سال 88،سال اصلاح الگوی مصرف

لامپ کم مصرف

سهم روشنایی از كل مصرف الكتریسته خصوصاً در زمان اوج مصرف چشمگیر است به عنوان مثال در ایران حدود ۳۰ درصد از كل انرژی مصرفی و حدود ۴۵ تا ۵۰ درصد از مصرف پیك صرف تأمین روشنایی می ‎ شود. در دو دهه اخیر پس از ظهور لامپ ‎ های كم ‎ مصرف تعداد زیادی از دولت ‎ ها و شركت ‎ های تأمین ‎ كننده انرژی، با مشاهده فاصله قابل ملاحظه هزینه احداث تأسیسات تولید و شبكه ‎ های برق ‎ رسانی و هزینه نسبتاً كم جایگزینی لامپ ‎ های رشته ‎ ای با كم ‎ مصرف، ۵۰ تا ۹۶ درصد از بهای لامپ ‎ ها را به صورت یارانه پرداخت نموده ‎ اند. با جایگزینی لامپ ‎ های مذكور می ‎ توان با هزینه احداث و تولید یك كیلووات حدود ۲۶ كیلووات از ظرفیت تولید و ۱۶ كیلووات از ظرفیت شبكه توزیع برق صرفه ‎ جویی كرد .

در كشورهای غربی با اینكه ظاهراً مشكلی برای تولید انرژی الكتریكی وجود ندارد، لامپ ‎ های كم ‎ مصرف جانشین لامپ ‎ های معمولی گردیده و با پیك ‎ سایی مناسب و در نتیجه كاهش سرمایه ‎ گذاری برای احداث نیروگاه ‎ ها سود زیادی بدست آمده است. (كاهش آلودگی محیط زیست نیز از فواید جنبی این جایگزینی است (

فواید جایگزینی لامپ كم ‎ مصرف با لامپ رشته ‎ ای و لامپ مهتابی :

۱ـ انرژی مصرفی در لامپ كم ‎ مصرف حدود ۲۰ درصد لامپ ‎ های رشته ‎ ای است .

۲ـ طول عمر متوسط لامپ ‎ های رشته ‎ ای حدود ۹۰۰ ساعت و طول عمر لامپ ‎ های كم ‎ مصرف ۱۰۰۰۰ ساعت است (حدود ۱۱ برابر طول عمر لامپ ‎ های رشته ‎ ای )

۳ـ لامپ كم ‎ مصرف در مقابل تغییرات ولتاژ برق ورودی حساس نیست ( با ولتاژ ۷۰ تا ۲۵۰ ولت بدون تغییر محسوس در كیفیت نور كار می ‎ كند )

۴ـ افزایش ولتاژ در طول عمر لامپ كم ‎ مصرف اثر چندانی ندارد ولی در لامپ رشته ‎ ای باعث كم شدن طول عمر آن می ‎ شود .

۵ـ میزان نوردهی لامپ كم ‎ مصرف و لامپ رشته ‎ ای تقریباً برابر است .

۶ـ افت نوردهی لامپ كم ‎ مصرف در اواخر عمر به مراتب كمتر از لامپ رشته ‎ ای است .

۷ـ لامپ ‎ های كم ‎ مصرف در اثر كار گرم نمی ‎ شوند، درمقابل سرما و تغییرات درجه حرارت مقاوم بوده (تا ۳۰ درجه زیر صفر به خوبی كار می ‎ كند) و در اثر ریزش باران نمی ‎ شكند

۸ـ ضریب قدرت لامپ كم ‎ مصرف ۹۶/۰ ولی در لامپ مهتابی ۵/۰ می ‎ باشد .

۹ـ مصرف انرژی الكتریكی لامپ كم ‎ مصرف ۳۰ درصد كمتر از لامپ مهتابی است .

۱۰ـ عمر لامپ كم ‎ مصرف حدود ۵۰ درصد بیشتر از لامپ مهتابی است .

۱۱ـ لامپ كم ‎ مصرف نیازی به اتصالات متعدد نداشته و حجم لامپ مهتابی را ندارد .

سازمان بهره وری انرژی ایران

منبع www.behina.pejvak.net

ادامه مطلب

نويسنده:وحید صباغی

شنبه 24 بهمن 1388

نظرات0

حذف يارانه انرژي نگاهي ديگر به كاهش مصرف

در سالي كه به نام سال اصلاح الگوي مصرف نام‌گذاري شده بد نيست بر نحوه مصرف انرژي و سرانه آن در ايران نقبي بزنيم و اين سؤال را مطرح كنيم كه به كدام سمت در حركت‌ايم! نهيبي لازم است كه اذهان عمومي را از اين خواب غفلت مصرف‌گرايي مفرط بيدار كند را وضعيت نامعلوم انرژي را سر و سامان بدهد .

در ايران به علت سياست‌هاي نادرست مصرف به خصوص مصرف انرژي، به ازاي هر هزار دلار توليد ناخالص ملي 2/7 بشكه نفت خام مصرف مي‌شود در حالي كه اين ميزان در چين (كه تقريباً 20 برابر ما جمعيت دارد) 5/5 بشكه است. تبليغات گسترده و نصب بيلبردهاي فراوان در خيابان‌ها و بزرگراه‌هاي شهر براي مصرف بهينه انرژي متأسفانه هنوز هم شاهد هدر رفت مقدار زياد انرژي در بخش‌هاي مختلف علي‌الخصوص بخش ساختمان هستيم. مدت مصرف و هدررفت آن منحصر به زمان و فصل خاصي نيست بلكه در تمامي زمان‌ها اين اتفاق نامبارك مي‌افتد و كسي هم توجهي ندارد .

در اروپا شدت مصرف انرژي را از 29 به 19 درصدي تقليل داده‌اند كه اين تغيير درصدي قابل تأمل است و البته نبايد چشم بر روي واقعيت‌ها بست. در خصوص مديريت مصرف انرژي كشور ما نيز گام‌هايي هر چند كوچك برداشته است كه از آن جمله مي‌توان به تأسيس شركت بهينه‌سازي مصرف سوخت و تصويب قوانين و آيين‌نامه‌هاي ساختماني همانند مبحث 19 و 14 اشاره كرد .

