وقف در قرآن - چکيده

  • ساعت ارسال پست : 10:57 PM ،


چکيده
 
قرآن، خلاصه ي کتاب هاي الهي است که خدا بر انبياء و اوليايش فرستاده است. هيچ علم ربّاني و مسأله ي الهي و برنامه ي زندگي و راه معرفت، با اصل و فرع و جزئياتش، در کتابي نيست؛ مگر در قرآن کريم. قرآن کريم سرشار از معارفي بلند و عميق در همه ي مسائلي است که بشر براي پيمودن راه سعادت به آن نياز دارد. مخاطبان قرآن همه ي مردم هستند و مطالب آن براي همه قابل فهم و درک است امّا ظرفيّت انسان ها براي پذيرش معارف و معارف الهي تفاوت دارد؛؛ چنان که وقتي آبي از آسمان سرازير مي شود، درّه ها و رودخانه ها هر کدام به اندازه ي گنجايش خـود، از آن آب در خود جاي مي دهند.«انزل من السّماء ماء فسالت اوديه بقدرها«، (سوره رعد، آيه 17)

انسان موجودي جاوداني است و از فنا و نابودي نفرت دارد. مرگ در حقيقت وسيله ي انتقال به عالم ديگر براي زندگي ابدي است. تاريخ بشر نشان مي دهد که حتّي ناباوران به خدا و دين، خود را موجودي فاني به شمار نمي آورند. از اين رهگذر انسان دوست دارد پس از وي،نامي از او در عالم به يادگار بماند. در فرهنگ اسلامي يکي از بهترين راه هاي زنده نگه داشتن نام انسان، عموم کارهاي خيريه به ويژه وقف در اصطلاح قرآني، باقيات صالحات گفته مي شود، نام برده شده است و مردم به آن دعوت شده اند.

نمي توانيم مبدأ روشني براي تفکّر و عمل خير پيدا کنيم. کار خير هميشه بوده و هميشه هم خواهد بود. اديان آسماني بدون استثناء در اين باره برنامه داشته اند. خداوند بيش از هر موضوعي به اين مسأله بها داده است. آيات قرآن در مورد خيرات، انفاق، صدقات و خدمت به خلق را مطالعه کنيد، ميبينيد چه قدر واضح و پر معنا و مشوق است تا جايي که خداوند عمل انسان هاي خير را به شکر، شکور و شاکر تعبير مي کند. يعني خداوند شکر مي کند از انسان هايي که نعمت هاي خدا را براي مردم هزينه مي کنند.

مادر حضرت مريم قبل از تولد فرزندش، او را وقف معبد مي کند تا در خدمت معبد باشد.

"وقف " سنّت حسنه اي است که از دير باز به اشکال گوناگون در تاريخ بشر وجود داشته است و اسلام نيز آن را در مسيري روشن، منطقي و هدفدار، مترّقي و دقيق مورد استفاده قرار داده است.

آياتي که در قرآن به انفاق احسان و عمل صالح و ايثار و... اشاره شده مي تواند مشوق وقف باشند و از سويي در قرآن در آيات بسياري با کنز مال، تکاثر، تفاخر، استکبار، سرقت طغيان، کسب حرام، حب مال راندن مهر آميز يتيم، پرخاش از مسائل، خودبيني و... مبارزه شده که به شکلي مي تواند به مقام و جايگاه وقف در قرآن اشاره داشته باشد.

نعبيـر خـداونـد چـه قـدر لطيـف و زيبا اسـت. خـدا کـه مالـک همـه چيـز است. مالـک همه ي ماسـت. مالـک لحظـات عمر ما و مالـک نفس هاي ماسـت. به ما مي گـويد به من قرض بدهـد آن هم با تعبيراتي که يک سائل مي گـويد. شما به خدا قرض بدهيـد خدا به شما جـزا مي دهد.«من ذالـذي يقرض الله قرضاً حسناً فيضاعفه له اضعافاً کثيره و الله يقبض و يبسط و اليه ترجعون«؛ (سوره بقره، آيه 245)

دليلش اين است که خدا مي خواهد از طريق ما انسان ها اين همکاري و همدلي اتفاق بيفتد. " وقف " مهم ترين وسيله ي اين راه است و تفاوتي که وقف با صدقات موقّتي دارد، پايدار بودن و ماندگار بودن آن است.

