* رويکرد اقتصادي در سال همت مضاعف و کار مضاعف
شايد بتوان متداول ترين نقش وقف را، در رويکرد اقتصادي آن ديد. نمونه موقوفاتي که در سيره پيامبر اکرم (ص) و امامان معصوم عليهم السلام وجود داشت، بيشتر در همين قالب بود.
جابر بن انصاري، درباره اهتمام مسلمانان صدر اسلام به مساله وقف، چنين نقل مي کند: "کسي از ياران پيامبر نبود که داراي توانايي مالي باشد و مقداري از آن را وقف نکند."
اصله هاي خرمايي که حضرت علي (ع) به دست خود مي کاشت، چاه هاي آبي که به بهره برداري مي رساند و مزرعه هايي که احداث و براي فقيران و نيازمندان وقف مي کرد، همه و همه، نشان دهنده اهميت وقف و امکان بهره برداري گسترده اقتصادي، از اين عمل خداپسندانه است.
* آثار اقتصادي
از مهم ترين آثار اقتصادي وقف، محدود کردن انباشت ثروت و زياده خواهي است. وقف، رويکردي است که بدون هرگونه اختلاف، درگيري و عدم رضايت، انتقال ثروت ها را در پي دارد. امتياز وقف اين است که وقف کنندگان، تنها بر اساس وجدان ديني خود عمل مي کنند؛ بي آن که به اين کار مجبور شده باشند و به ضمانت اجرايي خاصي از جامعه نياز باشد.
وقف، برخلاف شيوه هاي ديگر انتقال ثروت، معمولا افراد محتاج و کارهاي عام المنفعه را دربرمي گيرد که در تأمين عدالت اجتماعي اثربخش تر خواهد بود. هدف رويکرد اقتصادي وقف، اين است که سطح زندگي طبقه هاي پايين اجتماعي که نمي توانند نيازمندي هاي زندگي خود را بدون کمک ديگران برآورده سازند، بالا بيايد و از فاصله طبقاتي کاسته شود.
* رويکرد فرهنگي
مروري بر موقوفات، نشان مي دهد که بخش قابل توجهي از آن ها، به مراکز علمي و آموزشي، چون دانشگاه ها، مدرسه ها، مراکز پژوهشي و... اختصاص دارد که از رويکرد فرهنگي وقف حکايت مي کند.
آمار نشان مي دهد که پس از پيروزي انقلاب اسلامي، شمار موقوفات افزايش چشمگيري داشته که از لحاظ نوع اهداف و نيت هاي وقف کنندگان، قابل تامل و داراي اهميت است؛ چرا که بيشتر مصرف هاي اين موقوفات، در راه رفع نيازهاي ضروري جامعه، اعم از نيازهاي فرهنگي، اقتصادي و اجتماعي بوده و مشکلي از مشکلات اساسي جامعه را حل کرده است.
شايد بتوان متداول ترين نقش وقف را، در رويکرد اقتصادي آن ديد. نمونه موقوفاتي که در سيره پيامبر اکرم (ص) و امامان معصوم عليهم السلام وجود داشت، بيشتر در همين قالب بود.
جابر بن انصاري، درباره اهتمام مسلمانان صدر اسلام به مساله وقف، چنين نقل مي کند: "کسي از ياران پيامبر نبود که داراي توانايي مالي باشد و مقداري از آن را وقف نکند."
اصله هاي خرمايي که حضرت علي (ع) به دست خود مي کاشت، چاه هاي آبي که به بهره برداري مي رساند و مزرعه هايي که احداث و براي فقيران و نيازمندان وقف مي کرد، همه و همه، نشان دهنده اهميت وقف و امکان بهره برداري گسترده اقتصادي، از اين عمل خداپسندانه است.
* آثار اقتصادي
از مهم ترين آثار اقتصادي وقف، محدود کردن انباشت ثروت و زياده خواهي است. وقف، رويکردي است که بدون هرگونه اختلاف، درگيري و عدم رضايت، انتقال ثروت ها را در پي دارد. امتياز وقف اين است که وقف کنندگان، تنها بر اساس وجدان ديني خود عمل مي کنند؛ بي آن که به اين کار مجبور شده باشند و به ضمانت اجرايي خاصي از جامعه نياز باشد.
وقف، برخلاف شيوه هاي ديگر انتقال ثروت، معمولا افراد محتاج و کارهاي عام المنفعه را دربرمي گيرد که در تأمين عدالت اجتماعي اثربخش تر خواهد بود. هدف رويکرد اقتصادي وقف، اين است که سطح زندگي طبقه هاي پايين اجتماعي که نمي توانند نيازمندي هاي زندگي خود را بدون کمک ديگران برآورده سازند، بالا بيايد و از فاصله طبقاتي کاسته شود.
* رويکرد فرهنگي
مروري بر موقوفات، نشان مي دهد که بخش قابل توجهي از آن ها، به مراکز علمي و آموزشي، چون دانشگاه ها، مدرسه ها، مراکز پژوهشي و... اختصاص دارد که از رويکرد فرهنگي وقف حکايت مي کند.
آمار نشان مي دهد که پس از پيروزي انقلاب اسلامي، شمار موقوفات افزايش چشمگيري داشته که از لحاظ نوع اهداف و نيت هاي وقف کنندگان، قابل تامل و داراي اهميت است؛ چرا که بيشتر مصرف هاي اين موقوفات، در راه رفع نيازهاي ضروري جامعه، اعم از نيازهاي فرهنگي، اقتصادي و اجتماعي بوده و مشکلي از مشکلات اساسي جامعه را حل کرده است.
لينک مطلب
توسط صغری شکوهی در سه شنبه 31 فروردین 1389 ساعت 8:28 PM
نظرات 1