اشتباه اغلب محصلان ناموفق در این است كه به علت مسامحه در تنظیم «برنامه
مشخص مطالعه»، از انجام دادن تكالیف مدرسه غفلت می كنند و ناگهان در می
یابند كه درس ها روی هم انباشته شده است. اگر برنامه ای را، كه امكان
حداكثر استفاده از وقت را به شما بدهد، از روز اول سال تحصیلی به دقت اجرا
كنید، در می یابید كه به اندازه كفایت وقت برای مطالعه و هم برای سایر
فعالیت های خود دارید. آنگاه نه تنها وقت كافی برای سایر فعالیت های خود
خواهید یافت، بلكه در كار مطالعه و فراگیری نیز امكانات و توفیق بیشتری به
دست خواهید آورد. داشتن «برنامه مشخص مطالعه» نیروی تمركز حواس را زیاد می
كند. اگر عادت كنید موضوعی را هر روز و در سر ساعت معین مطالعه كنید، در
می یابید كه تأمین تمركز حواس برای فراگرفتن آن موضوع كوشش بسیار كمتری
لازم دارد. با تنظیم برنامه مشخص مطالعه و اجرای دقیق آن از ابتدای سال
تحصیلی، می توانید از خطر «انباشتن مغز»، در آخرین دقایق پیش از امتحان
اجتناب كنید. «انباشتن مغز» روش مطمئنی برای فراگیری واقعی نیست، چون درس
هایی كه به طرز فشرده فرا گرفته شوند به تعجیل نیز فراموش می گردند. و به
علاوه، «انباشتن مغز» احتمالاً سبب ناراحتی های هیجانی و اضطراب انگیز
ذهنی نیز می شود؛ و این هیجانات بخش عمده كارآیی و آمادگی ذهنی شما را،
درست در همان لحظات حساسی كه نیاز به هشیاری دارید، فلج می كند. پیش از
اقدام به تنظیم برنامه مشخص مطالعه، اصول اساسی «تنظیم برنامه» را، كه در
زیر ذكر می شود، به دقت بخوانید.
اصول اساسی تنظیم برنامه
1. برنامه باید قابل انعطاف باشد. برنامه باید چنان تنظیم گردد كه در برخورد با حوادث و اتفاقات پیش بینی نشده نیز انعطاف پذیر و قابل اجرا باشد. اگر مثلاً مجبور شدید ساعتی را كه برای مطالعه درس بخصوصی گذاشته اید، به امر پیش بینی نشده ای صرف كنید، باید به جبران آن فرصت از دست رفته، امكان داشته باشید كه آن درس را در ساعت دیگری مطالعه كنید. پس باید ساعت های «آزاد» در برنامه پیش بینی كرد و منظور نمود تا بتوان آن را به جای فرصت های از دست رفته به كار برد. البته مفهوم «ساعت آزاد» در برنامه این نیست كه در آن ساعت هیچ كاری ندارید و بلاتكلیف هستید، بلكه به احتمال زیاد باید قسمتی از وقت تفریح را فدای آن حادثه پیش بینی نشده كرد. زیرا كه در هر حال جبران كردن فرصت از دست رفته بهتر از چشم پوشیدن از آن است.
2. برای مطالعه هر درس وقت كافی منظور كنید. وقتی كه برای مطالعه یك درس در نظر می گیرید لااقل باید دو برابر زمانی باشد كه در كلاس صرف آن درس می شود. قاعده كلی آن است كه هر ساعت درس مدرسه نیاز به دو ساعت مطالعه دارد. شاید بعضی از محصلان برای مطالعه درس بخصوصی نیازمند وقت بیشتری باشند، و یا نزدیك امتحانات لازم باشد برای تمام درس ها «نسبت دو برابر» را به طور كلی افزایش داد. و یا شاید بعضی از درس های مدرسه، مثل ورزش، در برنامه مطالعه نیازی به وقت «دو برابر» نداشته باشد، و در عوض درس بخصوصی بیش از دو برابر ساعت درس نیازمند تمرین و مطالعه باشد.