وقف با عنليت به روح قرآن، نه تنها جايز است، بلکه در مواردي و در حالاتي، راجح و مستحب است.

در اين مقاله، سعي شده است که وقف از نظر قرآن مورد بررسي قرار داده شود و با استفاده از کتب تفاسير و ديگر کتب به اين موضوع پرداخته شده و اميدواريم که مورد خوانندگان گرامي واقع شود.

Digeftion:
Quran is abridgement of God’s books that has been sent through messengers.No divinity wisdom, godship problem, and acquaintance are discoverable unless its essential and secondary things, ultimate thule and results be found in Quran.The generous Quran is full of deep public instructions in all aspects that man needs them to reach happiness.the Quran’s second persons are all people and its theme is perceivable for all but capacity of human beings is different to accept these themes; as God says in Quran:Allah sends down water from the sky,and the rivers flow each according to its vastness(Ar-Ra’d Surah 17).
Man is a eternal creature and hates of destruction and mortality.in fact, death is like a bridge to pass human being to afterhere to iternal life.History of human being shows that even unbelievd persons in God and religion believe in being eternal creature.In this way, man likes to have a good memory in others minds after his death.in Islamic cultural , one of the best ways to keep man’s memory in a well way is charitable acts ‘ especially endowment that called “baqiat salehat”in Quran.it means good deeds that will maintain after death and all has been invited to do it.we can’t find a certain origin for good deeds and thoughts.Good deeds has been continually and will be forever.Heavenly religions have been a plan about it without exception.God has emphasized on this issue more than others.If you study Quran’s verses about charities, donation,almous and helping to people ,you will find that how much these verses are meaningful and clear where God interprets deeds of beneficent people as thankful,thank and very grateful.It means that God thanks beneficent people for spending blessing of God for other people.
Vigin Mary’s mother devotes her to temple before Mary’s birth in order to serve the temple. Endowment is a good tradition(Sunnah) that since a long time ago has existed in different forms in the history of mankind. Islam also takes its advantages in a clear, extinguished, advancing and minute direction with certain goals.
It is not found a verse related to endowment and its religious commandments in the great Quran independently and especially. Verses in Quran that indicate to donation, benevolence, pious deed and sacrifice can be an encourager to endowe and moreover, there are many versus in Quran oppose with multiplicity, self-glorificatio,self-conceit and altercation that indicate to endowment in Quran.God who is possessor of everything; our life, our respiration and our moments says in Quran:who is he that will lend Allah a Fair Loan,(by spending in Allah’s way out of what he has bestowed on him) so that he will multiply it for him many times?since it is Allah that restricts or outspreds (the sustenance) and to him you people shall return.(Al-Baqarag 245)
It is because God wants to develop endowment by mankind.Endowment is the most important means in this way and endowment makes different with temporary charities because of its durability and permanence.It has been tried to review the dowment from the point of view Quran and has been used of contemporary books on the Quran and the the other books to protect this document.It is hoped that it will be profitable to all those interested.
 

ادامه دارد ...
 
__ همت مضاعف و كار مضاعف در امور خيريه و عام المنفعه (وقف، وظيفه واقفان و ...) __
 
--------
منبع :
 
 
--------
لینک مطلب :
 

  • نوشته شده توسط: میثم طاهری
  • در تاريخ: سه شنبه 28 اردیبهشت 1389 
  • نظرات (0)
  • وقف و اثرات فرهنگي، اجتماعي، اقتصادي و مذهبي - كاركردگرايي و پديده وقف + منابع و ماخذ

    • ساعت ارسال پست : 10:27 PM ،


    كاركردگرايي و پديده وقف:
     
    جامعه شناسان كاركردگرا مي گويند: زندگي اجتماعي وقايعي تصادفي نيست زيرا جامعه و فرايندهاي مربوط به آن داراي نظام و الگوست و رفتارهاي اجتماعي نيز داراي الگوهاي منظم و مشخص هستند و داراي كاركردهاي گوناگون مي باشند كه اين كاركردها ممكن است مثبت يا منفي باشد اين نظريه مي گويد: در شرايط معمولي همه ي عناصر و نظام اجتماعي از قبيل مدارس، خانواده و دولت با هم سازگاري و گرايش دارند و به اين ترتيب كه هرعنصري به حفظ ثبات كلي و همگاني كمك مي كند با اين تعريف وقف را مي توان داراي كاركردهاي گوناگوني دانست كه عبارت اند از:

    الف: انجام عمران و آباداني ب: ارضاي رواني و عاطفي واقف يا واقفان ج: كمك به فقيران و نيازمندان د: انجام مراسم عبادي ومذهبي وقف يك رفتار مذهبي وديني است. مذهب داراي اين كاركردهاي گوناگوني مي باشد مذهب مي تواند به همبستگي اجتماعي كمك نمايد. دادن معنا به زندگي اجتماعي و كنترل اجتماعي از ديگر كاركردهاي مذهبي است. وقف به نوعي داراي اين كاركردها مي باشد ماليات، خمس، زكات و وقف هر يك داراي مشابتهايي هستند و آن اين است كه قسمتي از مال و يا دارايي افراد صرف اموراجتماعي مي شود اما وقف يك رفتار اختياري وارادي است كه واقف مي تواند نسبت به انجام آن اختيار كامل داشته اما خمس، زكات و ماليات حالت اجباري دارد.
     

    ستيزه گرايان و پديده وقف
     
    ديدگاه ستيزه گرايي بر اين باور است كه جامعه از تنش، فرآيندهاي اجتماعي، تضاد،رقابت ودگرگوني و نابرابريهاي اجتماعي تشكيل شده است. اينان اين فرض را مي پذيرند كه جوامع پيوسته در حال دگرگوني هستند و تضاد، خصلت دايمي آنهاست. آنان معتقدند در جامعه دو گروه وجود دارند؛ ثروتمندان و فقيران- پديده اي چون وقف مانند خمس و زكات مي تواند نابرابري هاي اجتماعي را به سمت معادلات و برابري و عدالت اقتصادي، اجتماعي سوق دهد.

    وقف گامي مهم در جهت اجراي عدالت اقتصادي و اجتماعي است. درتاريخ نمونه هاي فراواني مي بينيم كه ظهور بسياري از قهرمانان و سياست مداران در عرصه هاي اجتماعي،منشعب از حضور وقف و هدايت جامعه به سمت عدالت بوده است.
     

    ساختارگرايان و پديده ي وقف
     
    اين مكتب در سالهاي 1920 توسط انسان شناس انگليسي به نام رادكليف براون مطرح شد ساختار گرايان از ساخت جامعه سخن مي گويند. ساخت يعني مجموعه اي از اجزاي بهم پيوسته كه داراي ارتباط باشند. اگراز اين ديدگاه وقف را بررسي كنيم، بايستي اجزاي آن را مورد مطالعه قرار دهيم كه سازمان و اداره ي اوقاف مورد نظر است. اوقاف سازماني است كه كارايي خود را با نيازهاي اداري و انساني وفق مي دهد و اين نگرش مي تواند مسائل و مشكلات سازمان اوقاف و ارتباط آن با نهاده ،سازمانهاي اجتماعي وچگونگي مديريت اماكن وقفي براي حل مسائل موجود را مورد مطالعه و سنجش قراردهد.(مهتدين، 1368: 58)
     

    نويسنده:منير شامحمدي*
     

    پي نوشت ها :
     

    *(دانش آموخته ي كارشناسي ارشد رشته مديريت فرهنگي- دانشگاه آزاد اسلامي – واحد علوم و تحقيقات)
     
     
    فهرست منابع و ماخذ :