ميزان سرانه مصرف برق در ايران تا قبل از شروع تغيير فرهنگ مصرف 2900 كيلووات ساعت بوده كه اكنون اين مقدار به 2600 كيلووات ساعت رسيده است اين در حالي است ميزان سرانه مصرف برق در جهان حدود 900 كيلووات ساعت است

شركت بهينه‌سازي مصرف سوخت كه به همت شركت نفت در سال 1371 تأسيس گرديد، وظيفه اصلي نظارت كافي و عالي بر كيفيت ساخت و ساز، اجراي مبحث19 و در كل مديريت مصرف دارد وليكن متأسفانه آن طور كه شايسته است به اين مسأله پرداخته نشده. در همايش اجراي مبحث19 كه با عنوان عزم ملي برگزار گرديد يكي از مسوولان اين امر اعلام كرد اجراي اين مبحث در ساختمان‌ها 19درصد است كه با توجه به خيل عظيم ساخت و ساز اين رقم بسيار ناچيز است .

حذف يارانه انرژي نگاهي نو به مديريت انرژي است با اين تفاوت كه اين عمل خوشايند بسياري از مصرف‌كنندگان نيست چرا كه مصرف سرانه آن در ايران براي هر نفر بيش از پنج برابر مصرف سرانه انرژي در اندونزي و دو برابر كشور چين است كه در صورت حذف يارانه انرژي و به تبع آن افزايش قيمت، خانوارها بايد هزينه زيادتري را براي مصرف انرژي پرداخت كنند .

با ادامه روند افزايشي مصرف انرژي، در آينده‌اي نزديك به يكي از واردكنندگان انرژي در دنيا تبديل خواهيم شد. لازم است در اينجا از سرنوشت نامعلوم انرژي براي آيندگان هم ياد كنيم و اين سوال را مطرح نماييم كه «آيندگان چي؟ »

يكي از راهكارهاي حفظ انرژي براي آيندگان به كارگيري حذف يارانه از حامل‌هاي سوخت و انرژي است كه مي‌تواند پاسخ مثبتي در مقابل افزايش مصرف انرژي باشد و به مدد اين طرح كاهش مصرف انرژي را در تمامي بخش‌ها شاهد باشيم .

به تازگي طرحي مبني بر «الزام تكميل سيستم سرمايش و گرمايش براي صدور پايان كار» در شوراي شهر به تصويب رسيده كه سازندگان ساختمان‌ها را ملزم به اجراي مبحث14 نموده كه در صورت چشم‌پوشي مهندسان و ... از اين مبحث پايان كار ساختمان داده نمي‌شود .

با استناد به مطالعات صورت گرفته در مركز تحقيقات مسكن و ساختمان 63 درصد ساختمان‌ها بدون سيستم گرمايشي و 71درصد بدون سيستم سرمايشي بودند كه جاي بسي «تأثر» دارد. چطور ممكن است ساختماني باشد كه سيستم سرمايش و گرمايش نداشته باشد .

طرح اصلاح الگوي مصرف تا چه حدي مي‌تواند مؤثر واقع شود زماني كه الگوي مصرف‌گرا بر تمامي زمينه‌ها حكمفرما شده آيا اين مسأله امكان‌پذير است يا نه؟ به اعتقاد بنده طرح اصلاح الگوي مصرف محقق نخواهد شد مگر در يك فاصله زماني بلندمدت و با تبيين راهكارهاي مناسب و هدفمندسازي استفاده از منابع در جهت تقليل و اصلاح مصرف، لذا دولت بايد سيستم‌هاي ناكارآمد مديريتي را اصلاح و ضمن فرهنگ‌سازي، در اين مسير گام‌هاي مؤثرتري را بردارد .

سرانه مصرف برق در ايران و الگوي مصرف در دنيا

وضعيت كنوني مصرف برق هم اكنون در شبكه سراسري كاملاً غيرمنطقي و غيرطبيعي و نيز به عبارتي نگران‌كننده است كه مي‌تواند تأثير زيادي بر اقتصاد كشور داشته باشد به طوري كه ميزان سرانه مصرف برق در ايران تا قبل از شروع تغيير فرهنگ مصرف 2900 كيلووات ساعت بوده كه اكنون اين مقدار به 2600 كيلووات ساعت رسيده است اين در حالي است ميزان سرانه مصرف برق در جهان حدود 900 كيلووات ساعت است. در اين راستا مسوولان و كارشناسان لامپ‌هاي كم‌مصرف را به عنوان وسيله روشنايي كم‌مصرف پيشنهاد دادند كه با توجه به كاهش بسيار زياد انرژي، مورد استقبال قرار گرفت ولي غافل از اين كه اين لامپ‌ها چه مضراتي دارند. البته تاحدودي راهكارهايي هم جهت برطرف شدن اين معضل انديشيده شده ولي به عنوان درمان قطعي نيست .

مصرف گاز و رتبه جهاني ايران

در سال گذشته نسبت به سال قبل از آن، زمستان گرمتري داشتيم. در حالي كه شاهد كاهش مصرف انرژي به خصوص گاز نبوديم و اين چه علتي مي‌تواند داشته باشد؟ آيا به جز سهل‌انگاري و نداشتن فرهنگ مصرف، «علت ديگري هست؟» پس از جويا شدن علت بد نيست سري هم به سرانه مصرف در ايران و جهان بزنيم. در ايران مصرف گاز 111ميليارد مترمكعب است آن طور كه واضح است در ايران مصرف گاز از سرانه بسيار بالايي برخوردار اس به طوري كه ايران را در جهان در رده سوم مصرف‌كنندگان گاز قرار داده است. اين حجم زياد مصرف انرژي در تمامي زمينه‌ها بسيار تكان‌دهنده و در جايي تأسفبار است. طرح اصلاح الگوي مصرف تا چه حدي مي‌تواند مؤثر واقع شود زماني كه الگوي مصرف‌گرا بر تمامي زمينه‌ها حكمفرما شده آيا اين مسأله امكان‌پذير است يا نه؟ به اعتقاد بنده طرح اصلاح الگوي مصرف محقق نخواهد شد مگر در يك فاصله زماني بلندمدت و با تبيين راهكارهاي مناسب و هدفمندسازي استفاده از منابع در جهت تقليل و اصلاح مصرف، لذا دولت بايد سيستم‌هاي ناكارآمد مديريتي را اصلاح و ضمن فرهنگ‌سازي، در اين مسير گام‌هاي مؤثرتري را بردارد .

