تاريخ : شنبه 11 خرداد 1392 | 3:08 PM | نویسنده : همراز رهبر
یکی از مسائلی که همواره دغدغهی همهی مردم متدین و مسلمان ایران و نیز رهبری معظم انقلاب اسلامی بوده این است که چطور شد بعد از گذشت هشت سال دفاع مقدس، که به تعبیر رهبری عزیز انقلاب، ارزشمندترین گنجینهی معنوی تاریخ ایران به شمار میرود، روحیات و جهتگیریها و فضای رفتاری حاکم بر جامعه به سمت مادیگرایی سوق پیدا کرد.
گروه اقتصادی برهان/ علیاکبر کریمی؛ یکی از مسائلی که همواره دغدغهی همهی مردم متدین و مسلمان ایران و نیز رهبری معظم انقلاب اسلامی بوده این است که چطور شد که بعد از گذشت هشت سال دفاع مقدس، که به تعبیر رهبری عزیز انقلاب، ارزشمندترین گنجینهی معنوی تاریخ ایران به شمار میرود، روحیات و جهتگیریها و فضای رفتاری حاکم بر جامعه به سمت مادیگرایی سوق پیدا کرد. این مادیگرایی در مقابل فضای معنوی جبهههای حق علیه باطل و نیز نمونههای فراوان فداکاری و ازخودگذشتگی در پشت جبههها، پدیدهای بسیار نامیمون و نامبارک به شمار میآید که تا هماکنون نتوانستهایم جامعهی اسلامی خود را از لوث وجود آن پاک کنیم.
با بررسی شواهد مختلف و سیاستهای مختلف اتخاذشده در حیطهی اقتصاد، اجتماع و سیاست، به ویژه در زمان دولت آقای هاشمی رفسنجانی، شاید بتوان به گونهای به چرایی این مسئله پاسخ داد. آنچه در این نوشتار بدان میپردازیم بررسی سیاستهای اقتصادی، اجتماعی و به طور کلی، عملکرد دولت سازندگی است که سبب شد تا فضای عمومی کشور به سمت ارزش شدن ثروت و گسترش مادیگرایی و زندگی اشرافی و تجملاتی سوق یابد. برای درک هر چه بهتر شکاف بین رفتارهای مردم در دوران دفاع مقدس و رفتارهای آنان بعد از این دوران، ابتدا شواهد و نشانههایی را ذکر میکنیم تا این سؤال کمی بارزتر و شکوفاتر شود.
ادامه مطلب
تاريخ : جمعه 10 خرداد 1392 | 1:55 PM | نویسنده : همراز رهبر
بسیاری از کارشناسان اقتصادی کشور، علت توجه نکردن مصرف کنندگان به خریداری کالاهای ایرانی را هجوم گستردهی انواع کالاهای مصرفی بادوام و بیدوام خارجی که به صورت قانونی و غیرقانونی وارد مرزهای کشور میشوند، دانستهاند. اما آیا این تنها دلیل خریداری نشدن کالاهای داخلی توسط مصرف کنندهی ایرانی است؟
گروه اقتصادی برهان/ فاطمه اسماعیلی؛ مصرف کالاهای خارجی و توجه نکردن به تولیدات داخلی همچون ویروسی در کشور در حال گسترش است و عوارض سوءِ آن در تمامی جنبههای سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور قابل مشاهده است. اگر به گوشه گوشهی منزلمان نگاه کنیم متوجه انواع کالاهای لوکس و ضروری میشویم که در خانههایمان جا خوش کردهاند در حالی که کالاهای داخلی در انبار کارخانهها خاک میخورند و منتظر نگاه ما هستند تا شاید آنها نیز در گوشهای از خانهی ما جای خود را پیدا کنند. بسیاری از کارشناسان اقتصادی کشور، علت توجه نکردن مصرف کنندگان به خریداری کالاهای ایرانی را هجوم گستردهی انواع کالاهای مصرفی بادوام و بیدوام خارجی که به صورت قانونی و غیرقانونی وارد مرزهای کشور میشوند، دانستهاند. اما آیا این تنها دلیل خریداری نشدن کالاهای داخلی توسط مصرف کنندهی ایرانی است؟
حضرت آیتالله خامنهای رهبر معظم انقلاب اسلامی، نیز در دیدار هزاران نفر از کارگران سراسر کشور، مصرف کالاهای ساخت داخل را یکی از مجاهدتهای ضروری در سال جهاد اقتصادی دانستند و افزودند: «به موازات استقبال مردم از تولیدات داخلی، لازم است کیفیت و مرغوبیت این کالاها، به حد قانع کنندهای برسد.» معظمله ارتقای کیفیت کالاهای ایرانی را از دیگر مسؤولیتهای جامعهی کارگری و کارآفرینان دانستند و خاطر نشان کردند: «باید کاری کنیم که کالای داخلی در نظر مصرف کنندهی ایرانی و غیرایرانی کالایی مطلوب، بادوام و زیبا باشد که البته دستگاههای دولتی باید پیش نیازهای تحقق این هدف از جمله آموزش مهارتهای مختلف را تأمین کنند.»
