چگونه الگوی مصرف نان را اصلاح كنیم

 

نان به دلیل اینكه قوت غالب مردم كشورمان به شمار می رود و 70درصد انرژی مورد نیاز روزانه خود را از این ناحیه تامین می سازند، از اهمیت- حساسیت و جایگاه والایی برخوردار است. به طوری كه هر اروپایی در سال حدود 70كیلوگرم نان مصرف می نماید درحالی كه هر ایرانی در سال 210 كیلوگرم نان مصرف می كند یعنی 3 برابر.
نان به دلیل اینكه قوت غالب مردم كشورمان به شمار می رود و 70درصد انرژی مورد نیاز روزانه خود را از این ناحیه تامین می سازند، از اهمیت- حساسیت و جایگاه والایی برخوردار است. به طوری كه هر اروپایی در سال حدود 70كیلوگرم نان مصرف می نماید درحالی كه هر ایرانی در سال 210 كیلوگرم نان مصرف می كند یعنی 3 برابر؟! لذا شایسته است نان های تولیدی نیز از كیفیت و ارزش غذایی بالایی برخوردار باشند ولی آیا چنین است؟ 65درصد نان های تولیدی در كشور از نوع مسطح (40درصد لواش و 25درصد تافتون) می باشند كه به دلیل نامرغوبی آرد، نواقص فرآیند پخت، نارضایتی نانوایان و تصمیمات نادرست و سلیقه ای برخی دست اندركاران عمدتا با افت كیفیت مواجه است. 60درصد نان های تولیدی در كشور را سنگك تشكیل می دهد كه هر چند تخمیر چند ساعته را طی می كنند ولی به دلیل استفاده از آردهای سبوس گیری شده (حدود 12درصد) و عدم استفاده از مخمر در تركیب خمیر فاقد پوكی، ماندگاری و ارزش غذایی لازم است. 29% باقیمانده نیز 25درصد مربوط به بربری و 4درصد متعلق به نان های فانتزی یا حجیم می باشد كه آنها نیز علی رغم رعایت تخمیر كامل به دلیل استفاده از آرد سفید (حدود 18درصد سبوس گیری شده اند) و حذف فیبر و بخش زیادی از املاح (آهن- كلسیم- روی- منیزیم- فسفر و...) حیاتی گندم در جریان آسیابانی ارزش چندانی ندارد. كه براساس تحقیقات به عمل آمده مصرف مداوم آن در ابتلابه بیماری های غیرواگیر به ویژه دیابت- چاقی- چربی خون و بیماری های قلبی- عروقی سهم به سزایی دارند. با توجه به آمار بالای ضایعات نان های مسطح (لواش- تافتون- ماشینی) و افت كیفی نان های نیمه حجیم (بربری- سنگك) و استقبال كم از نان حجیم (فانتزی- باگت- فرانسوی و...)، طرحی ارائه نمودیم كه تلفیقی است از الگوی نان های مسطح با حجیم و تركیبی است از آمیزه های سنتی (تنورهای گلی) با دستاوردهای صنعتی (ماشین های صنعتی) و نه تنها با ذائقه و سلیقه ملی همخوانی دارد بلكه از دستاوردهای علمی روز نیز جهت ارتقاء كیفی خود بهره گرفته است.
هدف اصلی طرح فوق بهینه سازی و اصلاح كیفی نان های سنتی مسطح می باشد كه در حال حاضر 65درصد نان های سنتی را در بر می گیرد. بیشترین تولید را دارد و كمترین كیفیت را. و روز به روز نیز سیر قهقرائی دارد. به طوری كه رئیس پژوهشكده غله كشور می گوید: مردم هر چه نان نخورند سالم ترند.

استفاده بهينه از مواد و بازيابي آنها در صنايع مختلف

در بيشتر صنايع كشور به خاطر ناقص انجام گرفتن واكنشها، قديمي بودن دستگاهها، تكنولوژيهاي قديمي و تخصصي نبودن مسئوليتها مواد با ارزش زيادي در پسابهاي واحدها وارد شده و دور ريخته مي‌شوند. در اين زمينه هم مي‌توان با انجام تحقيقات لازم اقدام به بازيابي اين مواد كرد. از كارهاي انجام گرفته در اين زمينه مي‌توان به موارد زير اشاره كرد:

2-1- بازيابي فلزات با ارزش از كاتاليزورهاي مستعمل: ساليانه مقدار زيادي از كاتاليزورهاي مورد استفاده در صنايع پالايشگاهي و پتروشيمي‌ها به صورت مستعمل انبار مي‌شوند كه داراي فلزات با ارزشي همچون پلاتين، كبالت، موليبدن و … مي‌باشند. اين فلزات قابل بازيابي بوده و بازيافت آنها از لحاظ اقتصادي نيز مقرون به صرفه است و با احداث واحدي مي‌توان اين كار را انجام داد. در كشورهاي مختلف شركتهايي وجود دارند كه به اين كار مشغول هستند ] 7 [ .