ليلا شاهي - كارشناس برنامه‌ريزي شهري

منبع فارس

ادامه مطلب

نويسنده:وحید صباغی

شنبه 24 بهمن 1388

نظرات0

براي اصلا‌ح الگوي مصرف چه مي‌كنيم؟

با ركورد‌شكني در اتلاف انرژي با تاكيد مسوولان كشوري بر اصلاح الگوي مصرف در سال جديد اين موضوع با اهميت كه به فراموشي سپرده شده بود، جان تازه‌اي گرفت تا مديران با حساسيت ويژه‌اي در برنامه‌هاي خود به آن توجه كنند .

به نظر مي‌رسد يكي از مهم‌ترين راهكارهاي كنترل و كاهش مصرف انرژي در كنار روش‌هاي استفاده از سوخت‌ها و انرژي‌هاي جايگزين، اصلاح الگوي مصرف باشد؛ به نحوي كه اين عنوان ساده شايد با پيچيدگي‌هايي روبه‌رو باشد كه براحتي محقق نشود؛ اما بي‌شك توجه در سطح كلان به اين موضوع مي‌تواند گره‌گشاي بخشي از مشكلات مصرف انرژي در كشور بويژه در سطح شهري و صنعتي باشد. خوشبختانه توان علمي و كارشناسي براي تحقق اين شعار در كشور وجود دارد و بايد ديد براي اجراي اين مبحث در عمل چقدر كارآمد و اثرگذار برنامه‌ريزي خواهد شد .

تعاملات موجود ميان انسان و محيط زيست، سازمان‌ها و نهادهاي اجتماعي را به سوي برنامه‌ريزي‌هاي سازگار با محيط زيست سوق داده است؛ زيرا تاكنون آشكار شده است كه توسعه بدون برنامه‌ريزي ميسر نخواهد بود و هر قدر برنامه‌ريزي بيشتر مبتني بر واقعيت‌هاي عيني و توان‌هاي بالقوه طبيعي باشد، حصول به اهداف از‌پيش‌تعيين‌شده آن ممكن‌تر مي‌شود .

بر همين اساس و در راستاي برنامه‌ريزي هدفمند براي حفاظت از محيط زيست، مديريت صحيح و نظارت بر عملكرد دستگاه‌هاي اجرايي، تدوين الگويي مناسب مصرف ضروري به نظر مي‌رسد .

عميد مرندي، عضو هيات مديره انجمن متخصصان محيط زيست ايران در اين رابطه مي‌گويد: براي تدوين الگوي مناسب مصرف و قابل اجرا بهترين راهكار رجوع به تجربيات، عملكردها و دستورالعمل‌هايي است كه تاكنون مورد استفاده بوده و راه‌حل‌هاي كليدي از آنها سرچشمه مي‌گيرند، به طوري كه مديريت محيط زيستي در اجراي موثر وظايف خود، متكي به برخي اصول علمي و روش‌هاي كاربردي است كه از طريق آنها مي‌تواند به اهداف عالي اصلاح الگوي مصرف نائل آيد .

وي با اشاره به اين‌كه مديريت محيط زيستي موثر در راستاي اصلاح الگوي مصرف، به كسب و كار و تجارت معنا مي‌بخشد، مي‌افزايد: سازمان‌هاي موفق و كارآمد هم‌اكنون مديريت محيط زيستي را جدي گرفته‌اند‌ و همسو با اصلاح الگوي مصرف بويژه در بخش انرژي كه از چالش‌هاي اساسي كشور است، به نحوي عكس‌العمل نشان مي‌دهند كه آينده خود و عوامل وابسته به خود را تضمين مي‌كنند .

وي تاكيد مي‌كند:‌ بايد توجه كرد كه فشارهاي محيط زيستي و واقعيت‌هاي عيني از طريق قانون، پيشرفت‌هاي فني و تغييرات بازار و حتي مصرف‌كنندگان اعمال مي‌شوند، به نحوي كه انتخاب براي بخش صنعت جز حركت در مسير جهاني ميسر نخواهد بود .

به اين ترتيب، كارشناسان براي اصلاح الگوي مصرف تاكيد مي‌كنند كه براي اعمال مديريت محيط زيست بايد فاكتورهاي گوناگوني را در نظر گرفت و با اصلاح روش‌هاي مصرف يا استفاده از آنها به سرمنزل مقصود رسيد .

مديريت مصرف انرژي

مديريت محيط زيست درساده‌ترين شكل خود بايد 3 وظيفه را شامل تشخيص اهداف، تعيين امكان تحقق آنها و تدوين و اجراي راهكارها براي انجام اموري كه براي اصلاح الگوي مصرف امكان‌پذير باشد، در نظر بگيرد .

به اعتقاد عميد مرندي، براي اجراي راهكارهاي نوين مديريت محيط زيستي بايد توجه كرد كه در محيط كار همه چيز قابل تغيير است؛ از تمايلات دست‌اندركاران محيط زيست گرفته تا نظرات عمومي و قابليت‌هاي بشري، لذا مدير محيط زيستي بايد انعطاف‌پذير، سازشگر و با ذكاوت باشد .

وي مي‌گويد:‌ مديريت محيط زيستي علاوه بر پيش‌بيني‌هايي كه در زمينه اجراي موارد مورد نظر كارشناسي دارد، بايد متكي بر دستاوردهاي پذيرفته شده علمي، استفاده از تكنيك‌هاي مدل‌سازي، شبيه‌سازي و تخمين باشد و به اين وسيله مساله را شناسايي و مكانيسم‌هاي جبراني را محقق كند .

عضو هيات مديره انجمن متخصصان محيط زيست ايران مي‌افزايد: هم‌اكنون مديريت محيط زيستي مي‌تواند با ابزارهاي مديريتي نوين، فرآيندهاي نظارت، جمع‌آوري اطلاعات، ارزيابي ميزان اثرات، پردازش اطلاعات، تصميم‌گيري و ارتباطات وضعيت مصرف انرژي و ديگر منابع را بهبود بخشد. به طوري كه مديران محيط زيستي همواره با مسائل در حال رشدي روبه‌رو هستند و به اين دليل نياز به امكانات كمكي بيشتري دارند .

