشه در آرای عمومی دارد و طبق ضوابط اساسی مدون، سهم قابل توجهی از حاکمیت درنظام سیاسی کشور را اعمال می کند.
اشخاصی که به عنوان نماینده مردم در این نهاد انجام وظیفه می کنند، دارای حقوق و تکالیفی اند که حدود اختیارات آنان را مشخص می کند.
معمولا در رقابت های انتخاباتی نامزدها، وعده هایی به مردم داده می شود که درآنها کمتر به این مساله توجه می شود. همچنین بسیاری از رای دهندگان نیز انتظار دارند که نمایندگان منتخب آنها در جهت حفظ و تامین کلیه امور عمومی، خصوصی و شخصی آنان گام بردارند درحالی که همانطوری که عنوان شد این نمایندگان تنها در چارچوب حقوق و تکالیف قانونی خود قادر به فعالیت هستند. بنابراین در این مختصر قصد داریم تا به بررسی جایگاه قانونی مجلس ، اختیارات و وظایف نمایندگان و حدود انتظارات قانونی مردم از آنها بپردازیم.
• وظایف و اختیارات مجلس شورای اسلامی
- وضع و اصلاح قانون
اصل حاکمیت قانون و برقراری نظم اقتضا می کند تمام امور جامعه مبتنی بر قواعدی باشد که همه مردم را از حقوق و تکالیف یکسان برخوردار کند وتوسط اکثریت جامعه پذیرفته شده باشد. مجلس شورای اسلامی صلاحیت عام برای تشریح و وضع این قواعد به شکل قانونی را دارد.
نیازهای فرهنگی، اجتماعی، سیاسی، بهداشتی و ... جوامع بشری اصولا تابع زمان ومکان است از این رو نمایندگان مجلس حسب نیاز و ضرورت های جامعه درمقام صلاحیت و تشخیص برای رفع این حوائج از طریق وضع قانون هستند.
برای تشخیص و رفع نیازهای جامعه، گاهی اوقات نمایندگان مجلس پیشنهادهای خود را 

  حجت‌الاسلام مصطفی پورمحمدی رئیس سازمان بازرسی کل کشور در برنامه دو نیم‌ ساعت شبکه خبر درباره چگونگی ایجاد اقتدار ملی و افزایش آن اظهار داشت: در این راه هدف اقتدار مهم است و اگر برای استواری، ثبات و بقای یک نظام باشد و بتواند از حقوق و منافع کشور دفاع کند این ظرفیت‌ها را اقتدار یک ملت و کشور می‌گویند.

وی با بیان اینکه علمای سیاست تعابیر مختلفی درباره معنای اقتدار ارائه کرده‌اند، گفت: نیروی نظامی، اقتصاد قوی، سازمان سیاسی، نهاد حکومتی و حضور مردم از تعابیر مختلف اقتدار است که به طور کلی همه اینها نشاندهنده اقتدار سیاسی است.

پورمحمدی درباره نقش مردم در بالا بردن اقتدار گفت: یکی از مؤلفه‌های اقتدار علم، دانش و تکنولوژی است و به تازگی فرهنگ را هم از مؤلفه‌های قدرت می‌دانند.

وی با بیان اینکه بحث اقتدار طیف گسترده‌ای از عوامل مختلف دارد که یکی از آنها مردم هستند، گفت: اگر مردم از مجموعه و کیان کشور مانند سیاست، نظام و منافع آن دفاع کردند به طور طبیعی یک قدرت انبوه و بزرگی را به وجود می‌آورند که رخنه و نفوذ در این کشور و شکست مردم آن کار ساده‌ای نخواهد بود.

رئیس سازمان بازرسی کل کشور به قدرت سیاسی و نقش بازدارندگی آن در ایجاد تفرقه از سوی دشمنان اشاره کرد و گفت: قدرت سیاسی با مشارکت به وجود می‌آید و اگر ....