    1- آذر،عادل1385، آمار و كاربرد آن در مديريت، انتشارات سمت، جلد اول، ص8.
    2- ارجمند نيات تبريز، علي، 1380، مقاله ي نگرشي نو در زمينه ي وقف و توسعه ي اقتصادي و اجتماعي كشورها.
    3- اسلم جوادي، محمد، 1380/1/27، مقاله ي نقش وقف در توسعه ي فرهنگ.
    4- اصيلي، سوسن، 1373، كتاب شناسي وقف، وقف ميراث جاويدان، سال 2،ش4،ص108.
    5- امينيان مدرس، محمد؛1381، وقف ازديدگاه حقوق و قوانين، آستان قدس رضوي، بنياد پژوهشهاي اسلامي ،تهران؛ سازمان مطالعه و تدوين كتب علوم انساني دانشگاه (سمت)،‌1381،ص296-297.
    6- آيت اللهي ،سيد ابوالحسن، رخ يزد، محمد علي، 1383، وقف پس اندازجاودانه، مفاخر،‌ چاپ اول.
    7- بندر چي، محمد رضا، 1380، مقاله ي وقف ازديدگاه تاريخي و اصطلاح شناسي فقهي.
    8- حائري (يزدي)، محمد حسن، 1380، وقف در فقه اسلامي ونقش آن در شكوفايي اقتصاد اسلامي، بنياد پژوهشهاي اسلامي، مشهد، ص49.
    9- حسيني، سيد يعقوب، 1382، آمار ناپارامتريك، دانشگاه علامه طباطبايي (ره)، ص14.
    10- خومحمد خيرآبادي، سعيد، 1380، مقاله ي نقش فرهنگ وقف در توسعه ي اقتصادي و اجتماعي.
    11- رفرم، حسن، 1380، مقاله ي نقش وقف در توسعه اقتصادي و اجتماعي.
    12- سليمي فر، مصطفي، 1370، نگاهي به وقف و آثار اقتصادي و اجتماعي آن، بنيادين پژوهشهاي اسلامي آستان قدس رضوي.
    13- فيض علي، مداح، 1380، مقاله ي نقش وقف در توسعه ي تمدن ها.
    14- معراجي، سعيد، 1385، سنت ماندگار، بنياد پژوهش و توسعه ي فرهنگ وقف، تهران، صائن، ص94.
    15- معروف الحسني، هاشم، ترجمه ي فيضي، عزيز، 1380، وصيت و وقف، مشهد بنياد پژوهشهاي اسلامي ،چاپ اول .
    16- مهتدين، اسفند 1386، ماهنامه ي فرهنگي، سياسي اجتماعي داخلي سازمان اوقاف و امور خيريه ص17.
    17- مهتدين، اسفند 1386، ماهنامه ي فرهنگي، سياسي اجتماعي داخلي سازمان اوقاف و امور خيريه.
    18- مهتدين، دي 1386، ماهنامه ي فرهنگي، سياسي اجتماعي داخلي سازمان اوقاف و امور خيريه ص58.
    19- مهتدين، بهمن 1386، ماهنامه ي فرهنگي، سياسي اجتماعي داخلي سازمان اوقاف و امور خيريه ص19.
    20- ميراث جاويدان، زمستان 1385 فصلنامه فرهنگي، تحقيقي، اجتماعي و تاريخي سال چهاردهم، ‌ص9.
    21- ميراث جاويدان، زمستان 1385 ،فصل نامه فرهنگي، تحقيقي، اجتماعي و تاريخي ص17- 20.
    22- ميراث جاويدان، زمستان 1385 فصلنامه فرهنگي، تحقيقي، اجتماعي و تاريخي ‌شماره 38، ص15-20.
    23- ميراث جاويدان، فصلنامه فرهنگي، تحقيقي، اجتماعي و تاريخي ‌شماره10، ص51-52.
    24- ميراث جاويدان، 1372، سال اول، ‌شماره دوم، ص8.
    25- نواي وقف، مرداد 1387، ماهنامه ي داخلي اداره ي كل اوقاف و امور خيريه استان كرمانشاه، شماره 4.
    26- واعظي، عزت الله، 1380، مقاله ي نگاهي به جايگاه وقف در فرهنگ اسلام.
    27- هدايتي، سيد علي اصغر، 1380، مقاله ي نقش وقف در توسعه ي اقتصادي و اجتماعي كشورها، مروري اجمالي بر ابعاد اقتصادي و اجتماعي وقف.
    www.awgaf.ir -28
     

    پایان
     
    __ همت مضاعف و كار مضاعف در امور خيريه و عام المنفعه (وقف، وظيفه واقفان و ...) __
     
    --------
    منبع :
     
