عمریست رهین منت زهرائیم

  رَكَعَ- رَكْعاً و رُكُوعاً: إنحنى و طأطأ رأسه، و منه الركوع في الصلوة.

زنى را كه اهل ركوع بر درگاه احديت باشد، راكعه گويند.

فاطمه‏ى زهرا عليهاالسلام، در شب جمعه تا صبح در ركوع بود.

عن الحسن بن على بن أبي‏طالب عليه‏السلام قال:

«رأيت أمي فاطمة عليهاالسلام قامت في محرابها ليلة جُمْعَتها فلم تزل «راكعة» ساجدة حتى إتّضح عمود الصبح و سمعتها تدعو للمؤمنين والمؤمنات و تسمّيهم و تكثر الدعاء لهم و لا تدعو لنفسها بشى‏ء. فقلت لها: يا اُمّاه لِمَ لاتدعين لنفسك كما تدعين لغيرك؟ فقالت: يا بُنىَّ! الجارّ ثم الدّار،

امام حسن عليه‏السلام مى‏فرمايد: مادرم را در يك شب جمعه ديدم كه به نماز ايستاده، و پى‏درپى در ركوع و سجود بود، تا صبح شد. شنيدم زنان و مردان با ايمان را، با نام مى‏خواند و از خداوند براى آنها دعاى خير مى‏نمود و براى خودش هيچ چيز از خداوند نمى‏خواست.

از او سؤال كردم: چرا براى خودتان چيزى نمى‏طلبيد؟ فرمودند: پسرم! اوّل بايد همسايه‏ها را دعا نمود و بعد خويشتن را.» (1)

  1- بحارالانوار، ج 43، ص 81، ر 3 از علل‏الشرايع.

  از نظر لغت در نام صديقه گذشت

فاطمه‏ى زهرا عليهاالسلام در گفتار و كردار به حدى راستگو و درست كردار بوده‏اند كه براى اين صفت ايشان، داراى چندين لقب مى‏باشند.
مانند، صادقه، صديقه و صدوقه.

على جان! هرچه زهرا گفت تنفيذ كن!

«... يا علي! إني قد اوصيت فاطمة ابنتى بأشياء و أمرتها أن تلقيها إليك فانفذها، فهي الصادقة «الصدوقة»، ثم ضمها إليه و قبل رأسها، و قال: فداك أبوك يا فاطمة!...،
اى على! من فاطمه را به مسائلى وصيت كردم و مطالبى را به او گفته‏ام كه برايت بگويد، هرچه فاطمه گفت، آن را تنفيذ كن، زيرا او بسيار راستگو و صادق است. سپس زهرا را در آغوش گرفت و سرش را بوسه زد و فرمود: فاطمه جان! پدرت فدايت باد.» (1)

  1- بحارالانوار، ج 22، ص 490، ر 36.

  هَدَى، هُدىً و هَدْياً و هِدْيَةً و هِدايَةً: أرشده، و هو ضد أضلّه،
يقال: «هداه الطريق و هداه إلى الطريق و للطريق»، أي، بينه له و عرّفه به،
المَهدّى، الّذي قد هداه اللَّه إلى الحقّ.
زنى را كه هدايت شده باشد، مهديه گويند. فاطمه‏ى زهراء عليهاالسلام مهديه بودند، يعنى از طرف خداوند مورد هدايت قرار گرفته بودند و هركس خداوند او را راهنمايى كند، هيچ‏گاه گمراه نخواهد شد.
فاطمه‏ى زهرا عليهاالسلام هدايت شده از طرف خداوند.
عن موسى بن جعفر عن أبيه عليهم‏السلام... قال رسول‏اللَّه صلى اللَّه عليه و آله: «موفّقة رشيدة «مهديّة» ملهمة...،
پيامبر صلى اللَّه عليه و آله فرمودند: تو يك زن موفقه و رشيده هستى كه از سوى خداوند مورد الهام واقع شده است و از طرف او هدايت يافته‏اى.» (1)

  1- بحارالانوار، ج 22، ص 492، ر 37 همچنين، ج 81، ص 324، ر 18، ر. ك: لقب رشيده.