همچنین معظم له در دیدار اخیری که با نخبگان جوان داشتند نیز فرمودند: «دستگاههای داخلی باید جزم و عزم داشته باشند که جزء تولیدات داخلی، در موارد موجود، چیزی مصرف نکنند؛ این را از دولت بخواهید و آقای رییس جمهور دستور بدهند.»
رهبر معظم انقلاب: «باید کاری کنیم که کالای داخلی در نظر مصرف کنندهی ایرانی و غیرایرانی کالایی مطلوب، بادوام و زیبا باشد که البته دستگاههای دولتی باید پیش نیازهای تحقق این هدف از جمله آموزش مهارتهای مختلف را تأمین کنند.»
ادامه مطلب
تاريخ : جمعه 10 خرداد 1392 | 1:39 PM | نویسنده : همراز رهبر
علم یکی از اصول تمدن و سبک زندگی در هر اندیشه و تمدنی است. این امر نه تنها باعث تغییر رفتار فردی مردم و تغییر سبک زندگی آنها خواهد شد، بلکه موجب رشد و تعالی یا انحطاط یک تمدن نیز خواهد شد که جامعهی اسلامی از این قاعده مستثنا نیست و باید در متن زندگی مردم به آن توجه شود.
مرتضی غضنفرنژاد؛ علمآموزی و حرکت علمی یکی از بخشهای اصلی تمدن اسلامی و از نیازهای ضروری جامعهی اسلامی و انقلاب اسلامی به شمار میرود. بررسی تحولات و سیر جهان نشان میدهد که همواره جامعهای توانسته است در جهان نقشی مؤثر داشته باشد که نبض و حیات علم و تکنولوژی در اختیار آن بوده است. در قرون دوم تا هشتم هجری، تمدن اسلامی از تمدنهای پویای عصر بوده است و به دلیل توجه به علم در جامعهی آن روز، این برههی زمانی به عنوان یک مقطع تاریخی از تمدن اسلامی به شمار میآید و در عصر خود، یکی از مؤثرترین تمدنها بوده است. امروزه نیز کشورهایی میتوانند بر جهان حاکمیت کنند که نبض علم در اختیار آنها باشد. این تحولات نشان از جایگاه علم در تاریخ و تمدن یک ملت دارد که مردم هر عصر باید نسبت به آن اهتمام بالایی داشته باشند. از این رو، برای بیان اهمیت علم در سبک زندگی اسلامی، به این جایگاه در حیات اسلامی و ضرورت آن در نظام اسلامی و معیشت مردم پرداخته میشود تا بیان شود که علم باید یکی از محورهای اصلی زندگی و سبک زندگی اسلامی قرار گیرد تا مراحل کمال کشور گستردهتر شود.
ادامه مطلب
تاريخ : جمعه 10 خرداد 1392 | 1:21 PM | نویسنده : همراز رهبر
اهمیت تقدیر معیشت و برنامهریزی اسلامی جهت معاش انسانی به حدی است که این موضوع یکی از شرایط رسیدن به کمال انسانی در احادیث شناخته شده است. در صورت نپرداختن به اصول حاکم بر تقدیر معیشت از دیدگاه اسلام، تحقق تمدن اسلامی و اهداف نظام اسلامی میسر نخواهد بود.
مرتضی غضنفرنژاد؛ در این تحقیق، با بررسی جایگاه انسان در نظام اسلامی و اقتصاد اسلامی، بیان خواهد شد که آموزش اقتصادی افراد در جامعه مطابق با الگوها و اصول حاکم بر اقتصاد از دیدگاه اسلام، یکی از ضروریات ترویج سبک زندگی و گسترش تمدن اسلامی است. به عبارت دیگر، تبیین وجه پرداختن به اصول اقتصادی حاکم بر زندگی اسلامی یکی از لوازم اجراییسازی سبک زندگی اسلامی مطابق با بیان رهبری است که بدون توجه به این شئون، تحقق کامل زندگی و تمدن اسلامی میسر نخواهد بود.
1. جایگاه انسان در اندیشهی اسلامی
در اندیشهی اسلامی، انسان دارای جایگاهی اساسی و متعالی است. این اهمیت به حدی است که هدف تمامی انبیا تعالی و تربیت انسان و جامعهی انسانی بوده که ساختهشدهی این افراد است.