3. برنامه را متناسب با روحیه شخص خودتان تنظیم كنید. در تنظیم برنامه متوجه باشید وقتی را برای مطالعه هر درس در نظر بگیرید كه در آن وقت حداكثر آمادگی را برای آن امر داشته باشید. مثلاً اگر مطالعه منطق برای شما مشكل است، و در ضمن مناسب ترین وقتی كه شخص شما می توانید تمامی حواس و نیروی خود را در كار مطالعه صرف كنید، صبح های زود است، موقع تنظیم برنامه مواظب باشید مطالعه منطق را برای صبح بگذارید.
4. مرور هفتگی درس ها: در برنامه مطالعه خود «لااقل» هفته ای یك ساعت برای مرور كردن هر درس در نظر بگیرید. نزدیك امتحانات احتمالاً باید به ساعت های «مرور» درس ها در برنامه افزود.
5. وقت مطالعه هر درس را حتی الامكان نزدیك به ساعت آن درس تعیین كنید. تا آنجا كه ممكن است مطالعه هر درس را بلافاصله پس از ساعت آن درس انجام دهید. اگر میسر نیست كه برنامه مطالعه را به این ترتیب تنظیم كنید، كوشش كنید ساعت مطالعه آن درس را پیش از كلاس آن بگذارید. عادت كردن به مطالعه هر درس بلافاصله پس از كلاس آن درس اهمیتی بسزا دارد. مخصوصاً در مورد درس هایی كه به صورت سخنرانی استاد، یا مباحثه میان محصلان مطرح می شود. در واقع باید اقدام جدی به قصد فراگرفتن هر درس را وقتی انجام داد كه موضوع آن درس هنوز در ذهن زنده و «تازه» است.
6. در بین مطالعه دو موضوع شبیه، یا مربوط به هم، درس دیگری مطالعه كنید و یا فاصله زمانی مختصری - وقفه استراحت - قایل شوید. اوقات برنامه خود را به قسمی تنظیم كنید كه مطالعه یك درس پس از درسی بیفتد كه به حداكثر امكان موضوع شان متفاوت است. مثلاً اگر تصمیم دارید در یك شب فلسفه، تاریخ اسلام و تاریخ تشیع را مطالعه كنید، بهتر است برنامه را به قسمی تنظیم كنید كه ساعت مطالعه فلسفه در میان دو درس تاریخ بیفتد. مطالعه پیوسته دو موضوعی كه مضمون شان به هم نزدیك است، و یا در زمینه یك فن هستند، متضمن این خطر است كه خیلی زودتر از دو موضوعی كه مضامین شان نامتشابه است فراموش شود. پس اگر ناگزیر از مطالعه درس های متشابه، در یك نشست می باشید، بهتر است میان هر دو درس مختصر استراحت و وقفه منظور كنید.
7. هر جلسه مطالعه را به چند قسمت تقسیم كنید. برنامه مطالعه خود را به قسمی تنظیم كنید كه در یك نشست بیش از یك ساعت و نیم، یا حداكثر دو ساعت، صرف مطالعه یك درس نشود. پس از آن كه درسی را در زمان متناسب (نه كم و نه زیاد) با منتهای تمركز حواس مطالعه كردید، مدت كوتاهی هم استراحت كنید. یا این كه موضوع مطالعه را عوض كنید. چنانچه وقفه استراحت میسر نباشد موضوع مطالعه را به كلی تغییر دهید. هرچند كه برای تأمین «بازده» بیشتر در كار مطالعه و فراگیری، چند لحظه وقفه استراحت، یا تفریح، مطلوب تر از تغییر موضوع مطالعه است. زیرا كه فعالیت مداوم ذهن، بدون فواصل كافی استراحت، سبب ضعف و نقصان استعداد فراگیری است.
پس از آن كه اصول بالا را به دقت مطالعه كردید، شاید لازم باشد كه، پیش از نوشتن برنامه، كلیه فعالیت های اجباری را كه باید در سر ساعت های معین انجام داد یادداشت كنید. پیش نویس برنامه را بهتر است با مداد بنویسید. زیرا در این صورت تغییر دادن و دست بردن در آن آسان خواهد بود.