  شَهيد و شِهيد: الّذي لا يغيب شى‏ء عن علمه، القتيل في سبيل‏اللَّه،

والإسم الشهادة، قيل سمّي بذالك لقيامه بشهادة الحق في أمر اللَّه.

يكى از اسامى سياسى و افتخارآميز فاطمه‏ى زهراء عليهاالسلام شهيده مى‏باشد. اولين شهيده‏ى راه ولايت، فاطمه‏ى زهراء عليهاالسلام است. در اين باره به روايت ذيل توجه فرماييد.
فاطمه‏ى زهرا عليهاالسلام شهيده‏ى بين ديوار و در.
«... فأقبل الناس حتى دخلوا الدار فكاثروه (1)

و ألقوا في عنقه حبلاً فحالت بينهم و بينه فاطمة عليهاالسلام عند باب البيت فضربها قنفذ الملعون بالسوط فماتت حين ماتت و أنّ في عضادة (2)

بيتها و دفعها فكسر ضلعها من جنبها فألقت جنينا من بطنها فلم تزل صاحبة فراش حتى ماتت- صلى اللَّه عليها- من ذلك «شهيدة»...

... مردم جلو آمدند تا وارد خانه شدند و بر اميرالمؤمنين عليه‏السلام مسلط شدند و طنابى در گردن مولا انداختند.

حضرت فاطمه عليهاالسلام ميان اميرالمؤمنين عليه‏السلام و مردم قرار گرفت و مانع بردن آن حضرت شد. قنفذ ملعون با شلاق بر بازوى حضرت زهراء عليهاالسلام زد. اين ضربه براى دختر پيامبر كشنده بود. بازوى آن حضرت آن قدر ورم كرد كه تصور مى‏شد ايشان بازوبند بسته باشند. فاطمه‏ى زهراء عليهاالسلام مجبور شد به گوشه‏اى از خانه پناه برد. آن ملعون حضرت زهراء عليهاالسلام را چنان از على جدا نمود كه بر ديوار اصابت نمودند و پهلوى آن حضرت شكسته شد و محسن را نيز سقط نمود و پس از آن بسترى شد تا به شهادت رسيد، لذا حضرت فاطمه عليهاالسلام «شهيده» هستند.» (3)

فاطمه‏ى زهرا عليهاالسلام راستگوى شهيده.
عن أبي‏الحسن عليه‏السلام قال:
«إنّ فاطمة عليهاالسلام صديقة «شهيدة»...
امام رضا عليه‏السلام فرمودند: فاطمه‏ى زهراء عليهاالسلام زنى بسيار راستگو و شهيده در راه اسلام هستند.» (4)

  1- كاثره مكاثرة: چيرگى نمود و در بسيارى مال نبرد كرد.

2- عضادة الشى: جانب و طرف يك شى.

3- بحارالانوار، ج 43، ص 197، ر 29 از كتاب سليم بن قيس الهلالى.

4- اصول كافى، ج 1، ص 458، ر 2.

  از نظر لغت، در لقب حورا گذشت.