1-1. مدنی بالطبع بودن انسان
خداوند با قرار دادن نشانههای هدایت در مسیر زندگی فرد و ارسال رسل ظاهری، راه سعادت را برای او هموار کرده است. فطرت و عقل انسانی به عنوان ابزار دیگر و به عنوان رسول باطنی، جهت هدایت و تکامل انسان، آفریده شده است. عقل و فطرت، انسان را به سمت شرکت در اجتماع و رشد خود و تلاش در جهت سعادت جامعه وامیدارد؛ به گونهای که انسان را مدنی بالطبع ساخته است. اهمیت انسان در جامعه به حدی است که میتوان گفت سعادت جامعه از مسیر سعادت فرد میگذرد، ولی سعادت فرد لزوماً از مسیر سعادت جامعه نخواهد بود. زمانی که آحاد یک جامعه نسبت به مبانی احکام و آموزههای دینی آگاهی نداشته باشند، این مسئله موجب میشود که جامعه نتواند مسیر رشد خود را طی کند. البته این به معنی رد اصالت جامعه نیست، اما مطمئناً عدم آگاهی و بصیرت آحاد یک امت موجب عدم رشد و تعالی دنیوی و اخروی آن جامعه خواهد شد.
1-2. تأثیر ارزشها و بینشها در رفتارسازی انسان
هر نظام و مکتبی با توجه به مبانی بینشی و ارزشی ویژهای پایهگذاری میشود و سازوکارها و سامانههای آن با توجه به اهداف، مبانی ارزشی و بینشی شکل میگیرد. انسان نیز تحت این آموزهها به انجام رفتارها و کنشهایی دست میزند که این عملکرد، زندگی او را شکل میدهد. در این میان، مبانی ارزشی و بینشی حاکم بر رفتارهای اقتصادی است و به این رفتارها، جهت و سمتوسو میبخشد.
ادامه مطلب
تاريخ : جمعه 10 خرداد 1392 | 1:14 PM | نویسنده : همراز رهبر
اگرچه ابزارها و سیاستهای قیمتی میتواند در تعدیل مصرف مورد استفاده قرار گیرد، اما در وضعیت فعلی اقتصاد کشور، نباید تنها به روش قیمتی بسنده کرد. ابزار اصلی و منحصربهفرد جامعهی اسلامی برای مقابله با مصرف ناصحیح، تربیت صحیح اقتصادی بر پایهی اعتقادات و اخلاقیات و قوانین شریعت است.
علیاکبر کریمی؛ در اقتصاد متعارف، بحث از قیمتها همیشه به عنوان دست نامرئی آدام اسمیتی برای تعادل بازار مصرفکننده و تولیدکننده مطرح بوده است. مسئلهی تولید و عرضه، که یک طرف بازار را تشکیل میدهد، در اقتصاد کنونی حلشده تلقی میشود؛ چرا که با پیشرفت علم و تکنولوژی و فناوریهای جدید، تولید انبوه میسر شده است. هرچند که این امر یک خطای بسیار بزرگ و خطرناک بشری به حساب میآید. شوماخر، اقتصاددان اومانیست آلمانی، معتقد است:
«یکی از مصیبتبارترین خطاهای عصر ما این باور است که مسئلهی تولید برای بشر حل شده است... توهم قدرتهای نامحدود [در تسلط بر طبیعت] که از دستاوردهای حیرتآور علمی و تکنولوژیکی مایه گرفته است، این توهم ملازم را پدید آورده است که مسئلهی تولید حل شده است.»
بنابراین در اقتصاد کنونی، که از بعد کینز شروع شده، مسئلهی اساسی و محوری، مسئلهی تقاضاست. به طوری که با رشد و توسعهی اقتصادی، گسترش تقاضا و رشد آن، امری اجتنابناپذیر معرفی شده است. ویکتور لبو، تحلیلگر معروف آمریکایی، راهحلی را برای اقتصاد آمریکا ارائه داد: اقتصاد با بهرهوری بالای ما نیاز دارد که مصرف را به عنوان روش زندگیمان قرار دهیم و خرید و مصرف کالا را به شعایر و مناسک تبدیل کنیم؛ یعنی رضایتمندی روحی و نفسانی را در مصرف جستوجو کنیم. ما نیاز داریم که اشیاء مصرف شوند، مستهلک شوند، جایگزین شوند و با نرخ فزاینده دور انداخته شوند.»
رئیس شورای مشاوران اقتصادی رئیسجمهور، آیزنهاور، گفت که هدف نهایی اقتصاد آمریکا تولید بیشتر کالاهای مصرفی است.