2-2- بازيابي و استفاده مجدد متانول مصرفي: سالانه حدود 198 ميليون كيلوگرم متانول سمي در آمريكا توليد مي شود. براي مثال در واحد خالص‌سازي پروكسيد هيدروژن FMC توانسته‌اند با استفاده از روش تقطير بخار تا 90% متانول را از پساب بازيابي كنند. استفاده از اين روش باعث كاهش توليد پسابهاي حاوي متانول در حدود 2/2 ميليون پوند بر سال با كاهش مصرف انرژي در حدود 2/19 بيليون Btu بر سال شده‌ است. بعلاوه اين سيستم باعث شده است تا شركت FMC در هزينه عملياتي ساليانه‌اش 5/1 ميليون دلار صرفه‌جويي كند. شواهد نشان مي دهد  كه در جاهاي ديگر نيز مي خواهند از اين تكنولوژي استفاده كنند

راهكارهاي پيشنهادي براي رسيدن يه الگوي صحيح مصرف

راهكارهاي پيشنهادي
يك ـ يكي از تحولات اساسي كه بايد در الگوي مصرف فعلي ايران به وجود آيد، تغيير سليقه مردم از كالاهاي خارجي به سوي كالاهاي توليد داخل است.7 در شرايط كنوني با وجود اينكه در بسياري از زمينه‏ها، توليد داخلي مي‏تواند نيازهاي جامعه را برطرف كند، مصرف‏كنندگان ترجيح مي‏دهند از كالاهاي مشابه خارجي استفاده كنند كه اين گرايش را مي‏توان ناشي از باورهاي فرهنگي شكل گرفته در طول سال‏هاي پي‌درپي‌ و نيز كيفيت غير استاندارد توليدات داخلي دانست.

بديهي است كه اصلاح انگيزه مصرف و جهت‏دهي گرايش مردم به سوي كالاهاي ساخت داخل، با صدور بخش‌نامه انجام نخواهد شد، بلكه از طريق ارتقاي فرهنگ مصرف و توليد جامعه ممكن خواهد شد. مردم بايد احساس كنند كه تحمل فشارهاي ناشي از كاهش مصرف و يا تغيير گرايش به سوي مصرف توليد داخلي، در نهايت به نفع خودشان است و به ايجاد نوعي اقتصاد و روابط اجتماعي دروني و مطلوب مي‏انجامد.

بايد فرهنگ اعتماد به كالاي داخلي را در جامعه نهادينه كرد و با تقويت باور عمومي‌ نسبت به كالاهاي آزموده شده، الگوي مصرف داخلي را بهبود بخشيد. براي بهبود كيفيت توليد بايد نظام توزيع را سامان داد؛ زيرا در شرايط كنوني بازار، سهم سود عوامل توزيع، بيشتر از توليدكنندگان است و اين در كيفيت توليد داخلي اثر مي‌گذارد.

اينكه به غلط، روي برخي اجناس عبارت "براي صادرات " نوشته مي‌شود، اين‌گونه وانمود مي‌كند كه ما در كشور تنها كالاهاي بي‌كيفيت مصرف مي‏كنيم، ولي بايد جنس بهتر را مصرف كنيم. بايد دانست كه توجه به بهبود كيفيت كالا براي تأمين بازار مصرف داخلي، به مراتب مهم‏تر از توجه به راهبرد توسعه صادرات و بازاريابي خارجي است.

دو ـ از سوي ديگر، وضع نابهنجار مصرفي جامعه به‌گونه‌اي است كه نمي‏توان آن را تنها با برنامه‌هاي اخلاقي كنترل كرد، بلكه دولت بايد با كنترل مصرف و معرفي فرهنگ رياضت و قناعت، راه رسيدن به اقتصادي سالم، شكوفا و پويا بر پايه اصول مكتب اسلام را هموار كند.

سه ـ الگوي مصرف را نمي‏توان تنها با افزايش قيمت‏ها تغيير داد، بلكه بايد همراه با روش‏هاي تبليغاتي و آموزش و برانگيختن مردم به شيوه زندگي اسلامي، امتيازهاي مالياتي براي صرفه‌جويان، پيش‏بيني يا مجازات‏هايي براي اسراف‌گران اعمال شود.

چهار ـ معرفي الگوهاي مصرفي همسو با شئون اسلامي در زمينه مصرف امكانات. مي‏تواند عامل مؤثري در تغيير روش مصرف و نيز منتقد اثرهاي منفي آن باشد. عالمان دين مي‌توانند با معرفي الگوهاي برانگيزاننده ديني، به محدود كردن اميال مردم به كالاها و الگوهاي مصرفي بپردازند. جهت‏گيري ارزشي، شروع مفيدي براي يك گفتار منتقدانه ديني از مصرف‏گرايي ـ به عنوان فعلي حرام و عملي همسو با نظام سرمايه‏داري ـ است.