از آنجايى كه خلقت حضرت فاطمه عليهاالسلام با ميوه‏هاى بهشتى در ارتباط بوده است، لذا صفات حوريه‏هاى بهشتى نيز در وجود آن حضرت فراوان يافت مى‏شوند بدين جهت او را «حوريه» گويند، يعنى فاطمه‏ى زهرا عليهاالسلام فرشته خصال بود. فاطمه‏ى زهرا عليهاالسلام بوى بهشت مى‏دادند و همچون فرشتگان همواره باكره بودند و هيچ‏گاه خون حيض، يا نفاس نمى‏ديدند.
پيامبر فاطمه‏ى زهرا عليهاالسلام را حوريه خطاب مى‏كند.
عن سلمان الفارسى رضي‏اللَّه‏عنه قال:
«كنت واقفاً بين يدى رسول‏اللَّه صلى اللَّه عليه و آله أسكب الماء على يديه إذا دخلت فاطمة عليهاالسلام و هى تبكى، فوضع النبى صلى اللَّه عليه و آله يده على رأسها و قال: ما يبكيك؟ لاأبكى اللَّه عينيك يا «حورية»!. قالت: مررت على ملاء من نساء قريش و هن مخضبات فلما نظرن إلىّ وقعوا فيّ و فيّ إبن عمّي.
فقال لها: و ما سمعت منهن؟ قالت: قلن كان قد عزّ (1)
على محمد أن يزوّج إبنته من رجل فقير قريش و أقلهم مالاً. فقال لها: واللَّه يا بنية! ما زوّجتك ولكن اللَّه زوّجك من علي فكان بدوه منه...،
سلمان فارسى مى‏گويد: خدمت پيامبر صلى اللَّه عليه و آله بودم و آب روى دست مباركشان مى‏ريختم كه در اين حين فاطمه عليهاالسلام وارد شد در حالى كه مى‏گريست، حضرت فاطمه عليهاالسلام عرضه داشتند: بر گروهى از زنان قريش مى‏گذشتم هنگامى كه آنها مرا ديدند به بد گفتن از من و على عليه‏السلام پرداختند. پيامبر صلى اللَّه عليه و آله به فاطمه عليهاالسلام فرمودند: چه شنيدى؟
حضرت فاطمه عليهاالسلام عرضه داشت: مى‏گفتند: چقدر براى محمّد بد شد كه دخترش را به مرد فقيرى از قريش داد. پيامبر اكرم صلى اللَّه عليه و آله فرمودند:
زهراء جان! به خدا قسم من تو را شوهر ندادم، خداوند تو را به عقد على عليه‏السلام درآورد.» (2) ... فقال صلى اللَّه عليه و آله:
«إنّ فاطمة خلقت «حورية» في صورة إنسية،
پيامبر اكرم صلى اللَّه عليه و آله مى‏فرمود: زهراء عليهاالسلام خلقتى از فرشتگان دارد كه در پوستى از انسانها قرار گرفته است.» (2)

  1- عزّ: ارجمند شد، ناگوار است براى...، قوى شد، ضعيف شد. 2- بحارالانوار، ج 43، ص 149، ر 6 همان مأخذ، ص 7 از فضايل شهر رمضان.

2- بحارالانوار، ج 43، ص 7 و 8 از كشف‏الغمه.

  از نظر لغت در اسم راضيه توضيح داده شد.

در صفت رضا، آن قدر رضاى حضرت زهراى مريضه عليهاالسلام مثال‏زدنى است كه براى اين صفت نيك ايشان، چندين لقب ذكر شده است. «راضيه» «مرضيه» و «رضيه».
فاطمه‏ى زهرا عليهاالسلام راضى در برابر همه‏ى سختيها.
عن الصادق عليه‏السلام قال:

«دخل رسول‏اللَّه صلى اللَّه عليه و آله على فاطمة عليهاالسلام و عليها كساء من ثلة الابل و هى تطحن بيدها و ترضع ولدها فدمعت عينا رسول‏اللَّه صلى اللَّه عليه و آله لما ابصرها فقال: يا بنتاه! تعجلى مرارة الدنيا بحلاوة الآخرة فقد أنزل اللَّه علي «و لسوف يعطيك ربك فترضى»،

امام صادق عليه‏السلام فرمود: رسول خدا صلى اللَّه عليه و آله وارد منزل فاطمه عليهاالسلام شد. فاطمه‏ى زهرا عليهاالسلام در حالى كه لباس خشنى از پشم شتر در تن داشت با يك دست آسيا مى‏كرد و با دست ديگر فرزندش را در آغوش داشته و به او شير مى‏داد. اشك در چشمان پيامبر ظاهر شد، فرمود: دخترم! تلخى دنيا را در برابر شيرينى آخرت تحمل كن، چرا كه خداوند بر من نازل كرده است كه آنقدر پروردگارت به تو مى‏بخشد، تا تو راضى شوى. «و لسوف يعطيك ربك فترضى.» (1)
«السلام عليك أيّتها «الرضيّة» المرضية،

درود بر تو! اى زنى كه به مقدرات الهى راضى هستى و خداوند نيز از تو راضى است!» (2)

  1- أبوعلي الفضل بن الحسن الطبرسي، مجمع‏البيان، ج 10، ص 644.

