جنگ جهانی سوم

جمهوري اسلامي ايران براي پاسخ گويي به بمباران و موشک باران مناطق مسکوني شهرها و احقاق حقوق خود در مجامع بين المللي، با تغيير منطقه عملياتي از جنوب به غرب، در صدد برآمد تا قدرت رزمندگان اسلامي را بار ديگر به جهانيان نشان دهد.
بدين منظور عمليات گسترده اي در غرب کشور در دشت هاي سليمانيه عراق هم زمان با مبعث رسول اکرم (ص) به نام والفجر 10، آغاز شد. اين عمليات در روز سه شنبه 25/12/1366، شروع و در 5 مرحله به اجرا در آمد.
منطقه حلبچه و خرمال، اگرچه از گذشته مورد توجه طراحان نظامي سپاه پاسداران بود و هر از چند گاهي در مقاطع مختلف جنگ مورد بررسي آنان واقع مي شد، ليکن با توجه به اين که تلاش اصلي همواره در جبهه جنوب صورت مي گرفت، انجام عمليات در منطقه مذکور  هيچ گاه به طور جدي طرح نمي گرديد.  به دنبال اصلي شدن جنگ در جبهه شمالي –  که در پي پيدايش مشکلات و معضلات بسيار بر سر راه انجام عمليات در جبهه جنوبي ايجاد شد –  و نيز توقف عمليات در منطقه بيت المقدس 2، توجه بيشتري به منطقه حلبچه مبذول گرديد. طراحي عمليات والفجر 10 در حالي انجام شد که دشمن اگر چه منطقه عملياتي بيت المقدس 2 – را به دليل احتمال هجوم قواي ايران – مسدود نموده بود، ليکن تهاجم اصلي را در جبهه جنوب محتمل مي دانست. به اين ترتيب عمليات بزرگ سال 66 در منطقه عمومي حلبچه طراحي و اجرا شد.       
اهداف عمليات
در اين عمليات، علاوه بر اهداف سياسي، سه هدف عمده نظامي مورد نظر بود:
1-    آزاد سازي شهرهاي حلبچه، خرمال، دوجيله، بياره و طويله.
2-    فراهم سازي مقدمات تصرف سد دربنديخان.
3-    انسداد عقبه اصلي دشمن در استان سليمانيه.

منطقه عمليات
منطقه عمومي حلبچه به جز در غرب و شمال که درياچه سد دربنديخان در آن واقع است، توسط ارتفاعات بلند و صعب العبوري محصور شده است که هر يک از اين ارتفاعات از اهميت زيادي برخوردار است؛ به طوري که بالامبو و شاخ آن بر درياچه دربنديخان و دشت و ارتفاعات تمورژنان مسلط است. شاخ تمورژنان نيز بر شاخ شميران، سد دربنديخان، تونل جاده سليمانيه – بغداد تسلط دارد.
علاوه بر ارتفاعات فوق الذکر، مي توان از ارتفاعات و ناهمواري هاي ديگر منطقه نام برد که مهم ترين آن ها عبارتند از: ارتفاعات پرونيه، توانير، پنج قله، شينه روي، تپه چناره، سه تپه، خورنوازان، تپه هاني قول، تپه سزام و شاخ دارزين.
هم چنين شيارهاي موجود در منطقه نقش موثري در اختفاء نيروهاي خودي داشته و بعضاً به عنوان معابر وصولي مورد استفاده قرار گرفته اند. از جمله اين شيارها مي توان از دره گلان، شيار زلم، شيار سورمر، شيار سازان، دره خورنوازان، شيار بالاي روستاي خورد و شيار وشکنام نام برد.
مهم ترين تاسيسات اقتصادي منطقه، سد دربنديخان است که علاوه بر پرورش ماهي و کشاورزي، در تامين برق قسمت و سيعي از عراق نقش مهمي دارد. پادگان حلبچه، پادگان لشکر 27 در کاني مانگا، مقر فرماندهي نيروهاي دفاع الوطني سپاه يکم در منطقه روداژه و پايگاه هاي موشکي سام 2 و سام 7 نيز از جمله تاسيسات نظامي در اين منطقه مي باشند.
شهرهاي مهم عراق در اين منطقه نيز به ترتيب وسعت و اهميت عبارتند از: حلبچه، خرمال و دوجيله.

