حجاب و عفاف

نوع دیگر حجاب و پوشش قرآنی، حجاب گفتاری زنان در مقابل نامحرم است: 

حجاب در لغت به معنای مانع، پرده و پوشش آمده است. استعمال این کلمه، بیش‎تر به معنی پرده است. این کلمه از آن جهت مفهوم پوشش می‎دهد که پرده، وسیله‎ی پوشش است، ولی هر پوششی حجاب نیست؛ بلکه آن پوششی حجاب نامیده می‎شود که از طریق پشت پرده واقع شدن صورت ‎گیرد. 
حجاب، به معنای پوشش اسلامی بانوان، دارای دو بُعد ایجابی و سلبی است. بُعد ایجابی آن، وجوب پوشش بدن و بُعد سلبی آن، حرام بودن خودنمایی به نامحرم است؛ و این دو بُعد باید در کنار یکدیگر باشد تا حجاب اسلامی محقق شود؛ گاهی ممکن است بُعد اول باشد، ولی بُعد دوم نباشد، در این صورت نمی‎توان گفت که حجاب اسلامی محقق شده است. 
اگر به معنای عام، هر نوع پوشش و مانع از وصول به گناه را حجاب بنامیم، حجاب می‎تواند اقسام و انواع متفاوتی داشته باشد. یک نوع آن حجاب ذهنی، فکری و روحی است؛ مثلاً اعتقاد به معارف اسلامی، مانند توحید و نبوت، از مصادیق حجاب ذهنی، فکری و روحی صحیح است که می‎تواند از لغزش‎ها و گناه‎های روحی و فکری، مثل کفر و شرک جلوگیری نماید. 
علاوه بر این، در قرآن از انواع دیگر حجاب که در رفتار خارجی انسان تجلی می‎کند، نام برده شده است؛ مثل حجاب و پوشش در نگاه که مردان و زنان در مواجهه با نامحرم به آن توصیه شده‎اند. 

بسم الله الرحمن الرحیم

قل للمؤمنین‏ یغضوا من ابصارهم و یحفظوا فروجهم ذلک ازکی لهم ان الله خبیر بما یصنعون‏ (30) و قل للمؤمنات یغضضن من ابصارهن و یحفظن فروجهن و لایبدین زینتهن الا ما ظهر منها و لیضربن بخمرهن‏ علی جیوبهن و لایبدین زینتهن الا لبعولتهن او آبائهن او آباء بعولتهن او ابنائهن او ابناء بعولتهن او اخوانهن او بنی اخوانهن او بنی اخواتهن او نسائهن او ما ملکت ایمانهن او التابعین غیر اولی الاربة من الرجال او الطفل الذین لم یظهروا علی عورات النساء، و لا یضربن بارجلهن لیعلم ما یخفین من زینتهن و توبوا الی الله جمیعا ایها المؤمنون لعلکم تفلحون (31)». سوره نور

به مردان مؤمن بگو دیدگان فرو خوابانند و دامنها حفظ کنند. این برای‏ شما پاکیزه ‏تر است. خدا بدان چه می‏کنید آگاه است. 
به زنان مؤمنه بگو دیدگان خویش فرو خوابانند و دامنهای خویش حفظ کنند و زیور خویش آشکار نکنند مگر آنچه پیدا است، سرپوشهای خویش بر گریبانها بزنند، زیور خویش آشکار نکنند مگر برای شوهران، یا پدران، یا پدر شوهران، یا پسران، یا پسر شوهران، یا برادران، یا برادر زادگان، یا خواهرزادگان‏، یا زنان، یا مملوکانشان، یا مردان طفیلی که حاجت به زن ندارند، یا کودکانی که از راز زنان آگاه نیستند (یا بر کامجوئی از زنان توانا نیستند) و پای به زمین نکوبند که زیورهای مخفیشان دانسته شود. ای گروه‏ مؤمنان همگی به سوی خداوند توبه برید، باشد که رستگار شوید. 

در كتاب كافي در شأن نزول این آیه  از امام باقر (ع) چنين نقل شده است كه جواني از انصار در مسير خود با زني روبرو شد و در آن روز زنان مقنعه خود را در پشت گوش ها قرار مي دادند( و طبعاً گردن و مقداري از سينه آنها نمايان مي شد) چهره آن زن نظر آن جوان را به خود جلب كرد. و چشم خود را به او دوخت هنگامي كه زن گذشت جوان همچنان با چشمان خود او را بدرقه مي كرد در حالي كه راه خود را ادامه مي داد تا اينكه وارد كوچه تنگي شد و باز همچنان به پشت سر خود نگاه مي كرد ناگهان صورتش به ديوار خورد و تيزي استخوان يا قطعه شيشه اي كه در ديوار بود صورتش را شكافت!