دنياي امروز كه بدون حفظ منابع زيستي معني ندارد، به سمتي پيش مي‌رود كه مديران محيط‌زيستي بايد هر چه بيشتر از روش‌هاي تصميم‌گيري سنتي دور شده و به روش پيش‌بينانه نزديك شوند. اين در حالي است كه امروزه در جوامع بشري، توسعه با به كارگيري انرژي بيشتر ميسر مي‌شود و در روند توسعه، انسان خصوصيات فيزيكي، شيميايي، بيولوژيكي، اجتماعي و سنتي محيط خود را دگرگون مي‌كند و اين امري اجتناب‌ناپذير است .

توليد، انتقال و مصرف انرژي، اثرات مهمي را در محيط زيست زمين برجاي مي‌گذارد. امروزه سياست‌هاي توليد و به كارگيري انرژي در مسائل محيط زيستي محلي و منطقه‌اي، نقش محوري را به عهده دارند. بنابراين ضرورت تعيين رابطه پيچيده مسائل محيط‌زيستي با انرژي، بيش از پيش ملموس شده است .

مرندي، كارشناس ارشد محيط زيست مي‌گويد:‌ پيشرفت و توسعه جوامع پيشرو با استفاده از انرژي در مقياس وسيع به منظور تقويت سيستم توليد مدرن ميسر شده است به طوري كه انرژي زيربنايي قوي‌اي را براي پيشرفت اقتصادي بنا مي‌نهد و نقش تعيين‌كننده‌اي در بهبود زندگي بشر دارد .

از آغاز تاريخ، بشر در مقياس جهاني بار فراواني را به محيط زيست تحميل كرده و نبايد اجازه داد كه صدمه به محيط زيست جهاني كه بشر بقا و حيات خود را مرهون آن مي‌داند به نقطه‌اي برسد كه راه بازگشت و جبراني وجود نداشته باشد و بهترين راهكار اصلاح الگوي مصرف از طريق مباني علمي و پژوهشي مي‌باشد .

به اين ‌سبب است كه توليدكنندگان و مصرف‌كنندگان انرژي بايد درخصوص نقشي كه انرژي براي دستيابي به توسعه پايدار به عهده دارد، عميقا تفكر كنند. در اين خصوص حفظ محيط زيست كه قابل جايگزيني نيست، بايد دقيقاً مد نظر قرار گيرد و سعي شود چرخه نابهنجاري كه بيشتر به دليل مصرف ناصحيح به شكل چرخه رشد اقتصادي، استفاده از انرژي و مشكلات محيط زيستي رشد يافته، از ميان برود .

امروزه سياست‌هاي توليد و به كارگيري انرژي در مسائل محيط زيستي محلي و منطقه‌اي نقش محوري را به عهده دارندعضو هيات مديره انجمن متخصصان محيط زيست ايران، مي‌افزايد:‌ انرژي در حيات اقتصاد صنعتي جوامع، نقش زيربنايي را ايفا مي‌كند، به اين معنا كه هرگاه انرژي به مقدار كافي و بموقع در دسترس باشد، توسعه اقتصادي نيز ميسر خواهد بود .

مرندي معتقد است:‌ منابع خدادادي دركشور ايران با قيمت‌هايي به مراتب نازل‌تر از ديگر كشورها و با سهولت بيشتري به مصرف‌كننده عرضه مي‌شود. ميزان مصرف و اتلاف انرژي در ايران به مراتب بالاتر از كشورهاي صنعتي است و وضعيت مصرف انرژي در كشور ايران با اصول مربوط به ارتقاي بهره‌وري و بازدهي انرژي در جهان، مغايرت دارد .

اين كارشناس ادامه مي‌دهد: ‌آيا اين بهره‌برداري به اين شكل ادامه خواهد داشت يا مسوولان دلسوز نظام بايد به دنبال راهكارهايي در راستاي اصلاح الگوي مصرف باشند؟ مسلماً منابع انرژي‌ مانند تمامي پديده‌هاي طبيعي ديگر در حال كاهش هستند و از آنجايي كه ديگر حتي تصور زندگي عادي انسان امروزي بدون استفاده از منابع انرژي ممكن نيست، بحران احتمالي را قبل از وقوع بايد از طريق مديريت محيط زيستي اصلاح الگوي مصرف علاج كرد و همزمان با توسعه فناوري‌هاي نوين به سرمايه‌گذاري در روش‌هاي استفاده بهينه از انرژي و گسترش آنها فكر و سپس عمل كرد .

بهينه‌سازي مصرف انرژي

هيچ يك از اعمال انسان، بازدهي صد درصد ندارد از اين رو استفاده بهينه و ممانعت از هدر رفتن امكانات امري اساسي است. اين نكته هنگامي اهميت بيشتري پيدا مي‌كند كه موضوع انرژي مطرح شود. منظور از بهينه‌سازي مصرف انرژي، انتخاب الگوها و اتخاذ و به كارگيري روش‌ها و سياست‌هايي در مصرف درست انرژي است كه از نقطه نظر اقتصاد ملي مطلوب باشد و استمرار وجود و دوام انرژي و ادامه حيات و حركت را تضمين كند .

به گفته مرندي، در اين چارچوب تعيين سهم صورت‌هاي مختلف انرژي در سبد انرژي هر جامعه با توجه به امكانات درازمدت آن جامعه صورت مي‌گيرد .

همچنين به كارگيري پربازده‌ترين شيوه استفاده از آنها كه متضمن كاهش تخريب منابع انرژي و نيز كاهش تأثيرات سوء ناشي از استفاده ناصحيح از انرژي است، بر عوامل ديگر حيات و محيط زيست مدنظر است، اين استفاده درست و بجا از انرژي، نه‌تنها متضمن استمرار حيات و توسعه پايدار جامعه است، بلكه به بقاي انرژي براي همگان و نسل‌هاي آتي و مانعي براي توليد و گسترش آلودگي‌هاي زيست‌محيطي ناشي از مصرف نادرست انرژي منجر خواهد بود .