استعداد دشمن
منطقه عملياتي، تحت مسئوليت سپاه يکم عراق قرار داشت. پدافند اين منطقه قبلاً برعهده نيروهاي جاش (مزدوران کرد عراقي) بود و آن ها علاوه بر حفظ خطوط پدافندي، ماموريت مقابله با کردهاي معارض را نيز  بر عهده داشتند. با شروع فعاليت هايي همچون آماده سازي زمين، تردد خودروها و ... از سوي قواي خودي در اين منطقه، دشمن نيز به اقداماتي از قبيل جايگزيني نيروهاي نظامي با جاش ها، تقويت منطقه با تيپ هاي جديد و ... مبادرت ورزيد. در مجموع يگان هايي که از قبل و نيز در جريان عمليات در منطقه حضور يافتند، عبارت بودند از:    
-         تيپ هاي 96، 606، 39، 14، 402، 602، 506، 422، 420، 72، 13، 707، 702، 95 و 433 پياده.
-         تيپ هاي 80، 17 و 50 زرهي.
-         تيپ هاي 24، 27 و 46 مکانيزه.
-         تيپ هاي 65، 66 و 68 نيروي مخصوص.
-         تيپ 1 کماندويي سپاه چهارم،  تيپ 2 کماندويي سپاه سوم و تيپ 2 کماندويي سپاه يکم.

قواي خودي
قرارگاه خاتم الانبياء(ص) به عنوان قرارگاه مرکزي عمل مي کرد.
الف –  قرارگاه قدس  تحت فرماندهي قرارگاه خاتم الانبياء (ص) هدايت نيروهاي زير را به عهده داشت:  
-         لشکر 7 ولي عصر (عج) با 6 گردان.
-         لشکر 33 المهدي (عج) با 6 گردان.
-         لشکر 25 کربلا با 10 گردان.
-         لشکر 19 فجر با 6 گردان .
-         لشکر 17 علي ابن ابي طالب (ع) با 6 گردان.
-         لشکر 41 ثارالله با 7 گردان.
-         تيپ مستقل 39 بيت المقدس با 4 گردان.
ب – قرارگاه ثامن الائمه (ع) تحت فرماندهي قرارگاه خاتم الانبياء (ص) هدايت نيروهاي زير را به عهده داشت:
-         لشکر 9 بدر با 8 گردان.
-         لشکر 55 ويژه شهدا با 6 گردان.
-         تيپ مستقل 36 انصار المهدي با 4 گردان.
-         تيپ مستقل 75 ظفر با 2 گردان.
-         تيپ مستقل 29 نبي اکرم (ص) با 6 گردان.
-         سپاه چهارم باختران با 6 گردان.
ج –  قرارگاه فتح تحت فرماندهي قرارگاه خاتم الانبياء (ص) هدايت نيروهاي زير را به عهده داشت:
-         لشکر 8 نجف اشرف با 5 گردان.
-         لشکر 14 امام حسين (ع) با 5 گردان.
-         لشکر 11 امير المومنين با 4 گردان.
-         تيپ مستقل 82 صاحب الامر با 3 گردان.
-         تيپ مستقل 91 بقية الله (عج) با 3 گردان.
-         تيپ مستقل 44 قمربني هاشم با 3 گردان.
-         تيپ مستقل 100 انصارالرسول با 3 گردان.

طرح عمليات
به علت وجود ارتفاعات سرکوب سورن در شرق منطقه عملياتي و درياچه دربنديخان در غرب آن، در حد فاصل انتهاي شمال شرقي درياچه تا ارتفاعات سورن تنگه اي به عرض 10 کيلومتر ايجاد شده است که در مباحث طرح مانور، تضمين موفقيت عمليات را در گرو انسداد اين تنگه با الحاق از دو محور مي دانستند. اين عمل مي بايست در محور شمال از مله خور به طرف خرمال و در محور جنوبي از غرب بالامبو در امتداد تمورژنان با تصرف سرپل احتمالي در کمر درياچه و سرانجام الحاق دو بازو در تنگه و محاصره دشمن انجام مي شد.
به منظور تحقق طرح مانور يادشده، قرارگاه قدس در محور شمالي مامور بستن تنگه و تصرف پل گردکو (عقبه اصلي دشمن به کل منطقه) شد. قرارگاه فتح در محور جنوبي مي بايست ضمن تصرف بالامبو و تمورژنان با تامين سرپل در کمردرياچه، براي مقابله با حرکت احتمالي دشمن، با احداث پل از آمادگي لازم برخوردار باشد. قرارگاه ثامن الائمه(ع) نيز در محور مياني مامور شد تا در منطقه گوزيل – دشت سازان به طرف حلبچه پيشروي کند و در مرحله دوم جاده بياره – طويله – نوسود را تصرف و آزاد نمايد. هم چنين، قرارگاه رمضان ماموريت يافت علاوه بر فعاليت هاي شناسايي، با مشارکت تيپ 75 ظفر و کردهاي معارض ضمن تصرف شهر، توپخانه دشمن رامنهدم سازد.

