مطالعة نظام های اقتصادی نشان می دهد که شناخت درست آن ها بر شناخت دقیق مبانی فکری و فلسفی شکل دهندة آن ها متوقف است، و مهم ترین موضوع تأثیرگذار بر اهداف، اصول و چارچوب های نظام های اقتصادی، نگرش مکاتب گوناگون به بحث دین و قلمرو آن است.
نظریه پردازان سوسیالیسم با اعتقاد به فلسفة ماتریالیسم، خدا و دین را انکار کرده اند؛ در نتیجه، در طر احی نظام اقتصادی، جایگاهی برای آموزه های الاهی قائل نیستند. نظریه پردازان اقتصاد سرمایه داری با اعتقاد به فلسفة دئیسم، نقش خداوند را در خالقیت او منحصر کرده، آموزه های پیامبران را به حوزة اخلاق و معنویت مربوط دانستند؛ در نتیجه، آنان نیز در طر احی نظام سرمایه داری، نقشی برای دین و تعالیم الاهی قائل نشدند.