هنگامي كه زن گذشت جوان به خود آمد و ديد خون از صورتش جاري است و به لباس و سينه اش ريخته! ( سخت ناراحت شد) با خود گفت به خدا سوگند من خدمت پيامبر مي روم و اين ماجرا را بازگو مي كنم هنگامي كه چشم رسول خدا (ص) به او افتاد فرمود چه شده است؟ و جوان ماجرا را نقل كرد در اين هنگام جبرئيل، پيك وحي خدا نازل شد و آيه ي فوق را آورد.

ماخذ: تفسير نمونه-مكارم      جلد: 14

چشم با در اختیار گرفتن بیش از ۶۵% مسیر های منتهی به مغز می توانند فوراً صدها ماهیچه و اندام بدن را فعال کند و تنها با همین ویژگی نیز میتوان از حقانیت نام نهادن چشم به عنوان دومین عضو پیچیده بدن دفاع کرد! و این در حالی است که چشم یکی از زیباترین و پیچیده ترین ظرافت های ساختاری را در خود قرار داده است.عظمت این عضو به حدی است که خداوند در آیه دهم سوره بلد  عطا کردن این نعمت عظیم را به انسان گوشزد میکند:

“الم نجعل له عینین”

« آیا برای (انسان) دو چشم قرار ندادیم »

اما همیشه هر نیروی قدرتمندی میتواند خطراتی را برای صاحبش فراهم آورد قدرت تاثیر گذاری این دستگاه کوچک و ظریف که تنها یک تکه پیه بیشتر نیست به گونه ای است که میتواند انسان را از عرش عزت به فرش ذلت و بالعکس بکشاند چه بسا همین عضو کوچک موجب سعادت و شرافت یک انسان شده و بر عکس زمینه سقوط و ذلت او را فرهم آورده و حتی شرف و عزت او را از یک حیوان کمتر کرده است.و او را به اسارت شرمگاه خود کشانده است و همین موضوع است که دقت استفاده از این نعمت خداوندی را به اوج خود میرساند لیکن انسان مختار است و میتواند با توجه به نوع نگاه و استفاده ی صحیح از این نعمت اللهی زمینه ی نیک بختی خود را در دو جهان رقم بزند و یا با رها کردن آن موجب شقاوت خود شود. زنهار که این اسب چموش از افسار بگریزد چرا که انسان را به بندگی خود و در آخر به نیستی میکشاند.

هفتاد و  پنج درصد از معلومات انسان از طریق چشم به دست می آید این را کارشناسان میگویند لیکن مولایمان علی علیه السلام پا را از این فراتر گذاشته اند و در سخنی کاملا علمی و شگرف فرموده اند:

الْقَلْبُ مُصْحَفُ الْبَصَرِ

قلب، بایگانی چشم است!

آری به درستی که آنچه چشم میبیند در قلب(فکر و ذهن و حافظه) ضبط و بایگانی میشود نگاه حرام نیز هیچ گاه از ذهن انسان پاک نمیشود و آنقدر در ذهن و فکر و خون انسان به گردش در می آید و سبب هیجان شهوت  و تحریک انسان میشود که او را  در نهایت به فساد و تباهی میکشاند.

بگذار ادبی تر بگویم با آرایه ها و تشبیه ها! نگاه حرام لکه های سیاهی است که بر قلب ریخته میشود و قلب را از تنفس پرتو نور اللهی محروم میکند تا آنکه در نهایت قلب بگندد و آیه ی” فِی قُلُوبِهِم مَّرَضٌ فَزَادَهُمُ اللهُ مَرَضاً وَلَهُم عَذَابٌ أَلِیمٌ بِمَا کَانُوا یَکْذِبُونَ”مشمول حال آن صاحبش شود!

عزیزان نگاه حرام پایان یک اقدام هوس آلود و تسکینی بر آن نیست بلکه آغازی است بر آلودگی های و هوس های خطرناکتر! آری چشم گردابی است که هیچ گاه سیر نمیشود! و چه زیبا مولایم ابوتراب میگوید:

«لَیْسَ فِی الْبَدَنِ‌ شَیءٌ اَقَلَّ شٌکراً مِنَ الْعَیْنِ فَلا تُعطوها سٌؤلَها فَتَشْغَلکُم عَنْ ذِکْرِ اللهِ‌ عَزَّ وَجَل»

چیزی در بدن کم سپاستر از چشم نیست، خواسته اش را ندهید که شما را از یاد خدا باز می دارد!