    نشريه قدر شماره 18
     
    --------
    لینک مطلب :
     

  • نوشته شده توسط: میثم طاهری
  • در تاريخ: سه شنبه 28 اردیبهشت 1389 
  • نظرات (0)
  • وقف و اثرات فرهنگي، اجتماعي، اقتصادي و مذهبي - چارچوب نظري

    • ساعت ارسال پست : 10:26 PM ،


    چارچوب نظري
     
    وقف يك پديده اجتماعي است كه با محيط جغرافيايي و نظام ارزشي و هنجارهاي فرهنگي يك جامعه در ارتباط است. وقف مي تواند بر نظام اجتماعي و رفتارهاي سياسي و فرهنگي اثر گذاشته و به حل مسائل جامعه كمك كند و همچنين از نهادها و موسسات اجتماعي و كارگزاران فرهنگي تاثير بگيرد به همين جهت دست اندركاران مسائل سياسي و اجتماعي مي توانند وقف را از نگرش و ديدگاه خود مورد بررسي و كنكاش قرار داده و به تعريف نظري عملياتي، مطابق با هنجارهاي اجتماعي بپردازند.

    امروزه سه ديدگاه نظري و فكري در مكتب جامعه شناسي مطرح است كه مي توان از اين سه ديدگاه به بررسي پديده هاي اجتماعي پرداخت. كاركرد گرايي، ستيز گرايي و ساختار گرايي.
     

    ادامه دارد ...
     
    __ همت مضاعف و كار مضاعف در امور خيريه و عام المنفعه (وقف، وظيفه واقفان و ...) __
     
    --------
    منبع :
     
    نشريه قدر شماره 18

  • نوشته شده توسط: میثم طاهری
  • در تاريخ: سه شنبه 28 اردیبهشت 1389 
  • نظرات (0)
  • وقف و اثرات فرهنگي، اجتماعي، اقتصادي و مذهبي - وقف فرهنگي

    • ساعت ارسال پست : 10:24 PM ،


    وقف فرهنگي
     
    فرهنگ به هستي خاص يك جامعه اطلاق مي شود. يعني جامعه دركليت خويش با جوامع ديگر تفاوت چنداني ندارد و آنچه كه كيان يک جامعه را از جوامع ديگر متمايز مي سازد،فرهنگ آن جامعه است . فرهنگ يك جامعه برتفكر آن جامعه استواراست وتفكر نيز در بستر فرهنگ رشد خواهدكرد. جامعه اي با تفكر پويا جامعه اي است كه از تفكر قوي برخوردار است و تفكرقوي نيز در دامن فرهنگ شايسته و بارز، پرورش مي يابد. برخورداري اقشارمحروم از مزاياي فرهنگي باعث رشد جامعه مي گردد.بدليل اينکه بهره مندي اقشار محروم جامعه به منزله سيال بودن فرهنگ جامعه است ساليت فرهنگ، رمق خلاقيت و در وجود آن جامعه زنده مي گرداند. وقف فرهنگي تزريق آگاهي به انسانهاي محرومي است كه صدها سال اسير قفس جهالت مانده اند. وقف فرهنگي فروزان كردن مشعل نور در دل تاريكي جهالت انسانهاست. جهالتي كه به مثابه زنجير تفكر را اسير خويش نگه داشته است. بناي نازايي تفكر با وقف فرهنگي از بين مي رود و وقف فرهنگي است كه تفكر را در سطح تمام افراد جامعه همگاني مي كند. انسانهايي كه نهادهاي فرهنگي را به جامعه وقف مي کنند آگاه باشند که درواقع با وقف نهاد فرهنگي به جامعه انديشه را به جامعه اهدا نموده اند. انديشه اي كه بدون آن حتي نمي توان خداي خود را شناخت ... (نواي وقف- مرداد 1387)
     

    ادامه دارد ...
     
    __ همت مضاعف و كار مضاعف در امور خيريه و عام المنفعه (وقف، وظيفه واقفان و ...) __
     
    --------
    منبع :
     
    نشريه قدر شماره 18

  • نوشته شده توسط: میثم طاهری
  • در تاريخ: سه شنبه 28 اردیبهشت 1389 
  • نظرات (0)