ادامه مطلب
تاريخ : پنج شنبه 9 خرداد 1392 | 7:08 PM | نویسنده : همراز رهبر
تأملاتی پیرامون جنبههای اقتصادی سبک زندگی(5)؛
هدف ما در این مقاله پاسخ به چند سؤال مهم در مسئلهی ربا و بهره است. ربا به چه معناست و چرا ربا تا این حد مورد نکوهش قرار گرفته است؟ ربا چه اثراتی میتواند در سیستم اقتصادی یک جامعه داشته باشد؟ دلایل عدم تحقق سیستم بانکداری بدون ربا در ایران چست؟
داود محمودینیا؛ سبک زندگی در الگوی اسلامیـایرانی پیشرفت و نیز در اقتصاد مقاومتی، یکی از مهمترین مباحثی است که مورد تأکید رهبر معظم انقلاب اسلامی قرار گرفته است و میتواند جامعه را از مشکلات و مباحث اقتصادی برهاند و اندیشهی بیداری اسلامی را در میان مسلمانان شعلهور کند. در طراحی الگوی اسلامیـایرانی پیشرفت، به دنبال طرحی هستیم که دریافت ما از انسان و نیازهای واقعی او را بر اساس آموزههای دینی توضیح دهد و چشماندازی را ارائه کند که انسان را به سعادت دنیوی و اخروی سوق دهد. مبارزه با «ربا» و ریشهکن کردن آن در جامعهی اسلامی یکی از مهمترین اهداف اقتصادی برای دستیابی به این الگو محسوب میشود.
هدف ما در این مقاله پاسخ به چند سؤال مهم در مسئلهی ربا و بهره است. ربا به چه معناست و چرا ربا تا این حد مورد نکوهش قرار گرفته است؟ ربا چه اثراتی میتواند در سیستم اقتصادی یک جامعه داشته باشد؟ دلایل عدم تحقق سیستم بانکداری بدون ربا در ایران چست؟
کلمهی «ربا» معادل «بهره» در زبان فارسی است و به معنی بخش فزونییافته، زیادشده، فزونی، زیادی، افزوده و... است. ربا به این مفهوم است که چیزی را به کسی بدهیم و مازاد چیزی را که به او دادهایم از وی پس بگیریم؛ آن بخش زیادی «ربا» نامیده میشود. ربا هم میتواند بر حسب پول باشد و هم بر حسب کالا. بر اساس یک تعریف حقوقی، ربا عبارت است از بهرهی وامی که از پیش تعیین شده باشد.
در احادیث و آیات مختلف ربا مورد نکوهش قرار گرفته است. قرآن به شدت هر نوع رباخوارى را تحریم مىکند؛ تا آنجا که آن را نوعى کفر به خدا مىشمرد و به رباخوارى و رباخواران از ناحیه خدا و رسولش، اعلان جنگ مىکند. تحریم ربا در قرآن کریم چندین بار مورد بحث و نکوهش قرار گرفته است که میتوان مفاهیم آن را در آیات 275 تا 279 سورهی بقره، آیهی 161 سورهی نساء، آیهی 39 سورهی روم و آیات130 و 131 سورهی آلعمران مشاهده کرد. ربا در هر حال رباست و قرآن گرفتن و خوردن آن راتحریم نموده است. شرایط استثنائی نیزبرای مجاز نمودن آن در قرآن مطرح نشده است. امام خمینی (رحمت الله علیه) در مورد ربا بیان میکند که "ربا موجب ظلم و بیکاری است.»
یکی از اهداف مهم اقتصاد مقاومتی و الگوی اسلامی پیشرفت، تولید و شکوفایی اقتصاد است که این هدف با داشتن یک نظام پولی و بانکی کارآمد و سالم امکانپذیر است. اما باید اذعان داشت که نظام پولی و بانکی کشور درگیر بیماریهای مزمنی است که عدم اصلاح آنها در آینده سبب ایجاد چالشها و مشکلات فراوانی خواهد شد.
در یک نظام اقتصادی که نرخ بهره در آن نقش مهم و در حال گسترشی دارد، هیچ تعادلی برقرار نخواهد شد. در چنین سیستمی پسانداز مساوی سرمایهگذاری نیست و پساندازها به سوی سرمایهگذاری و تولید مولد حرکت نخواهد کرد.