علاوه بر بار اقتصادي عوامل ديگري نيز وجود دارد كه ضرورت اصلاح الگوي مصرف انرژي را تبلور مي‌بخشد كه استفاده بي‌رويه از انرژي‌هاي فسيلي و افزايش آلودگي‌هاي محيط زيستي و بالا بودن رشد جمعيت و نياز به تقاضاي بيشتر انرژي از آن جمله است .

بايد توجه كرد كه منابع انرژي به دليل تجديدناپذير بودن آن محدوديت دارند و امروزه وجود سيستم بازيافت انرژي يكي از ضرورت‌هايي است كه كشورهاي توسعه يافته به آن سو در حال حركت هستند .

متاسفانه علاوه بر بخش خانگي كه نيازمند اصلاح الگوي مصرف هستند، شايد صنايع و كارخانجات فرسوده نيازمند توجه بيشتري براي تغيير فناوري و تكنولوژي‌هاي خود هستند تا از هدررفت انرژي جلوگيري شود و تنها به اقتصاد ملي و درآمدهاي نفتي متكي نباشند .

افزايش گازهاي گلخانه‌اي و باران‌هاي اسيدي تنها بخش كوچكي از اثرات زيست محيطي استفاده نادرست از انرژي است كه به توليد آلاينده‌هاي زيست محيطي منجر مي‌شود و در سطح كلان اثرات زيست محيطي ناشي از مصرف ناصحيح انرژي جبران‌ناپذير خواهد بود .

كارشناسان معتقدند مصرف درست و كارآمد علاوه بر اين‌كه از هدر رفتن ذخاير با ارزش انرژي پيشگيري مي‌كند، آلودگي را نيز كمتر و محيط زيست را سالم‌تر مي‌كند .

در حقيقت اصلاح الگوي مصرف به طور غيرمستقيم نيز مي‌تواند مفيد فايده واقع شود. به طور مثال، كاهش ناراحتي و بيماري‌هاي مجاري تنفسي، سرفه، سردرد افزايش توان كاري بدن، كاهش ناراحتي‌هاي قلبي و گردش خون در انسان سبز شدن برگ‌ها، رشد و نمو گياهان و افزايش محصولات در نباتات از اثرات كاهش و از بين رفتن اكسيدهاي گوگرد و نيتروژن و مونواكسيد كربن كه آلاينده‌هاي حاصل از مصرف نادرست سوخت‌هاي فسيلي هستند، بر انسان‌ها و گياهان تاثير ميگذارد .

از طرف ديگر كاهش و از ميان رفتن گازهاي گلخانه‌اي و نيز باران‌هاي اسيدي كه باعث از بين رفتن مناطق سبز و گونه‌هاي گياهي و جانوري و گرم شدن هواي زمين مي‌شود، نمونه‌اي ديگر از اثرات اصلاح الگوي مصرف و بهينه شدن استحصال و مصرف انرژي است .

به اين ترتيب، ضرورت اصلاح الگوي مصرف در تمام بخش‌ها بويژه انرژي بر كسي پوشيده نيست و بايد در انتظار سياست‌هاي برنامه‌هاي عملي دولت و مسوولان براي تحقق اين شعار ارزشمند بود.

منبع فارس

ادامه مطلب

نويسنده:وحید صباغی

شنبه 24 بهمن 1388

نظرات0

لامپ هاي LED بهترين منبع روشنايي و كاهش مصرف برق

آلودگي‌هاي محيط زيست و انتشار گازهاي گلخانه‌اي در فضا و هواي كره زمين سبب شده كه صنعت برق در كشورهاي مختلف جهان علاوه بر اينكه به سمت انرژيهاي تجديدپذير حركت كند در زمينه بهره‌گيري از لامپهاي روشنايي جديدي كه كمترين ميزان آلودگي را دربر دارد اقدام كند. در مقاله زير كه با طرف نوربخش صادقي رييس اداره نمايندگي سابا در مركز ارسال شده است با توجه به اهميت مبحث مديريت مصرف انرژي در سيستم‌هاي روشنايي و ابداع روشها و فناوريهاي نوين در اين زمينه و همين طور كارايي و دامنه كاربرد بسيار بالاي آن در به كارگيري سيستم‌هاي جديد LED در روشنايي خانگي، تجاري، معابر و ... تهيه شده است .

با بالارفتن حرارت كره زمين، همه كشورها بايد به حذف عوامل سازنده گازهاي گلخانه‌اي كمك كنند، يكي از اين عوامل كه باعث توليد گازهاي گلخانه‌اي مي‌شود، لامپ‌هاي معمولي يا همان لامپ‌هاي رشته‌اي (فيلمان‌دار) و تابان است كه به دليل استفاده وافر در اكثر كشورهاي جهان از عوامل مهم توليد گازهاي گلخانه‌اي به شمار مي‌آيد و با درنظر گرفتن اين نكته كه سهم روشنايي كه عمدتاً نيز به وسيله لامپ‌هاي رشته‌اي تامين مي‌شود از كل مصرف الكتريسيته خصوصاً در زمان اوج مصرف چشمگير است به عنوان مثال در ايران حدود 30 درصد از كل انرژي مصرفي و حدود 45 تا 50 درصد از مصرف پيك صرف تامين روشنايي مي‌شود اين موضوع را جدي‌تر نشان مي‌دهد .

با توجه به اين امر، بسياري از كشورها، برنامه چند ساله‌اي را براي جايگزين كردن مدلهاي ديگري از لامپ به جاي لامپهاي رشته‌اي كرده‌اند تا در درازمدت بتواند اين نوع لامپ را حذف كرده و لامپ ديگري را جايگزين كنند كه علاوه بر حذف گازهاي گلخانه‌اي از انرژي كمتري براي توليد نور بيشتر استفاده كند. البته اين مساله نياز به تغيير فرهنگ مردم در نوع استفاده از تجهيزات دارد تا رويكرد آنها به اين نوع لامپ همگاني بيشتر شود. هزينه خريد اوليه بالاي ساير لامپ‌ها و ارزان بودن انرژي از دلايل عمده روي آوردن بسياري از مردم به خريد لامپهاي معمولي و تابان است .