2- بحارالانوار، ج 100، ص 199، ر 20 از الاقبال، ص 100.

  سَجَدَ- سُجوداً: إنحنى، خاضعاً، وضع جبهته بالأرض متعبداً.
زنى را كه پيشانى بر درگاه حضرت حق بسايد، ساجده گويند.
فاطمه‏ى زهرا عليهاالسلام پس از ولادت بر خداوند سجده كرد.
قالت خديجة رضي‏اللَّه‏عنها:
«كانت فاطمة تحدث في بطن امّها، و لمّا ولدت، فوقعت حين وقعت على الأرض «ساجدة» رافعة إصبعها،
حضرت خديجه عليهاالسلام فرمود: فاطمه آنگاه كه در رحم مادر بود با مادر خود سخن مى‏گفت و آن زمان كه متولد شد، بر زمين سجده كرد و انگشتان خود را به طرف آسمان گرفت.» (1)

  1- فاطمه‏ى زهراء بهجة قلب المصطفى، ج 1، ص 183 از سيرة الملا، ذخايرالعقبى، ص 45، نزهة المجالس ج 2، ص 227.

  حبَّ، حُبّاً و حِبّاً: وَدَّه، حَبَّ- و حَبُبَ- إليه: صار حبيباً له، أي، محبوباً،

الحبيب: المُحِبّ تقول أنا حبيبكم، أي مُحِبُّكم، المحبوب، تقول: «هذا حببيبي»، أي، محبوبي.

حبيبه، يعنى زنى محبوب و دوست داشتنى، زنى كه او را دوست داشته باشند. «حبيبة حبيب‏اللَّه»، يعنى پيامبر خدإ؛
ّّ صلى اللَّه عليه و آله كه حبيب خداوند است، فاطمه‏ى زهرا عليهاالسلام را دوست مى‏دارد.

فاطمه‏ى زهرا عليهاالسلام محبوبه‏ى رسول‏اللَّه صلى اللَّه عليه و آله.
عن أبي‏عبداللَّه عليه‏السلام قال:... قال أميرالمؤمنين عليه‏السلام:

«... فلما كانت الليلة الّتى أراد اللَّه أن يكرمها و يقبضها إليه أقبلت تقول: و عليكم السلام و هي تقول لي: يا إبن عمّ قد أتاني جبرئيل مسلّماً و قال لي: السلام يقرأ عليك السلام يا «حبيبة» حبيب‏اللَّه! و ثمرة فؤاده، اليوم تلحقين بالرفيع الأعلى و جنة المأوى ثم إنصرف عني...، امام صادق عليه‏السلام فرمودند:

... اميرالمؤمنين عليه‏السلام فرمودند: شبى كه خداوند مى‏خواست جان زهراء عليهاالسلام را بگيرد، زهراء به طرف قبله رو نمودند و گفتند: درود بر شما باد. و به من گفت: اى پسر عمو، جبرئيل در حالى كه درود مى‏فرستاد بر من وارد شد و گفت: «سلام»، بر تو درود مى‏فرستد، اى محبوب پيامبر! و اى ثمره‏ى قلب رسول! امروز به ملكوت اعلى خواهى شتافت و سپس از من دور شد....» (1)

  أَنِسَ- أَنَسَ- أَنَسَ- تَأَنَّسَ: صار إنساناً،

إِنْسِي و أَنْسي: البشر أو غير الجن والملاك.