بسیاری از اقتصاددانان این طور استدلال میکنند که چون تورم در جامعه وجود دارد، پس باید به قرضدهنده بهره تعلق گیرد تا ارزش پول آن حفظ شود؛ اما باید به این نکته مهم توجه کرد که یکی از ریشههای مهم تورم، نرخ بهره است و هر چقدر نرخ بهره در جامعهای بیشتر و بیشتر شود، تورم در دورههای بعد هم بیشتر و بیشتر خواهد شد. هر چقدر نرخ بهره افزایش یابد، تولیدکننده برای جبران پرداخت قرض خود، مجبور است به میزان بیشتری از بهرهی پرداختی، قیمت کالای تولیدشدهی خود را افزایش دهد و خود این موضوع باعث افزایش تورم میشود و در دور بعدی، افزایش تورم سبب افزایش بیشتر تقاضای پول توسط مردم میگردد. در نتیجه خود این موضوع سبب افزایش نرخ بهره میشود و باز این افزایش نرخ بهره سبب تورم بیشتر میشود و این چرخه و دور همچنان ادامه مییابد.
بیکاری از جمله موارد دیگری است که ریشهی آن را میتوان در نرخ بهره جستوجو کرد. با افزایش نرخ بهره، هزینههای سرمایهگذاری افزایش مییابد و در نتیجه تولیدکنندگان تمایل کمتری برای تولید کالا دارند، زیرا تولیدکنندگان باید به گونهای تولید کنند که بازدهی حاصل از سرمایهگذاری بالاتر از بهرهی پرداختی باشد. از این رو، کاهش در سرمایهگذاری، سبب کاهش در تولید و درآمد ملی میشود و خود این موضوع باعث کاهش تقاضا برای نیروی کار و در نتیجه بیکاری خواهد شد.
یکی دیگر از اثرات مهم بهره کاهش سرمایهی انسانی است. وجود بهرهی پولی بالا در اقتصاد سبب میشود که بسیاری از افراد، بدون نیاز به کار، درآمدهای سرشاری را کسب کنند که این امر سبب کاهش انگیزه برای کار و کاهش سرمایهگذاری در بخش آموزش و تحقیقات و در نتیجه کاهش انگیزهی کارآفرینی میشود و کارآفرینی در تمامی پروژههایی که انتظار میرود کمتر از نرخ بهرهی موجود درآمد داشته باشند، متوقف میشود.
ربا و نرخ بهره میتواند سبب توزیع ناعادلانهی بیننسلی و تخصیص ناعادلانهی منابع شود و آیندگان و فرزندان از آن متضرر خواهند شد. وقتی نرخ بهره وجود داشته باشد و سبب کاهش تقاضا برای سرمایهگذاری و در نتیجه کاهش درآمد ملی شود، در این صورت پسانداز که خود تابعی از درآمد ملی است نیز کاهش مییابد و این کاهش در پسانداز به معنی افزایش رجحان زمانی افراد (ترجیح زمان حال به زمان آینده) میشود و این خود به این معناست که منابع طبیعی با شدت بیشتری در زمان حال استخراج میشوند و آیندگان متضرر میگردند و توزیع ناعادلانهی منابع صورت خواهد گرفت.
یکی از نشانههای بزرگ اقتصاد بیمار وجود بانکها و مؤسسات مالی و اعتباری گسترده با انگیزهی سودآوری و نرخهای بالای بهره است. اقتصاد کشور ایران نیز از این امر مستثنا نیست. بازارهای غیرمولد به همراه انگیزهی سودآوری و بازدهی بالا، خود سبب ایجاد تورم بالا در اقتصاد ایران شده است. این موضوع باعث شده است که تولید و تلاش برای کسب حلال تحتالشعاع قرار بگیرد و فرهنگ سوداگری رواج یابد. لذا باید به صراحت گفت که اقتصاد ما بیمار است و این بیماری به فرهنگ و اخلاق اقتصادی در کشور ضربه میزند.
نتایج تجربی در کشورهای توسعهیافتهی دنیا نشان میدهد که در هر کشوری که نرخ بهره در آن در سطح پایین و نزدیک به صفر است، نرخ تورم و بیکاری نیز در حد بسیار پایینی قرار دارد. بسیاری از اقتصاددانان بزرگ دنیا نرخ بهرهی بهینه برای دستیابی به رشد اقتصادی و توزیع عادلانهی درآمد و اشتغال کامل را نرخ بهرهی صفر میدانند. تحقیقات بسیار دقیقی توسط اقتصاددانان بزرگ در این زمینه انجام شده است. نظریهی حرمت ربا در اقتصاد اسلامی بسیار مترقیتر و پیشرفتهتر از نظریات نرخ بهرهی صفر غرب است.