سوال اين است اكنون چه نوع لامپي مي‌تواند جايگزين آن شود؟ آيا آگاهي از اين موضوع به تنهايي براي تغيير رويكرد استفاده‌كنندگان كافي است؟ يا اينكه اين طرح جهاني نيازمند بسيج همگاني براي رشد تكنولوژي و كاهش هزينه ساير لامپها است؟

هم‌اكنون شايد تنها لامپ جايگزين كه مي‌تواند گزينه مناسبي باشد، مدلهاي مختلف از لامپ فلورسنت (معروف به مهتابي) است. لامپ لوله‌اي فلورسنت، لامپ كم‌مصرف و فلورسنت فشرده

(CFL و FPL) از جمله آنها محسوب مي‌شوند، اما آيا آينده از آن اين نوع لامپ است؟

ممنوعيت استفاده از لامپ نور تابان در برخي از كشورها

بسياري از كشورها، منتظر تغيير علاقه مصرف‌كنندگان نشده و قوانيني را براي حذف لامپ‌هاي مضر وضع كرده‌اند. در ايالت كاليفرنيا و آمريكا و كشور كانادا قانوني وضع شده كه تا سال 2012 ميلادي، استفاده از هر نوع لامپ داراي نور تابان در اين مناطق ممنوع خواهد شد و كاربران فرصت دارند به صورت تدريجي نوع محصولات مصرفي خود را تغيير دهند. كشور استراليا هم مشابه اين قانون را تا سال 2010 ميلادي وضع كرده است. اتحاديه اروپا نيز به دنبال راهكاري براي وضع قانون جديد و كارا در اين زمينه در كشورهاي عضو اين اتحاديه است. در نيوجرسي، مكاني كه توماس اديسون در سال 1879 موفق به توليد الكتريسيته و روشن كردن لامپ شد قانوني وضع شده كه استفاده از لامپهاي تابان (رشته‌اي) در ادارات دولتي ممنوع و تنها لامپهاي فلورسنت و LED قابل استفاده خواهند بود .

لامپ‌هاي تابان (رشته‌اي) علاوه بر كارآيي و بازده پايين، از انرژي بالايي براي توليد روشنايي استفاده مي‌كنند. به عنوان مثال يك لامپ 100 وات، روشنايي معادل يك لامپ 20 وات فلورسنت را خواهد داشت، يعني براي توليد نور مشابه، لامپهاي تابان، 5 برابر بيشتر انرژي مصرف مي‌كنند .

هم‌اكنون در كشور ما نيز استفاده از لامپهاي كم مصرف، فلورسنت و FPL به لامپهاي تابان ترجيح داده مي‌شود و طبق بخشنامه‌هاي جديد ارگانهاي دولتي در مواقعي كه از نظر فني محدوديتي ندارند ملزم به استفاده از لامپهاي كم مصرف شده‌اند و ديگر مصرف‌كنندگان نيز مي‌توانند از لامپهاي كم مصرف يارانه‌اي استفاده كنند. اما استفاده از LED چندان رواج نيافته و بيشتر جنبه تزئيني دارد. حال به راستي سوال اين است كه LED ها چه برتري به لامپهاي فلورسنت معمولي و فشرده دارند؟ منبع اصلي نور در آينده مطمئناًَ يك لامپ يا يك چراغ حبابدار نخواهد بود بلكه مي‌تواند يك ميز يا يك ديوار و يا هر چيز ديگري باشد .

LED ها جايگزين ارزان‌تر لامپهاي حباب‌دار

كشف تصادفي اخير،‌توليد نور از LED ها يا ديود نوراني را به مركز جديدي رساند. به زودي LED خواهد توانست جايگزين ارزانتر و با دوام‌تري براي لامپهاي حبابدار كنوني شود .

حال سوال اين است كه LED چيست؟

LED مخفف واژه LIGHT EMMTTED DIODE به معناي ديود ساطع كننده نور است. ديودهاي ساطع كننده نور در واقع جزء خانواده‌ها ديودها هستند كه ديودها نيز زيرگروه نيمه هادي‌ها به شمار مي‌آيند. خاصيتي كه LED ها را از ساير نيمه هاديها متمايز مي‌سازد اين است كه با گذر جريان از آنها مقداري انرژي به صورت نور از آنها ساتع مي‌شود .

نسل جديد LED ها

سالها قبل ذرات بسيار كوچك كوانتومي ساخته شد كه اين ذرات كوانتومي كريستالهايي هستند كه ابعادشان چند نانومتر بيشتر نيست و مي‌توانند از 100 تا 1000 الكترون را در خود جاي دهند .

اين ذرات به آساني از خود بسته‌هاي انرژي منتشر مي‌كنند و هر قدر كوچكتر باشد بيشتر تحريك مي‌شوند. هر ذره در مجموعه ويژه بوئرز به طور استثنايي كوچك و تنها شامل 33 يا 34 جفت اتم بود. هنگاميكه نور روي ذرات كوانتومي تابانده شده يا جريان برق به آنها وصل مي‌شوند آنها با توليد نور از خود واكنش نشان مي‌دهند و رنگهاي متغير و متنوعي ايجاد مي‌كنند .

اما هنگاميكه يك پرتوي ليزري روي مجموعه‌اي از اين ذرات كوانتومي تابانده شد اتفاق غير منتظره‌اي رخ داد. ناگهان نور سفيدي تمامي ميز را پوشاند و انتظار مي‌رفت كه ذرات كوانتومي نور آبي منتشر كند اما اين نور، نور بسيار زيباي سفيدي بود .

سپس اين ذرات را با پلي اورتان شد و سطح بيروني يك حبابت لامپ LED آبي را با آن پوشاند. هر چند ظاهر اين حباب زيبا نبود اما نور سفيدي مانند لامپهاي معمولي منتشر مي‌كرد كه شدت آن 2 برابر و دوام آن 50 برابر يك لامپ معمولي 60 وات بود .

Led ها تا اواخر دهه گذشته فقط مي‌توانستند سه نور آبي، سبز و قرمز توليد كنند كه به همين علت كاربردشان محدود بود .

سپس led هايي با رنگ آبي به بازار آمدند كه مي‌توانستند نور سفيد با هاله‌اي از رنگ آبي روشن كنند .