یَا أَیُّهَا النَّبِیُّ قُل لِّأَزْوَاجِکَ وَبَنَاتِکَ وَنِسَاء الْمُؤْمِنِینَ یُدْنِینَ عَلَیْهِنَّ مِن جَلَابِیبِهِنَّ ذَلِکَ أَدْنَى أَن یُعْرَفْنَ فَلَا یُؤْذَیْنَ وَکَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَّحِیمًا،

اى پیامبر به زنان و دخترانت و به زنان مؤمنان بگو پوشش هاى خود را بر خود فروتر گیرند این براى آنکه شناخته شوند و مورد آزار قرار نگیرند [به احتیاط] نزدیکتر است و خدا آمرزنده مهربان است. احزاب (۵۹)

حجاب اسلامی به منظور پیشگیری از آلودگی فرد و جامعه برای تامین سلامت روحی و روانی و جلوگیری از مفاسد اجتماعی است

حجاب،به معنای پوشش اسلامی بانوان، دارای دو بعد ایجابی و سلبی است. بعد ایجابی آن وجوب پوشش بدن و بعد سلبی آن حرام بودن، خود نمایی در مواجه با نامحرم است و طبیعی است که این دو بعد باید در کنار یکدیگر رعایت شوند تا حجاب کامل اسلامی محقق شود .

عفاف، عفت و بازداری باطنی انسان است عفاف، یک صفت درونی و باطنی است.هرچه عفاف درونی و باطنی انسان بیشتر باشد باعث رعایت حجاب و پوشش ظاهری می شود.

عفاف بدون رعایت پوشش ظاهری قابل تصور نیست. بنابراین نمی توان زن یا مردی را که عریان یا نیمه عریان در انظار عمومی ظاهر می شود عفیف دانست. زیرا رعایت پوشش ظاهری بر اساس ویژگی تاثیر ظاهر انسان در باطن او حداقل یکی از علامت ها و نشانه های عفاف است .

بنابراین می توان گفت رابطه بین عفاف و حجاب نوع رابطه ریشه و میوه است یعنی عفاف ریشه حجاب و حجاب میوه عفاف است .

برخی ممکن است حجاب ظاهری داشته باشند ولی عفاف و طهارت باطنی را در خویش به طور کامل ایجاد نکرده باشند . از سوی دیگر، افرادی ممکن است بدون رعایت حجاب ظاهری ادعای عفیف بودن نمایند و با تعابیری مثل این که «من قلب پاک دارم و خدا با قلب ها کار دارد.» خود را سرگرم کنند چنین انسان هایی باید در قاموس اندیشه خود این نکته اساسی را بنگارند که درون پاک بیرونی پاک را می پروراند و هرگز قلب پاک موجب بارور شدن میوه تلخ و ناپاک بدحجابی و بی حجابی نخواهد شد .

گوهر عفاف و پاکى، کم ارزشتر از طلا و جواهر و…. نیست.

منبع: دانشنامه حجاب و عفاف

در روايتي از پيامبر(ص) حكايت شده كه دو گروه اهل آتش‌اند يكي از آنها كساني هستند كه حجاب خود را رعايت نمي‌كنند "كاسيات عاريات"(1)

از اين روايت معلوم مي‌شود كه رعايت حجاب شرط ورود به بهشت است.

حتي در همان روايت آمده: "بوي بهشت به مشام آنها نخواهد رسيد."(2) 
بنابراين اگر كسي بخواهد به ثواب و بهشت الهي برسد لازم است حجاب و عفت و پاكدامني خود را رعايت كند.

از طرفي شخص با حجاب، يكي از دستورات الهي را رعايت كرده و اين جزيي از تقواي عام است كه دستور داده شده؛ زيرا تقوا، حداقل مراتبش اين است كه انسان گناه انجام ندهد، و واجبات الهي را انجام دهد، پاداش چنين شخص با تقوايي بهشت خواهد بود بنابراين از كليات مفاهيم قرآني و روح قرآن برداشت مي‌شود: افرادي كه حجاب دارند و عفت عمومي را رعايت مي‌كنند جزء افراد با تقوا هستند، در نتيجه آن پاداش‌هايي را كه براي افراد با تقوا گفته شده (اگر شرايط ديگر هم رعايت شود) براي آنها خواهد بود. مثل بهشت، راحتي، بخشش گناهان، رستگاري و...

زنان با تقوايي هستند که حجاب وحیای خودرا حفظ می کنند و خود را ارزان در معرض نگاه آلوده قرار نمی دهند.

پس محتكران و گران فروشان حجاب و عفاف بهشت ارزاني تان

1 . عن النبي(ص): صنفان من اهل النار لم ارهما، قوم معهم سياط كاذناب البقر يضربون بها الناس، و نساء كاسيات عاريات مميلات مائلات، رؤسهن كأنسمة البخت المائلة، لايدخلن الجنّة و لا يجدن ريحها...، صحيفه الرضا(ع)، ج 3، ص 1680 و ميزان الحكمة، ج 2، ص 259. 
2 . همان.