در پایان میتوان به این نکته اشاره کرد که بهنظر میرسدمعیار اساسی در نکوهش ربا، ستم به وامگیرنده نیست. بلکه ملاک اصلی این است که اگر جامعهای فعالیتهای اقتصادی و معیشتی خود را بر پایهی ربا سامان دهد، به سوی نابودی گام برمیدارد و در مسیر عصیانگری و ناسپاسی است. به جریان افتادن ربا شکاف طبقاتی را افزایش میدهد و جامعه را از تعادل اقتصادی و ثبات لازم دور خواهد کرد و رشد و توسعهی اقتصادی را کاهش میدهد. عدل و انصاف از میان میرود و هر کس به حق خود آن گونه که باید نمیرسد و رشد جمعیت، تقسیم کار، تخصصی شدن تولید، رشد روزافزون فناوری و... نمیتواند در آن دگرگونی اصولی پدید آورد.
این در حالی است که با وجود تأکید مقام معظم رهبری در اجرای سیستم اقتصادی بدون ربا و بانکداری اسلامی، هنوز اهداف و دستاوردهای بزرگ در این زمینه به دست نیامده است. از این رو، برای تحقق یک نظام اقتصاد اسلامی، باید به بازنگری رویکردها، تعاریف و ابزارها و اقدامات اساسی برای نیل به نظام بانکداری بدون ربا همت گماشت. یکی از دلایل کلیدی عمدهی مشکلات فعلی اقتصادی در کشور، به ویژه رکود اقتصادی و نبود انگیزه در تولید، را باید در ساختار معیوب نظام بانکی فعلی کشور جستوجو کرد. لذا با حرکت به سوی نظام اقتصادی و بانکداری بدون ربا میتوان این رکود را رفتهرفته از بین برد و به یک اقتصاد باثبات دست یافت.(*)
*داود محمودینیا، دانشجوی دکترای اقتصاد دانشگاه اصفهان
گروه اقتصادی برهان/
ادامه مطلب
تاريخ : پنج شنبه 9 خرداد 1392 | 7:07 PM | نویسنده : همراز رهبر
تأملاتی پیرامون جنبههای اقتصادی سبک زندگی(4)؛
برای ریشهکن کردن بیکاری و گسترش اشتغالزایی در جامعه، باید نسلی را تربیت کنیم که با کار اُنس بگیرد. ضروری است والدین کودکان خود را علاوه بر تحصیل ، با کار و تلاش نیز آشنا نمایند و با مهارتآموزی و مشارکت دادن آنها در فعالیتهای اجتماعی افراد مسئولیتپذیری تربیت نمایند.
بهزاد رادنسب؛ نیروی انسانی در هر جامعهای به عنوان باارزشترین سرمایه محسوب میشود؛ به طوری که شاهدیم در نظام بینالملل کشورهایی که دارای جمعیت بیشتری هستند، در رشد اقتصادی گوی سبقت را از سایر ملل ربودهاند. از آن جمله میتوان به کشورهای چین، هند، مالزی و... اشاره کرد.نیروی انسانی سرمایهای است که میتواند با تخصص و دانش خود علوم و دانش را بومی کند و رشد اقتصادی را در هر زمینهای که کشور به آن نیاز دارد ارتقا دهد و به خودکفایی برساند.
در این میان، آنچه نیروی انسانی را باارزشترین سرمایه میکند، تخصص و دانش و در کنار آن تعهد و وجدان کاری است که باعث میشود کار مفیدی در جامعه صورت گیرد. اما بهکارگیری افراد در کاری که با تواناییها و اطلاعات ایشان همخوانی ندارد یا تغییر در فعالیت کاری او میتواند زمینهی ناخشنودی و کارگریزی را در فرد ایجاد نماید. همچنین کارگریزی در بسیاری از افراد به یک امر طبیعی تبدیل شده است و بیشترین دلیل آن تنبلی و فرار از مسئولیت است. در واقع عدم مسئولیتپذیری، خود یکی دیگر از عوامل کارگریزی محسوب میشود. خصوصیات روانی، از جمله تنبلی و آزمندی، در کنار سازگاری با ناامیدی، سبب میشود افرادی خسته و عبوس و غمگین در جامعه حضور داشته باشند که با شادی و کار بیگانهاند و از فعالیت و خلاقیت رویگردان هستند.
محققی به نام تالکوت پارسونز، در تبیین علل توسعهنیافتگی و عدم تحرک و پیشرفت افراد، از کسانی که خود را با اوضاع تطبیق نمیدهند و غیرفعال هستند به عنوان افرادی نام برده است که بیش از هر چیز به آزادی خود علاقهمندند و حاضرند بهای آن را حتی اگر فقر باشد، بپردازند. در واقع وی معتقد است که فقرا موارد خاصی هستند که به طور کامل و مناسب اجتماعی نشدهاند و سایر افراد ناسازگار با جامعه کسانی هستند که نه هدفهای تعیینشده از سوی اجتماع را درک کردهاند (مثلاً موفقیتهای اقتصادی و اجتماعی) و نه از روشهای رسیدن به آن آگاهی دارند.