فاطمه‏ى زهراء عليهاالسلام الگوى تمامى انسانها از زن و مرد بوده و هست، زيرا در انسانيت به تمام درجات كمال رسيده بودند، امّا چون نصيبى از بهشت داشت، او را حوراء انسيه مى‏گويند، يعنى انسانى فرشته صفت.
فاطمه‏ى، انسانى بهشتى.
... قال رسول‏اللَّه صلى اللَّه عليه و آله:
?... ففاطمة حوراء ?انسية? فإذا إشتقت إلى الجنة شممت رائحة فاطمة عليهاالسلام،
پيامبر صلى اللَّه عليه و آله فرمودند: هرگاه مشتاق بهشت مى‏شوم، فاطمه عليهاالسلام را مى‏بويم. فاطمه عليهاالسلام بوى بهشت مى‏دهد. او فرشته‏اى در پوست انسان است.? (1)
فاطمه‏ى زهرا عليهاالسلام فرشته‏اى در قالب انسان.
عن أسماء بنت عميس قالت:
?قال رسول‏اللَّه صلى اللَّه عليه و آله و قد كنت شهدت فاطمة عليهاالسلام و قد ولدت بعض ولدها فلم أر لها دماً فقال صلى اللَّه عليه و آله: إن فاطمة خلقت حورية في صورة ?إنسية.?
اسماء بنت عميس مى‏گويد: پيامبر اكرم صلى اللَّه عليه و آله فرمودند: من زايمان فاطمه عليهاالسلام را در تولد بعض فرزندانش ديده‏ام، او از زايمان، هيچ خونى نديد، زيرا فاطمه عليهاالسلام فرشته‏اى در صورت انسانهاست.? (2)

  1- بحارالانوار، ج 43، ص 5، ر 5 از علل‏الشرايع.
2- بحارالانوار ج 43، ص 7 ر 8 از كشف‏الغمه.

  شعرى را كه در پيش رو داريد اكثر القاب حضرت فاطمه‏ى زهراء عليهاالسلام را (چه آنچه را كه در نصوص آمده و يا در بيان علماى اعلام ذكر شده است) جمع نموده است.

ألقاب بنت المصطفى كثيرة *** نظمت منها نبذة يسيرة

نفسي فداها و فدا ابيها *** و بعلها الولي مع بنيها

سيدة انسية حوراء *** نورية حانية عذراء

كريمة رحيمة شهيدة *** عفيفة قانعة رشيدة

شريفة حبيبة محترمة *** صابرة سليمة مكرمة

صفية عالمة عليمة *** معصومة مغضوبة مظلومة

ميمونة منصورة محتشمة *** جميلة جليلة معظمة

حاملة البلوى بغير شكوى *** حليفة العبادة والتقوى

حبيبة اللَّه و بنت الصفوة *** ركن الهدى و آية النبوة

شفيعة العصاة ام‏الخبيرة *** تفاحة الجنة والمطهرة

سيدة النساء بنت المصطفى *** صفوة ربها و مون الهدى

قرة عين المصطفى و بضعته *** مهجة قلبه كذا بقيته

حكيمة فهيمة عقيلة *** محزونة مكروبة عليلة

عابدة زاهدة قوامة *** باكية صابرة صوامة

عطوفة رأوفة حنانة *** البرة الشفيقة الانانة

والدة السبطين دوحة النبي *** نور سماوي و زوجة الوصي

بدر تمام غرة غراء *** روح ابيه درة بيضاء

واسطة قلادة الوجود *** درة بحر الشرف والجود

ولية اللَّه و سر اللَّه *** امينة الوحى و عين اللَّه

مكينة فى عالم السماء *** جمال الآباء شرف الابناء

درة بحر العلم والكمال *** جوهرة العزة والجلال

قطب رحى المفاخر السنية*** مجموعة الم‏آثر العلية

مشكوة نور اللَّه والزجاجة *** كعبة الآمال لأهل الحاجة

ليلة قدر ليلة مباركة*** ابنة من صلت به الملائكة

قرار قلب امها المعظمة*** عالية المحل سر العظمة

مكسورة الضلع رضيض الصدر ***مغصوبة الحق خفي القبر (1)

  1- جنةالعاصمة، ص 66- 68.