مغیره ضبّى گوید:
کانَ عَلِىٌّ علیه ‏السلام أَمْیَلُ اِلَى الْمَوالى وَ أَلْطَفُ بِهِمْ، وَ کانَ عُمَرُ أَشَدُّ تَباعُداً مِنْهُمْ.
حضرت على علیه ‏السلام به موالى ـ شهروندان غیر عرب و بردگان آزاده شده ـ تمایل بیشترى داشت و نسبت به آنان مهربان تر بود. ـ در صورتى که ـ عمر به شدّت از آنان دورى مى‏گزید و پرهیز مى‏کرد.
 

ضرار بن ضمره یکى از اصحاب ویژه حضرت علی علیه ‏السلام بر معاویه وارد شد، معاویه گفت: على را براى من توصیف کن. ضرار با اصرار معاویه لب به سخن گشود و گفت:
إذْ لابُدَّ فَإنّهُ: ـ کان وَ اللّه‏ِ بَعیدَ الْمَدى شَدیدَ الْقُوى یَقُولَ فَصْلاً وَیَحْکُمْ عَدْلاً یَنْفَجِرُ الْعِلْمُ مِنْ جَوانِبِهِ وَ تَنْطِقُ الْحِکْمَةُ مِنْ نَواحِیهِ یَسْتَوْحِشُ مِنَ الدُّنْیا وَ زَهْرَتِها وَ یَسْتَأْنِسُ بِاللَّیْلِ وَ ظُلْمَتِهِ کانَ وَاللّه‏ِ غَزیرَ مالْبَصیرَةِ طَویلَ الْفِکْرَةِ ... یُعْجِبُهُ مِنَ اللَّباسِ ما قَصُرَ وَ مِنَ الطَّعام ما جَشَبَ، کانَ وَاللّه‏ِ کَأَحَدِنا یُدْنینا اِذا أَتَیْناهُ وَ یُجیُبنا اِذا سَأَلْناهُ وَ کانَ مَعَ تَقَرُّبِهِ اِلَیْنا وَ قُرْبِهِ مِنّا لا نُکَلِّمُهُ هَیْبَةً لَهُ.
به خدا سوگند او دست نایافتنى و دور از دسترس و داراى نیروهاى پرتوان بود، سخنانى روشنگر مى‏گفت و به عدل حکم مى‏راند، از هر سوى او علم مى‏جوشید و از تمامى رفتار او حکمت مى‏تراوید، از دینا و زیورهاى آن وحشت داشت و به شب‏زنده‏دارى و خلوت شب‏انس مى‏ورزید. بخدا سوگند او داراى بصیرتى فراوان و اندیشه‏هایى بلند بود. لباس کوتاه و طعام خشک و بى‏نان خورش را ـ که نشانه تواضع و فقر بود ـ دوست مى‏داشت. به خدا سوگند چونان یکى از خود ما بود، هرگاه نزد او مى‏رفتیم ما را به نزدیک خود فرا مى‏خواند و خواسته‏هاى ما را پاسخ مى‏گفت و با این همه مهرورزى و اظهار نزدیکى و یگانگى، به دلیل هیبتى که داشت جرأت گفتگو با او را نداشتیم.
 

زاذان مى‏گوید:
اِنَّهُ کانَ [الامام علی علیه ‏السلام] یَمْشى فِى الْأَسْواقِ وَحْدَهُ وَ هُوَذاکَ یُرْشِدُ الضّالَّ وَ یُعینُ الضَّعیفَ وَ یَمُرُّ بِالْبَیّاعِ وَ الْبَقّالِ فَیَفْتَحُ عَلَیْهِ الْقُـرْانَ وَ یَقْرَءُ: «تِلْکَ الّدارُالْأخِرَةُ نَجْعَلُها لِلَّذینَ لایُریدُونَ عُلُوّا فِى‏الْأَرْضِ وَ لافَسادا وَ الْعاقِبَةُ لِلْمُتَّقینَ.»
امام علی علیه ‏السلام به تنهایى دربازار مى‏گشت و گمشده را راهنمایى و ناتوان را کمک مى‏کرد و به هنگام عبور از پیش فروشندگان و کسبه، قرآن کریم را در برابر آنها مى‏گشود و این آیه را براى آنها مى‏خواند «خانه آخرت ـ سعادت ابدى ـ را براى کسانى قرار دادیم که قصد سرکشى و فساد در زمین ندارند و عاقبت ـ نیک ـ تنها از آن پرهیزکاران است».
 

امام علی علیه ‏السلام فرمودند:
یا أهْلَ الْکُوفَةِ اِذا أَنَا خَرَجْتُ مِنْ عِنْدِکُمْ بِغَیْرِ رَحْلى وَراحِلَتى وَغُلامى فَاَنَا خائِنٌ، وَکانَتْ نَفَقَتُهُ تَأْتیهِ مِنْ غَلَّتِهِ بِالْمَدینَةِ مِنْ یَنْبُع...
اى مردم کوفه اگر ـ مرا دیدید ـ با اندوخته‏اى بیشتر از وسائل شخصى زندگى و مرکب و غلام خود از نزد شما برگشتم، بدانید که خائن بوده‏ام ـ آن حضرت در مدت حکومت از بیت المال مصرف نمى‏کرد ـ و هزینه زندگى او از زمین‏هاى کشاورزى که در ینبع داشت تأمین مى‏شد.
 

هرگاه وقت اداى نماز مى‏رسید، رنگ چهره امام علی علیه ‏السلام تغییر مى‏یافت و برخود مى‏لرزید. وقتى به ایشان مى‏گفتند: این چه حالت است؟ مى‏فرمودند:
جاءَ وَقْتُ أَمانَةٍ عَرَضَها اللّه‏ُ تعالى عَلَى السَّماواتِ وَ الاَْرْضِ وَ الْجِبالِ فَاَبَیْنَ أَنْ یَحْمِلْنَها وَ حَمَلَها الاْنسانُ.
هنگام اداى امانتى رسیده است که بر آسمانها و زمین و کوهها عرضه شد و آنها از حمل آن سرباز زدند و انسان این بار امانت را برداشت.