ادامه مطلب
تاريخ : پنج شنبه 9 خرداد 1392 | 7:06 PM | نویسنده : همراز رهبر
تأملاتی پیرامون جنبههای اقتصادی سبک زندگی(3)؛
تقاضای افسارگسیخته برای مصرف در ایران ناشی از عدم ارضای خواستههای اولیهی انسانی (خوراک، پوشاک و...) در بین خیل عظیم جمعیت جوان کشور است. حالا چرا ایرانی ها زیا مصرف میکنند و برای مدیریت مصرف چه باید کرد و چند سوال دیگر...
مهرداد بختیاری؛ «روزنامههای چین اخیراً از مردم این کشور خواستند بیش از گذشته مصرف کنند. مردم چین نزدیک به 2 هزار و 800 میلیارد دلار پول در بانکهای این کشور سپردهگذاری کردهاند و دولت در تلاش است تا آنان را ترغیب به مصرف بیشتر برای تحرک اقتصادی کند. دولت چین در 2 دههی گذشته از این پسانداز برای رشد اقتصادی کمک گرفته است، اما اکنون دولت امیدوار است مردم با مصرف بیشتر به رشد اقتصادی کشورشان کمک کنند.»
مطالب فوق درخواست یکی از بزرگترین اقتصادهای دنیا از مردم کشورش است!
«من میخرم، پس هستم» شعار فرهنگ مصرفگرایی یا Consumerism است. مصرفگرایی یک مفهوم اقتصادی اجتماعی است که خرید کالاها و خدمات را به هر میزان بیشتر تشویق میکند. بسیاری شروع این اصطلاح را از طریق تورستن وبلن (Thorstein Veblen) میدانند. وبلن اقتصاددان و جامعهشناس آمریکایی (نروژیتبار) و از رهبران نهادگرایی است که در شاهکار خود، «نظریهی طبقهی مرفه»، به معرفی عبارت «مصرف متظاهرانه» میپردازد. البته این نظریه تنها یک بُعد از مصرفگرایی است. وی در این زمینه به نتیجهی مصرفگرایی شدید از بُعد اشرافیگری اشاره میکند و مثال میآورد که وقتی یکی از کارکنان قصر، که وظیفهی جابهجا کردن صندلی از جلوی شومینه را دارد غایب میشود، فرد ثروتمند آن قدر بر روی صندلی مینشیند تا کباب شود، زیرا حاضر نیست حتی چنین کار سادهای را نیز خودش انجام دهد. این مثال حد نهایی مصرفگرایی را در شرایط ایدهآل آن نشان میدهد؛ پیدایش یک طبقهی به شدت اشرافی و مصرفگرا و یک طبقهی فقیر. این 2 طبقه 2 روی یک سکه هستند: مصرفگرایی افراطی.
ادامه مطلب
تاريخ : پنج شنبه 9 خرداد 1392 | 7:04 PM | نویسنده : همراز رهبر
تأملاتی پیرامون جنبههای اقتصادی سبک زندگی(2)؛
نبود فرهنگ مناسب کار، در کشور ما، موجب شده است تا «کمکاری» یا «کارگریزی» در میان مردم به نوعی عادت تبدیل شود و افراد در بسیاری از موارد ارزشی برای شغلی که در جامعه به عهده دارند قائل نشوند. سؤالی که در اینجا مطرح میشود این است که چه عواملی باعث به وجود آمدن کارگریزی کارکنان خواهد شد؟ راهحل رفع مشکل چیست؟
عبدالصمد رحمانی؛ ضعف فرهنگ و اخلاق کار، که در قالب ضعیف بودن مسئولیتپذیری شغلی نمود مییابد، از نظر بسیاری از محققان یکی از موانع اصلی توسعهیافتگی در ایران محسوب میشود. نبود فرهنگ مناسب کار، در کشور ما، موجب شده است تا «کمکاری» یا «کارگریزی» در میان مردم به نوعی عادت تبدیل شود و افراد در بسیاری از موارد ارزشی برای شغلی که در جامعه به عهده دارند قائل نشوند.
سؤالی که در اینجا مطرح میشود این است که چه عواملی باعث به وجود آمدن کارگریزی کارکنان خواهد شد؟ راهحل رفع مشکل چیست؟ در این مقاله، مهمترین علل بروز کارگریزی مورد بررسی قرار میگیرد و سعی میشود راهکارهای مناسب ارائه شود.