بسياري اعتقاد دارند لامپ‌هايي كه از ديودهاي ساطع كننده نور استفاده مي‌كنند، يا همان LED ، آينده را از دست ساير رقبا خارج خواهند كرد .

LED ها كه از دهه‌هاي گذشته در الكترونيك مورد استفاده قرار مي‌گرفتند، عموماً براي نمايش خاموش يا روشن بودن نمايشگرها در لوازم مولتي مديا مورد استفاده قرار گرفتند .

در حال حاضر LED ها به نحوي ساخته مي‌شوند كه نور را در جهت خاصي متمركز مي‌كند و به صورت چيپ‌هاي كوچكي هستند كه معمولاً در داخل يك شيشه‌ گنبدي شكل قرار مي‌گيرند و داراي سايز چوب كبريت يا كمي بزرگ‌تر هستند و به سختي مي‌شكنند .

همانطور كه گفته شد آنها در ابتدا فقط به رنگ قرمز و سبز بودند اما يك تغيير بسيار عظيم در اين صنعت در دهه 90 ميلادي باعث شد كه LED سفيد رنگ (يا همان روشن و بدون رنگ) توليد شود. هم اكنون به آساني با تغيير در ساختار فيزيكي و مواد تشكيل‌دهنده‌ها LED نور را در رنگها و شدت‌هاي مختلف و با طول موج مشخص مي‌توان با رنگ كاملاً خالص توليد كرد. به عبارت ديگر مي‌توان گفت منابع روشنائي ديگر داراي پرتوهاي مادون قرمز و فرابنفش بوده، كه چشم غير مسلح قادر به ديدن آن نيست و تاثيري در تامين روشنايي محيط ندارند و حتي بر روي انسان اثر منفي نيز مي‌گذارند وليكن LED ها فاقد اين پرتوهاي مضر بوده و در سلامت چشم تاثير بسزايي دارند .

LED هاي سفيد قابليت توليد همه نوع رنگ را داشته و علاوه بر آن از انرژي بسيار كمي (در مقايسه با ساير لامپها و LED هاي قديمي) براي توليد روشنايي استفاده مي‌كنند. به همين دليل روز به روز ابعاد استفاده از آنها گسترده‌تر شد و در مواردي كه احتياج به علامت دادن و يا رقص نور (زدن فلاش و SOS) بود، استفاده شد .

اكنون بسياري از شركتهاي بزرگ سازنده لوازم روشنايي مخصوصاً شركتهاي فعال در زمينه روشنهايي منازل بسياري از فعاليت‌هاي خود را برروي‌ LED ها متمركز كرده‌اند و قصد دارند روشنايي لازمه براي منازل را از LED ها تهيه كنند كه به نظر مي‌رسد اين روند تا كمتر از 5 سال آينده، باعث تغيير بسيار عمده در نوع محصولات روشنايي شود .

به طور ي كه در حال حاضر نيز اكثر لوازم روشنايي خانگي، معادل LED نيز دارند و مصرف‌كنندگان مي‌توانند در صورت تمايل مشابه هر نوع كالايي را از مدل LED استفاده كنند. هر چند به نظر مي‌رسد اين تكنولوژي در سالهاي آينده و با رشد قابل پيش‌بيني صنعت، لوازمي با روشنايي بسيار بهتر و مصرف انرژي كمتر و قيمت مناسب را به مشتريان ارائه دهد .

كاربردهاي ديگر LED

همانطور كه گفته شد، ديود منتشر كننده نور كه به طور رايج LED ناميده مي‌شود واقعاً قهرمان ناشناخته جهان الكترونيك است. آنها دو جين كار متفاوت انجام مي‌دهند و در همه وسايل الكترونيكي يافت مي‌شود اساساً LED ها لامپهاي كم نوري هستند كه به آساني در مدارهاي الكترونيكي قرار مي‌گيرند اما برخلاف لامپهاي معمولي آنها فيلاماني كه بسوزد ندارند و به ويژه اينكه گرم نمي‌شوند آنها فقط با حركت الكترونها در يك ماده نيمه هادي نور مي‌دهند. آنها شماره‌ها را در ساعتهاي ديجيتال نشان مي‌دهند، اطلاعات را از كنترل تلويزيون مي‌فرستند (LED هاي مادون قرمز) و نور آنها نشان مي‌دهد كه چه وقت وسايل روشن است همچنين تصاوير را روي تلويزيون‌هاي پلاسما نشان مي‌دهند و با توجه به مصرف بسيار پايين و شدت نور بسيار عالي در انواع رنگ‌هاي مختلف در روشنايي و چراغ‌هاي خودروها كاربرد وسيعي دارند .

در حال حاضر چراغ‌هاي راهنمايي كه در تقاطع‌ها و خيابان‌هاي شهر تهران و ديگر نقاط كشور نصب شده‌اند به وسيله لامپهاي 100 واتي روشن شده و به واسطه لنز رنگي كه در درون اين چراغ‌ها تعبيه شده در مواقع معين به رنگ سبز، زرد و قرمز مشاهده مي‌شوند، اما استفاده از اين لامپ‌ها در چراغ‌هاي راهمنايي كه اصطلاحاً به آن ”لامپ‌هاي رشته‌اي ترافيكي“ اطلاق مي‌شود، مصرف بسيار زياد برق و عمر محدودي را به همراه دارد كه در همين زمينه نصب فانوس‌هاي LED در چراغ‌هاي راهنمايي به منظور صرفه‌جويي در مصرف برق و كاهش خطاي ديد رانندگان در دستور كار قرار گرفته است .

مصرف برق به ميزان يك دهم لامپ‌هاي معمولي 100 وات، عمر بالا تا 5 سال با گارانتي، بدون نياز به تعمير، نوردهي بسيار زياد در مقايسه با لامپ‌هاي معمولي، جلوگيري از بروز تصادفات به دليل خطاي ديد رانندگان و مهم‌تر از همه حذف لنز رنگي داخل چراغ‌ها را از جمله مزيت‌هاي استفاده از فانوس LED در چراغ‌هاي راهنمايي مي‌توان نام برد. با استفاده از فانوس‌هاي LED در چراغ‌هاي راهنمايي به دليل اين كه صفحه اصلي چراغ‌ها كاملاً بي‌رنگ هستند، در هنگام خاموش بودن به رنگ سفيد ديده مي‌شوند و در زمان روشن شدن به دليل نوردهي بالا، احتمال خطاي ديد رانندگان را به صفر مي‌رساند و درصد ايمني آنها در هنگام رانندگي افزايش مي‌يابد به اين ترتيب تشخيص روشن يا خاموش بودن چراغ سبز يا قرمز براي رانندگان كاملاً آسان و بدون طخا خواهد بود كه خوشبختانه در سطح شهر تهران و اغلب شهرهاي كشور فرايند تجهيز تقاطع‌ها به اين سيستم جديد در حال اجراء است .