همچنین فعالیت های اجباری را بهتر است با «مداد قرمز» در برنامه ثبت كنید. سپس به طور دقیق مشخص كنید كه می خواهید برای هر درس چقدر وقت صرف مطالعه كنید و همچنین می خواهید چقدر وقت برای مرور هفتگی هر درس منظور كنید، وقت فعالیت های تفریحی خود را نیز در برنامه ثبت كنید. پس از آن كه پیش نویس آماده شد، یكبار دیگر اصول اساسی بالا را به دقت بخوانید تا اطمینان حاصل كنید كه برنامه شما با آن تطبیق می كند. مخصوصاً اهمیت این مطلب را فراموش نكیند كه «در قبال هر مقدار وقت كلاس باید دو برابر آن مقدار وقت صرف مطالعه، مباحثه و تكالیف دیگر هر درس كرد». سپس برنامه تنظیمی خود را به معلم یا استاد راهنمای خود نشان دهید، و چنانچه تغییر دیگری توصیه نشد، آن را در دو نسخه پاك نویس كنید. یكی برای ثبت در دفتر یادداشت روزانه و یكی برای روی میز مطالعه
منبع : اندیشه قم
اصول اساسی تنظیم برنامه
1. برنامه باید قابل انعطاف باشد. برنامه باید چنان تنظیم گردد كه در برخورد با حوادث و اتفاقات پیش بینی نشده نیز انعطاف پذیر و قابل اجرا باشد. اگر مثلاً مجبور شدید ساعتی را كه برای مطالعه درس بخصوصی گذاشته اید، به امر پیش بینی نشده ای صرف كنید، باید به جبران آن فرصت از دست رفته، امكان داشته باشید كه آن درس را در ساعت دیگری مطالعه كنید. پس باید ساعت های «آزاد» در برنامه پیش بینی كرد و منظور نمود تا بتوان آن را به جای فرصت های از دست رفته به كار برد. البته مفهوم «ساعت آزاد» در برنامه این نیست كه در آن ساعت هیچ كاری ندارید و بلاتكلیف هستید، بلكه به احتمال زیاد باید قسمتی از وقت تفریح را فدای آن حادثه پیش بینی نشده كرد. زیرا كه در هر حال جبران كردن فرصت از دست رفته بهتر از چشم پوشیدن از آن است.
2. برای مطالعه هر درس وقت كافی منظور كنید. وقتی كه برای مطالعه یك درس در نظر می گیرید لااقل باید دو برابر زمانی باشد كه در كلاس صرف آن درس می شود. قاعده كلی آن است كه هر ساعت درس مدرسه نیاز به دو ساعت مطالعه دارد. شاید بعضی از محصلان برای مطالعه درس بخصوصی نیازمند وقت بیشتری باشند، و یا نزدیك امتحانات لازم باشد برای تمام درس ها «نسبت دو برابر» را به طور كلی افزایش داد. و یا شاید بعضی از درس های مدرسه، مثل ورزش، در برنامه مطالعه نیازی به وقت «دو برابر» نداشته باشد، و در عوض درس بخصوصی بیش از دو برابر ساعت درس نیازمند تمرین و مطالعه باشد.
3. برنامه را متناسب با روحیه شخص خودتان تنظیم كنید. در تنظیم برنامه متوجه باشید وقتی را برای مطالعه هر درس در نظر بگیرید كه در آن وقت حداكثر آمادگی را برای آن امر داشته باشید. مثلاً اگر مطالعه منطق برای شما مشكل است، و در ضمن مناسب ترین وقتی كه شخص شما می توانید تمامی حواس و نیروی خود را در كار مطالعه صرف كنید، صبح های زود است، موقع تنظیم برنامه مواظب باشید مطالعه منطق را برای صبح بگذارید.
4. مرور هفتگی درس ها: در برنامه مطالعه خود «لااقل» هفته ای یك ساعت برای مرور كردن هر درس در نظر بگیرید. نزدیك امتحانات احتمالاً باید به ساعت های «مرور» درس ها در برنامه افزود.