ارتباط «فرهنگ کار» با کارگریزی
«فرهنگ کار» مفهومی است که کمتر در جامعهی ایرانی تعریف شده است؛ این در حالی است که در جهان پیشرفتهی صنعتی، با تأکید بر نیروی انسانی و نگرشهای آنها به کار و تولید، مفهوم «فرهنگ کار» از اهمیت زیادی برخوردار است. به طور کلی، فرهنگ کار به مجموعهی ارزشهاو نگرشهای پذیرفتهشدهی یک گروه کاری در انجام فعالیتهای یک سازمان گفته میشود. به عبارت دیگر، فرهنگ کار به معنی ارزشها و نگرشهای درونیشده و مورد پذیرش جمعی قرارگرفته در یک سازمان است.
یکی از موانع اصلی توسعه در ایران موانع فرهنگی، به ویژه ضعف فرهنگ و اخلاق کار در ایران، است.از مهمترین نشانههایی که ضعف فرهنگ کار در ایران را مشخص میسازد میتوان به «کارگریزی» اشاره کرد و مواردی از قبیل گریز از محل کار، غیبتهای مکرر، مرخصیهای روزانه و به خصوص مرخصیهای ساعتی مکرر، بیانگیزگی در کار، اتلاف وقت در محل کار، عدم ارزشگذاری برای کار و امثالهم را به عنوان مصادیق آن برشمرد که متأسفانه به صورت بارز در محیطهای کاری ایران وجود دارد و قابل مشاهده است.
ادامه مطلب
تاريخ : پنج شنبه 9 خرداد 1392 | 6:57 PM | نویسنده : همراز رهبر
سید پرویز جلیلی کامجو/ تأملاتی پیرامون جنبههای اقتصادی سبک زندگی(1)؛
افزایش کیفیت کالاهای داخلی یکی از شاخصهای اصلی اقتصاد مقاومتی است؛ اما سؤال اصلی این است که با وجود اهمیت موضوع کیفیت و تأکید بر آن، چرا در اقتصاد ایران به این مسئله به صورت جدی پرداخته نمیشود؟ آیا این مسئله نشان از وجود مشکلات ساختاری و ریشهای در زمینهی ارتقای کیفیت در اقتصاد ایران نیست؟
گروه اقتصادی برهان/ سید پرویز جلیلی کامجو؛ «اعتماد» یکی از ابعاد سرمایهی اجتماعی است که وجود آن در جامعه باعث کاهش هزینههای مبادله و تسهیل مبادلات میشود و مزایای مثبت خارجی فراوانی برای جامعه ایجاد مینماید. متأسفانه امروزه جامعهی ایرانی از این سرمایهی اجتماعی تا حد زیادی محروم است و یکی از مصادیق آن این است که مصرفکنندگان به توزیعکنندگان و تولیدکنندگان داخلی اعتماد ندارند. کیفیت محصولات و ارائهی مناسب خدمات، که اعتماد عمومی به خدمات و تولیدات داخلی را افزایش میدهد، از مهمترین عوامل رشد اقتصادی محسوب میشود. نگرشهای جدید در بحث مدیریت کیفیت، اثبات کرده است که ارزانترین مسیر در فعالیت اقتصادی بنگاهها و ماندگاری تولیدکنندگان در بازارهای هدف، عبارت است از: «ارتقای کیفیت تولیدات»
با توجه به تأکید مقام معظم رهبری بر توجه به کیفیت تولیدات داخلی، در این مقاله برآنیم تا دلایل کاهش سطح کیفی تولیدات کالاهای داخلی را از ابعاد مختلف ارزیابی کنیم. البته بحث کیفیت، هم در بخش «خدمات» و هم در بخش «کالاها» مطرح است؛ اما در این مقاله به بحث پایین بودن کیفیت خدمات دولتی و خصوصی در ایران نمیپردازیم و فقط کیفیت کالاها را در نظر خواهیم گرفت. مهمترین مزیت افزایش کیفیت کالاهای داخلی این است که منجر به افزایش قدرت رقابتپذیری کالاهای ایرانی در سطوح بینالمللی و منطقهای، افزایش تمایل بازار داخلی به خرید کالای بومی و کاهش واردات و وابستگی به خارج خواهد شد. همچنین قابل ذکر است که افزایش کیفیت کالاهای داخلی یکی از شاخصهای اصلی اقتصاد مقاومتی است و همین امر اهمیت این موضوع را دوچندان مینماید. اما سؤال اصلی این است که با وجود اهمیت موضوع کیفیت و تأکید بر آن، چرا در اقتصاد ایران به این مسئله به صورت جدی پرداخته نمیشود؟ آیا این مسئله نشان از وجود مشکلات ساختاری و ریشهای در زمینهی ارتقای کیفیت در اقتصاد ایران نیست؟
ادامه مطلب
.: Weblog Themes By Pichak :.