شرح عمليات
عمليات در ساعت 2 بامداد 24/12/1366 با رمز مبارک يا محمد ابن عبدالله (ص) آغاز شد. سرعت عمل يگان ها به گونه اي بود که اغلب آن ها توانستند تمامي اهداف خود در مرحله اول را به تصرف در آوردند. به غير از واکنش دشمن در شاخ سورمر و شاخ شميران تحرک ديگري از نيروهاي عراقي مشاهده نشده و تعداد زيادي از آن ها که در خواب بودند، کشته و اسير شدند.
رزمندگان اسلام پس از عبور از موانع سخت و ايذايي دشمن موفق شدند حدود 20 روستا واقع در شمال و جنوب و غرب شهر خرمال را آزاد نمايند.
رزمندگان  روز بعد نيز توانستند مقاومت نيروهاي دشمن را در هم شکسته و پيروزمندانه وارد شهر خرمال عراق شده و شهر را کاملا پاکسازي نمايند. در دروازه شهر گروهي از مردم به استقبال رزمندگان اسلام آمدند.
در محور قرارگاه قدس، پس از تصرف مله خور و ارتفاعات چناره، خرنوازان، هاني فتح، اگر چه بالامبو و تنگه به تصرف درآمد، ليکن به دليل توقف قرارگاه قدس و نيز واکنش دشمن در جناح چپ عمليات،نيروها روي شاخ سورمر و شاخ شميران متوقف شدند. در محور قرارگاه ثامن الائمه(ع)، نيروهاي عمل کننده ارتفاعات مگر از سلسله ارتفاعات بالامبو و نيمي از شيندروي را تصرف کردند و به رغم روشن شدن آسمان، براي الحاق روي يال ارتباطي شامل دشت سازان و سپس نيمي ديگر از ارتفاعات شيندروي، به پيشروي خود ادامه دادند. قرارگاه رمضان نيز در اين مرحله تنها توانست پمپ بنزين شهر حلبچه را به آتش بکشد.
قابل ذکر است که نيروهاي جهادگر با احداث جاده هاي مناسب در ارتفاعات سر به فلک کشيده و زدن پل هاي حياتي، نقش مهمي در تسريع حرکت نيروهاي عمل کننده ايفا کردند، تا جايي که نيروهاي به اسارت گرفته شده در عمليات والفجر 10 از سرعت عمل نيروهاي عمل کننده در اين منطقه صعب العبور ابراز شگفتي مي کردند. سرهنگ پياده کوکب محمد امين از تيپ کماندويي لشکر 34 عراق مي گويد: «باوجود موانع سخت و طبيعي و ايذايي، به ذهن ما خطور نمي کرد که رزمندگان اسلام بتوانند به ما نزديک شوند، از اين رو ما زماني از آغاز عمليات با خبر شديم که در محاصره کامل قرار داشتيم.»
با گذشت ساعت ها از آغاز عمليات و تصرف شهر خرمال وده ها روستا در استان سليمانيه، طارق عزيز وزير امور خارجه عراق طي مصاحبه اي در لندن اعلام کرد: «اخبار مربوط به عمليات ايران در جبهه ها تنها يک شايعه است.»    
در حالي که نيروهاي خودي از روحيه خوبي برخوردار بودند و تلفات آنان نيز بسيار اندک بود، از هم گسيختگي قواي دشمن و عدم حضور جدي آنها در منطقه موجب شد تا بر تسريع آغاز مرحله دوم عمليات تاکيدشود. دشمن بنابر تصوري که در مورد عمليات داشت، ستون هاي متعدد و طويلي را با عبور از پل هاي ملاويسي و زلم به طرف دوجيله و سپس حلبچه کرد.

مرحله دوم عمليات
بعد از ظهر چهارشنبه 26/12/1366، دليرمردان سپاه با پيشروي در غرب شهر خرمال، روستاهاي تپه کالاري، حاجي رقه، تپه توکه، کپه کول و ... را توانستند، آغاز کنند. با آزاد سازي اين روستاها ارتباط شمال و جنوب استان سليمانيه قطع شد و شهر مهم  دوجيله و بيش از 20 روستاي اطراف آن آزاد شد.