 وظايف اخلاقي مردم بعد از انتخاب در قبال حاكمان 

بعد از آنكه مردم حاكم عادل را انتخاب كردند بايد در قبال او وظايفي را انجام دهند كه مهمترين آنها همراهي و امر به معروف و نهي از منكر است؛

1- همراهي
حضرت علي (ع) در خطبه 34 نهج البلاغه مي فرمايد: «حقي كه من بر شما دارم اين است كه در بيعت خود وفادار باشيد و در بود و نبود من خيرخواه باشيد و هنگامي كه شما را مي طلبم و به دعوت من پاسخ گوييد و موقعي كه فرمان مي دهم اطاعت كنيد.»
يكي از مهمترين وظايف اخلاقي مردم در قبال حاكمان، همراهي اوست. حاكمان و مسئولان جامعه زماني مي توانند به اهداف خود دست يابند كه احكام و دستورات آنها و قوانين مورد تاييدشان از سوي مردم پيروي و همراهي شود. 
حضرت علي مي فرمايد: « كسي از او اطاعت و پيروي نكنند گويا اصلاً انديشه و طرح و برنامه اي ندارد.»
چنان كه از كلام مولا بر مي آيد، اين مردم هستند كه به برنامه ها و انديشه هاي حاكم و يك مسئول جامعه اسلامي امكان اجرا مي دهند و با همراهي او، جامعه اسلامي را در مسير انديشه هاي اسلامي حاكم پيش مي برنند. 
نكته مهمي كه ذكر آن ضروري است، اين است كه هر چند مردم بايد حاكم را همراهي كنند اما اين همراهي و پيروي از حاكم تا آنجا الزامي است كه فرمانها و برنامه هاي او در چارچوب شريعت باشد و با اسلام و احكام الهي مخالف نباشد. حكمت آموزنده اميرالمومنين علي (ع) در نهج البلاغه به اين نكته مهم اشاره دارد؛ « آفريده را فرمان بردن نشايد آنجا كه نافرماني آفريننده لازم آيد.»

2- امر به معروف و نهي از منكر 
حضرت علي (ع) در عهدنامه خود به مالك اشتر اين گونه توصيه مي كند؛ « كسي را در بين آنها انتخاب كن كه سخن حق را هر چند تلخ باشد، بگويد و در هر آنچه انجام مي دهي يا مي گويي و خدا آن را از دوستانش نمي پسندد كمتر...

اشاره: در سراسر تاريخ بشريت، حضرت علي (ع) امام حق طلبان و عدالت خواهان عالم، تنها كسي بود كه هم در كردار و هم در گفتار خود هرگز حاضر نشد اخلاق را فداي سياست كند؛ در مكتب او به دست آوردن همه قدرتهاي عالم و در اختيار گرفتن همه امكانات جهان آفرينش اگر تنها مبتني و متوقف بر ستاندن ظالمانه پوست جويي از دهان مورچه اي باشد، پشيزي ارزش ندارد. 
در اين نوشتار سعي داريم به وظايف مردم و حاكمان در منشور اخلاقي و سياسي حضرت علي (ع) بنگريم.  
وظايف اخلاقي و سياسي مردم در قبال حاکمان و مسئولين 
مردم در قبال حاكمان و مسئولين جامعه وظايف اخلاقي و سياسي خاصي را برعهده دارند كه بايد به آنها عمل كنند كه برخي از اين وظايف مربوط به انتخاب مسئولين و حاكمان است و اينكه چه ملاك هايي را بايد براي انتخاب افراد در نظر گرفت؟ و وظايف ديگر مربوط بعد از انتخاب مسئولين و حاكمان مي باشد؛ يعني مردم بايد بعد از انتخاب درست كارگزاران بايد چه وظايفي را در قبال آنها انجام دهند. لذا سعي داريم  به اين دو مقوله بپردازيم:

ملاك هاي انتخاب

1- توجه به سوابق کاري (تجربه) 
در منشور سياسي علي (ع) بايد مردم در انتخاب حاکمان، به سوابق کاري (تجربه) او توجه داشته باشند.  
امام علي (ع) به مالک اشتر توصيه مي کند که اهل تجربه را به کار گيرد و از تجارب آنان به خوبي استفاده کند؛ « و توخ منهم اهل التجربه و الحياء ؛ كارگزاران خود را از اهل تجربه و حيا برگزين.» 
حضرت در کنار «تجربه» مسئله «حيا» را نيز متذکر مي شوند؛ زيرا روشن است که افراد باتجربه اگر ناپاک باشند به مراتب، خطرناک تر و مخرب تر از ديگران خواهند بود. ...