گويي كه ديروز بود؛ رهبر انقلاب با ندايي حكيمانه و مدبرانه همگان را به صرفه جويي و اصلاح الگوي مصرف دعوت كردند؛ و از آن روز نزديك به يك سال گذشت. ولي آيا هيچوقت چرتكه انداختيم و ببينيم كه سهم هر كدام از ما براي تحقق اين امر حياتي و سرنوشت سازچقدر بوده است؟ آیا واقعا درحالیکه بیش از دوسوم از روزها و ساعتهای سالی که در شرف اتمام است، صرف مناقشات و مباحثات و سخنرانی ها و موضع گیری های پس از انتخابات ریاست جمهوری گردید، فرصتی را برای اندیشیدن و برنامه ریزی هاي اصولی و راهبردی برای حرکت به سمت اصلاح واقعی الگوی مصرف باقی گذاشت؟
البته ناگفته پيداست كه موضوع اصلاح الگوي مصرف منحصر به يك سال خاص نبوده و نيست و يك امر كاملا مستمر و دائمي است و هيچ صاحب عقل سليمي هم انتظار نداشته است كه همه مشكلات و نارسايي ها يك ساله حل شوند؛ لكن انتظار اين بوده ، درسالي كه گذشت، برنامه هاي كلان و كاربردي وعملي كوتاه مدت و ميان مدت و دراز مدت تدوين و ابلاغ مي گرديد و زمينه هاي انگيزشي و تشويقي و ترغيبي بيش ازپيش گسترش مي يافت. اگرچه اقدامات مفيدي هم در اين زمينه صورت گرقته است.
نكته حائز اهميت ديگر اين است كه فراموش نكنيم صرفه جويي و اصلاح الگوي مصرف، تنها وظيفه مردم بويژه طبقات كم در آمد و متوسط جامعه نيست كه با نصب لامپ هاي كم مصرف در تمام نقاط خانه هاي خود به اقتصاد خانواده خود و دولت كمك كنند؛ بلكه مهمتر و موثرتر از همه وظيفه طبقات مرفه و ثروتمند جامعه و همچنين تمامي سازمان ها و نهادهاي دولتي و غير دولتي و مراكز تصميم گيري و نظامي و انتظامي و خلاصه آحاد ملت است كه در جهت اصلاح واقعي و موثر و انديشمندانه الگوي مصرف و صرفه جويي هاي همه جانبه قدم بردارند. در اينجا به گوشه اي ازعملكردمان در سال اصلاح الگوي مصرف اشاره اي مي كنم:
1-افزايش بي رويه بودجه هاي جاري و اداري؛
2-افزايش و ايجاد پست هاي سازماني جديد بويژه در بخش هاي اداري و دفتري كه مي توان به نمونه هاي آن در وزارتخانه هاي نيرو و آموزش و پرورش اشاره كرد كه بعضا جزكارآفريني كاذب و تنومندتر و فربه تر كردن بدنه دولت هيچ سود ديگري ندارد. اين درحالي است كه با مراجعه به يسياري از ادارات و سازمانها در ساعات اداري و مواجه شدن با اتاقها و ميزهاي خالي- كه البته پرسنل آنها به علت بيكاري به دنبال امور خود هستند- شاهد تورم و كثرت نيروي انساني در دستگاههاي دولتي خواهيد شد؛
3-صرف هزينه هاي هنگفت و سرسام آور و بهدر رفتن دهها ميليون نفرساعت از وقت ملت براي جمع آوري اطلاعات اقتصادي خانوارها جهت خوشه بندي هايي كه باطل و ناكارآمد اعلام گرديد؛
4-افزايش كم سابقه بودجه هاي فرهنگي نهادهاي متنوع عرصه فرهنگي و ديني كه عموما قابليت رصد و اندازه گيري در ميزان عملكرد و نتايج ملموس آنها وجود ندارد. به عبارتي مشكل اصلي فرهنگ كشور فقدان مديريت هماهنگ و كارآمد و هدفمند است نه بودجه؛
5-افزايش بي سابقه مصرف گاز در روزهاي اخير به گفته مسئولين امر؛
6-افزايش روزافزون و دردناك و عذاب آور ترافيك شهري كه افزايش بي رويه مصرف بنزين، هدررفتن ميليون ها نفرساعت وقت مفيد و باارزش مردم، با تاخيرهاي طولاني برسركارحاضرشدن، فرسودگي و خستگي روحي و رواني و جسمي مردم و.... از نتايج ملموس و آشكار آن است؛ و نتايج پنهان و درازمدت آن داستان ديگري دارد؛
7-صرف هزاران ساعت وقت بسياري از مسئولين و خواص در جهت نامه پراكني و سخنراني و خطابه و مناظره و مصاحبه و پاسخگويي عليه يكديگر و متهم كردن و تخريب اين و آن و صغري و كبري چيدن ها بجاي صرف وقت در جهت تفكر و انديشه براي ساختن و آباد كردن كشور؛
8- افزايش ورود خودروهاي گران قيمت و اشرافي و پرمصرف؛
9- افزايش روزافزون ورود بدون كنترل انواع كالاهاي رنگارنگ برقي خانگي كم كيفيت و پرمصرف و بعضا تجملي بويژه از نوع چيني و با ضريب كارآيي و راندمان پايين و فاقد شرايط استاندارد؛
10- ورود صنايع و كارخانجات دست چندم خارجي به بهانه ارزان بودن كه عمرمفيدشان تمام شده و راندمانشان كاهش يافته و ديگر ارزش اقتصادي ندارند و كشورهاي اروپايي ادامه كارشان را بر خلاف مصالح اقتصادي و زيست محيطي مي دانند؛ و در واقع هزينه هاي انر‍‍‍‍ژي مصرفي و سرويس و نگهداري آنها بمراتب بيش از منفعتشان است.
اينهايي كه گفته شد، تنها نمونه اي از خروارها اسراف و تبذير بود؛ وبنظر مي رسد با توجه به جميع جهات و شواهد موجود، هنوز انگيزه و اراده اي جدي و پولادين در جهت صرفه جويي و اصلاح الگوي مصرف، چه در ميان مردم و چه در ميان مسئولين و دولتمردان ايجاد نشده است.
لذا پيشنهاد مي شود، براي اينكه معنا و ارزش و اهميت واقعي صرفه جويي و اصلاح الگوي مصرف را درك كنيم، يك شب را با فكر يك ايران بدون نفت و گاز به بسترخواب برويم و در مقابل بودجه بدون نفت كشور را هم در نظر بگيريم؛ آيا هيچكدام از مردان و زنان غيرتمند و دلسوز اسلام و ايران خواب به چشمانشان خواهد آمد؟!

محمد يزدي زاده