مرحله سوم عمليات
در بامداد پنج شنبه27/12/1366، آغاز و پس از عبور از رودخانه هاي خروشان سيران، زيمکان و آب ليله، مواضع، پايگاه و استحکامات دشمن را در سلسله ارتفاعات بالمبو و گزيل و بيش از 24 ارتفاع ديگر در جنوب استان سليمانيه عراق در هم کوبيدند و بر بيش از 90 روستاي منطقه عمومي حلبچه تسلط پيدا کردند و روستاهاي حد فاصل شهر دوجيله و درياچه دربنديخان عراق آزاد شد و نيروي دريايي سپاه با استقرار در شرق درياچه، تحرکات دشمن در آن سوي درياچه را زير نظر گرفت و پيشروي به سوي شهر حلبچه از چندين جناح ادامه، و اين شهر به محاصره در آمد و سرانجام رزم آوران اسلام موفق شدند، در زير بمباران هاي شديد هوايي و شيميايي دشمن، شهر 70 هزار نفري حلبچه را آزاد نمايند.

مرحله چهارم عمليات
اين مرحله از نيمه شب پنج شنبه 27/12/1366، آغاز و رزمندگان اسلام، پس از تثبيت مناطق آزاد شده، موفق شدند شهر مرزي و کردنشين نوسود را که بيش از 7 سال زير سلطه دشمن قرار داشت و بغداد آن را به عنوان پايگاهي براي ضد انقلابيون و منافقين وابسته تبديل کرده بود، از تيررس دشمن خارج سازند.
با استقرار کامل نيروها در شهر نوسود موفق شدند دو شهر نظامي طويله و بياره و بيش از 8 روستاي اطراف آن در نزديکي نوار مرزي را آزاد کنند.
دشمن در روز جمعه 28/12/1366، در محورهاي شمالي عمليات والفجر 10 اقدام به پاتک کرد که با هوشياري و آمادگي رزمندگان اسلام دفع شد و دشمن پس از به جاي گذاشتن ده ها کشته، زخمي و اسير، ناگزير به عقب نشيني شده و مواضع قبلي خود را نيز از دست داد.

مرحله پنجم عمليات
مرحله پنجم در شب چهارشنبه 3/1/1366 آغاز و حماسه آفرينان بسيجي و پاسدار، به دشمن حمله کردند تا به جنايت بعثي ها در بمباران شيميايي شهر حلبچه پاسخ گويند. در اين عمليات که در محور خرمال به سيد صادق در استان سليمانيه انجام شد، 19 ارتفاع حساس منطقه، از جمله ارتفاعات 1058 (وربشن) مشرف بر شهر سيد صادق و چندين روستاي ديگر استان سليمانيه آزاد شد.     
پيام امام خميني (ره) به مناسبت عمليات والفجر 10
امام (ره) در پاسخ به نامه فرمانده کل سپاه پاسداران چنين اظهار فرمودند:
... اخبار پيروزي ها و حماسه هاي دلاوران اسلام نه تنها دل ملت ما، که قلب همه مستضعفان و محرومان را شادمان نمود و صدام و عفلقيان و حاميان و اربابان او، خصوصا آمريکا و اسرائيل را عزادار کرد. سلام خالصانه مرا به همه فرماندهان عزيز و شجاع و رزمندگان ظفرمند پيروز سپاه و بسيج و ارتش و هوانيروز و نيروي هوايي و جهادگران دلاور و گمنام و امدادگران و کليه نيروهاي مردمي و کُرد ابلاغ کنيد و سلام و تشکر ملت ايران را به مردم شهرهاي آزاد شده عراقي که بدون اين که حتي يک گلوله هم به طرف آنان و شهرهاي آنان شليک شود، با آغوش باز و فرياد الله اکبر از رزمندگان ما استقبال نمودند، برسانيد و به آن ها بگوييد که مي بينيد صدام چگونه ديوانه وار شما و شهرهايتان را بمباران خوشه اي و شيميايي مي کند، و خواهيم ديد که جهان خواران چگونه در تبليغات مسموم خود از کنار اين  پيروزي هاي بزرگ و جنايت صدام خواهند گذشت...

نتايج عمليات
-  آزاد سازي منطقه اي به وسعت حدود 1200 کيلومتر مربع شامل شهرهاي حلبچه، خرمال، بياره، طويله و هم چنين نوسود از شهرهاي ايران.
- کاهش خط پدافندي خودي.
- گشودن جبهه اي جديد براي دشمن وانتقال توان عمده اي از ارتش عراق به جبهه شمالي.
-  به اسارت درآوردن 5440 نفر از نيروهاي دشمن.
- انهدام 270 تانک و نفربر، 60 توپ صحرايي، 20 ضدهوايي، 40 خمپاره انداز، 13 دستگاه مهندسي، 230 خودرو و 750 اسلحه انفرادي و آرپي جي هفت.
-  به غنيمت گرفته شدن  90 تانک و نفربر، 100 توپ صحرايي، 20 توپ ضد هوايي، 20 خمپاره انداز، 15 دستگاه مهندسي، 800 خودرو و 6110 اسلحه انفرادي و  آرپي جي هفت.