از سوي ديگر با توجه به اينكه LED ها قابليت تغذيه هم با جريان AC و هم جريان DC با مصرف كم را دارد، لذا مي‌تواند از منابع انرژي خورشيدي و يا باطري نيز جهت تامين نيروي خود استفاده كنند .

همچنين در حال حاضر در روشنائي معابر، خيابانها و جاده‌ها، تزئين و زيباسازي معابر و پلها و مكانهاي مختلف استفاده از اين منابع روشنائي با توجه به هزينه بالاي تعمير و نگهداري منابع روشنائي سنتي در اين مكانها و طول عمر بالا و صرفه‌جويي انرژي تا 90 درصد ، توجيه فني و اقتصادي استفاده از LED ها را بسيار بيشتر مي‌كند .

قيمت بالاي LED

تنها عيب LED ها قيمت نسبتاً بالاي آن است. قيمت LED با توجه به نوع، كيفيت نور، توان خروجي و ... متفاوت است و در هر صورت قيمت بالاتري نسبت به معادل منابع روشنائي فلورسنت يا رشته‌اي خود دارد اما بديهي است با همه گير شدن آن و افزايش تقاضا. كاهش قيمت شديدي را خواهد داشت كه در نتيجه استفاده از آن را مقرون به صرفه‌تر خواهد كرد .

از ديگر فوايد LED ها در روشنائي خانگي مي‌توان به اندازه كوچك آن اشاره كرد كه با قرارگيري چند عدد از آن بر روي برد الكترونيك، نور كافي را توليد مي‌كنند. بزرگترين فايده اين سايز كوچك، مانند لامپهاي هالوژني قرارگيري آن در فرورفتگي‌هاي سقف ساختمان، با اندازه دلخواه است و به اين ترتيب افراد مي‌توانند طراحي منزل و روشنايي آن را به صورت دلخواه انجام دهند، در حاليكه لامپهاي تابان و به ويژه لامپهاي فلورسنت داراي سايز نسبتاً بزرگ و غير قابل انعطافي هستند و فضاي زياد و همواري را براي نصب لازم دارند .

اما بزرگترين برتري LED عمر مفيد آن است . LED ها 50 هزار ساعت عمر مفيد دارند در حاليكه عمر مفيد لامپهاي تابان تنها 1000 ساعت و در نهايت عمر مفيد فلورسنت‌ها، 10000 ساعت است. اين برتري LED باعث مي‌شود كه بسياري از افراد آينده‌نگر استفاده از آن را در دستور كار خود قرار دهند، زيرا طول عمر زياد، نور توليدي روشن و واضح آن باعث مي‌شود كه در هزينه‌هاي صرفه‌جويي شود. عدم احتياج به تعويض در كوتاه مدت (حداقل 5 برابر بيش از فلورسنت‌ها) باعث صرفه‌جويي بسيار در وقت مصرف‌كنندگان نيز مي‌شود. يكي ديگر از برتري‌هاي آنها مصرف بسيار پائين انرژي است كه باعث توليد گرماي بسيار كم در اطراف لامپ و اشاعه آن به محيط است كه مي‌تواند فوايد زيادي داشته باشد. كه با توجه به دامنه كاربرد دمائي از 40- تا 85 درجه سلسيوس كه يكي از مزاياي عمده اين منابع روشنايي است، صنايع برودتي و به ويژه كارخانه‌هاي يخچال‌سازي يكي از مصرف‌كنندگان LED هستند و از آن در داخل دستگاههاي خود استفاده مي‌كنند، زيرا گرماي كم توليدي آن، سرماي داخل دستگاه را از بين نمي‌برد. يكي ديگر از فوايد LED عدم توليد زهر سمي و كشنده جيوه است كه توسط لامپهاي تابان و كمي هم فلورسنت‌ها توليد مي‌شود .

با توجه به موارد گفته شده بسياري از مصرف‌كنندگان مي‌توانند با پرداخت يك هزينه اوليه نسبتاً بالاتر، تا مدتها از نور LED استفاده كرده و زماني را صرف تعويض يا تعمير آن نكنند. توليدكنندگان لوازم روشنايي درجه يك در جهان نيز در حال حاضر توليدات زيادي را در اين زمينه ارائه داده‌اند كه از جمله آنها شركت آلماني اسرام است. (اسرام، زيرمجموعه شركت زيمنس آلمان است ).

همانطور كه گفته شد سهم روشنايي از كل مصرف الكتريسيته خصوصاً در زمان اوج مصرف چشمگير است به نحوي كه در كشور حدود 30 درصد از كل انرژي مصرفي و حدود 45 تا 50 درصد از مصرف پيك صرف تامين روشنايي مي‌شود .

ميزان فروش انرژي الكتريكي در سال 85 برابر با 144598 ميليون كيلووات ساعت است كه با درنظر گرفتن حداقل 30 درصد سهم روشنائي و با جايگزيني 20درصد از مصارف روشنايي با لامپ‌هاي LED و صرفه‌جويي به طور متوسط 80% (70 تا 90 درصدي) طرح، ميزان صرفه‌جوئي به عمل آمده برابر با 6941 ميليون كيلووات ساعت در يك سال است در حالي كه مجموع توليد نيروگاه اصفهان در يك سال برابر با 5248 ميليون كيلووات ساعت است .

با توجه به مزيتهاي بسيار زياد LED ها، در آينده نه چندان دور بالاخره اين منابع روشنايي جايگزين لامپهاي معمولي مي‌شود و ديگر نور تنها از چراغ‌هاي حبابدار پخش نخواهد شد .

هفته نامه پيك برق

منبع www.behina.pejvak.net