5. وقت مطالعه هر درس را حتی الامكان نزدیك به ساعت آن درس تعیین كنید. تا آنجا كه ممكن است مطالعه هر درس را بلافاصله پس از ساعت آن درس انجام دهید. اگر میسر نیست كه برنامه مطالعه را به این ترتیب تنظیم كنید، كوشش كنید ساعت مطالعه آن درس را پیش از كلاس آن بگذارید. عادت كردن به مطالعه هر درس بلافاصله پس از كلاس آن درس اهمیتی بسزا دارد. مخصوصاً در مورد درس هایی كه به صورت سخنرانی استاد، یا مباحثه میان محصلان مطرح می شود. در واقع باید اقدام جدی به قصد فراگرفتن هر درس را وقتی انجام داد كه موضوع آن درس هنوز در ذهن زنده و «تازه» است.
6. در بین مطالعه دو موضوع شبیه، یا مربوط به هم، درس دیگری مطالعه كنید و یا فاصله زمانی مختصری - وقفه استراحت - قایل شوید. اوقات برنامه خود را به قسمی تنظیم كنید كه مطالعه یك درس پس از درسی بیفتد كه به حداكثر امكان موضوع شان متفاوت است. مثلاً اگر تصمیم دارید در یك شب فلسفه، تاریخ اسلام و تاریخ تشیع را مطالعه كنید، بهتر است برنامه را به قسمی تنظیم كنید كه ساعت مطالعه فلسفه در میان دو درس تاریخ بیفتد. مطالعه پیوسته دو موضوعی كه مضمون شان به هم نزدیك است، و یا در زمینه یك فن هستند، متضمن این خطر است كه خیلی زودتر از دو موضوعی كه مضامین شان نامتشابه است فراموش شود. پس اگر ناگزیر از مطالعه درس های متشابه، در یك نشست می باشید، بهتر است میان هر دو درس مختصر استراحت و وقفه منظور كنید.
7. هر جلسه مطالعه را به چند قسمت تقسیم كنید. برنامه مطالعه خود را به قسمی تنظیم كنید كه در یك نشست بیش از یك ساعت و نیم، یا حداكثر دو ساعت، صرف مطالعه یك درس نشود. پس از آن كه درسی را در زمان متناسب (نه كم و نه زیاد) با منتهای تمركز حواس مطالعه كردید، مدت كوتاهی هم استراحت كنید. یا این كه موضوع مطالعه را عوض كنید. چنانچه وقفه استراحت میسر نباشد موضوع مطالعه را به كلی تغییر دهید. هرچند كه برای تأمین «بازده» بیشتر در كار مطالعه و فراگیری، چند لحظه وقفه استراحت، یا تفریح، مطلوب تر از تغییر موضوع مطالعه است. زیرا كه فعالیت مداوم ذهن، بدون فواصل كافی استراحت، سبب ضعف و نقصان استعداد فراگیری است.
پس از آن كه اصول بالا را به دقت مطالعه كردید، شاید لازم باشد كه، پیش از نوشتن برنامه، كلیه فعالیت های اجباری را كه باید در سر ساعت های معین انجام داد یادداشت كنید. پیش نویس برنامه را بهتر است با مداد بنویسید. زیرا در این صورت تغییر دادن و دست بردن در آن آسان خواهد بود.
همچنین فعالیت های اجباری را بهتر است با «مداد قرمز» در برنامه ثبت كنید. سپس به طور دقیق مشخص كنید كه می خواهید برای هر درس چقدر وقت صرف مطالعه كنید و همچنین می خواهید چقدر وقت برای مرور هفتگی هر درس منظور كنید، وقت فعالیت های تفریحی خود را نیز در برنامه ثبت كنید. پس از آن كه پیش نویس آماده شد، یكبار دیگر اصول اساسی بالا را به دقت بخوانید تا اطمینان حاصل كنید كه برنامه شما با آن تطبیق می كند. مخصوصاً اهمیت این مطلب را فراموش نكیند كه «در قبال هر مقدار وقت كلاس باید دو برابر آن مقدار وقت صرف مطالعه، مباحثه و تكالیف دیگر هر درس كرد». سپس برنامه تنظیمی خود را به معلم یا استاد راهنمای خود نشان دهید، و چنانچه تغییر دیگری توصیه نشد، آن را در دو نسخه پاك نویس كنید. یكی برای ثبت در دفتر یادداشت روزانه و یكی برای روی میز مطالعه
منبع : اندیشه قم
لينک مطلب
توسط صغری شکوهی در جمعه 21 خرداد 1389 ساعت 4:51 PM
نظرات 0