ادامه در ادامه مطلب
امت اسلامی در مقابل دو پروژه قرار دارد. یکی «پروژه الهی» که مسئله غدیر و تعیین جانشینی بعد از پیامبر اکرم (ص) است که از طرف خداوند تبیین شد و پروژه دیگر، «پروژه سقیفه» است .
دوستی نیز مانند دیگر مفاهیم اخلاقی دارای ضوابط، شرایط و آداب خاصی است. چه این که دوستی تنها مسئله ایی دنیایی برای پر کردن اوقات فراغت نیست و همان گونه که گذشت در روز رستاخیز از دوستی ها و همنشینی ها نیز سؤال می شود. ۱- رعایت صداقت در دوستی راستگویی امر مهمی در دوستی با افراد است چرا که سبب ارتقاء روحیه صداقت در فردمی شود. نوشته اند: مردی بسیار به امام مجتبی (علیه السلام) علاقه مند بود. خدمتامام آمد و از او خواست که دوست و همنشین او باشد. امام مجتبی با چهره ای گشاده بهاو تبسم نمود و پاسخ مثبت داد و فرمود: «من تو را به دوستیِ خود بر می گزینم اماچند شرط دارد که باید در دوستی با من رعایت نمایی». مرد گفت: «هر چه باشدمی پذیرم». امام فرمود: «اگر می خواهی با من دوست باشی نباید مرا مدح نمایی زیرا منخود را بهتر از تو می شناسم؛ مبادا به من دروغ بگویی زیرا دروغ را ارزش و اعتبارینیست؛ و مبادا نزد من از کسی غیبت نمایی». مرد اندکی سکوت کرد و چون آن شرایط را درخود نمی دید به امام گفت: «ای فرزند رسول خدا! به من اجازه بده تا باز گردم». امامبا لبخندی فرمود: «اگر این گونه می خواهی اشکالی ندارد.»[۱]
از خدا بترس، به خاطر زيردستان کم در آمدي که هيچ چارهاي براي تامين زندگي ندارند- چه بيچارگان و درماندگان و چه دردمندان و زمين گير شدگان- زيرا اين طبقه هم قناعت کارند و هم نيازمند. براي رضاي خدا آنچه را که خدا از حق خود دربارهي ايشان به تو فرمان داده به جاي آور و سهمي از بيتالمال را که در اختيارت هست براي مصرف ايشان منظور دار و بخشي از درآمد غلاتي را که از سرزمينهاي اسلامي جمع آوري ميشود براي فرودستان و بيچارگان هر منطقهاي مقرر دار. زيرا آن فقير و ناتواني که در دورترين نقطه زندگي ميکند همان حقي را دارد که نزديکترين آنها دارد و تو مسئوليت رعايت حقوق هر يک را زايشان را برعهده گرفتهاي [1] . پيشواي آزادگان عالم در عبارات ياد شده، والي مصر را براي رسيدگي به امور فقرا و بينوايان، اين قشر ضعيف و ستمديده که همواره قرباني هوا و هوس سلاطين و زمامداران بيدادگر قرار گرفته و در هيچ زماني از ارزش و احترام برخوردار نبودهاند، ترغيب ميکنند و هشدار ميدهند. آن گاه اين مطلب را ياد آور ميشوند که مبادا از کمک و مساعدت بهاين طبقهي زيردست غافل باشد و يا توجه نسبت به قشر مرفه، مانع از رسيدگي به گروه ناتوان و ضعيف گردد. زيرا اينان غالبا دستشان به جايي نميرسد و يا به جهت حفظ عزت نفس و حجب و حيايي که دارند، مايل به ابزار نيازمنديهاي خويش در برابر دستگاه حکومت نيستند. بنابراين مبادا اين گروه به باد فراموشي سپرده شوند و دست اندرکاران نسبت به دستگيري آنان غافل بمانند. علي (ع) حالات و روحيات محرومان و پابرهنگان ونيازمنديهاي ايشان را به خوبي ميداند. همچنين موقعيت افرادي را که در نقطهي مقابل قرار دارند و نوعا داراي روحيهي پول پرستي و رفاه طلبي هستند و همواره به دنبال زراندوزي و جاه طلبي ميباشند و زندگي را با شهوتراني و هوس بازي سپري ميکنند به خوبي ميشناسد. لذا به استاندار خود د رمصر دستور ميدهد که مبادا حضور اقشار پر در آمد و مرفه که بعضا در اطراف تو جمع ميگردد نظرت را به سوي خود جلب کند و در نتيجه از مبادرت به امور فقرا و تهيدستان باز بماني. در عين حال که تنها همين گروه ضعيف هستند که باعث حفظ و حراست حکومت و در عين حال منشا تقويت بنيهي سياسي و نظامي تشکيلات حکومتي ميباشند. چه آنکه اين گروه، ويژگي مهمي را دارا هستند و آن عبارت است از اينکه آنان با وجود نيازمندي، به حق خويش قانعاند و توقعي بيش از اين از حاکم ندارند و بر افزون طلبي و زياده خواهي، ذاتا تمايلي ندارند و لذا تنها اين دسته هستند که در همهي عرصهها پشتوانهي محکمي براي نظام بوده و در جهت دفاع از آن هميشه آماده و پيش تازند. مولاي متقيان در ادامهي فرمان بيداد کنندهي خود به مالک اشتر، در اين خصوص به چند امر مهم توصيه فرمودند که ذيلا از نظرتان ميگذرد: شاد فراوان و فرو رفتن در نعمت، تو را از رسيدگي به وضع آنان باز ندارد. زيرا تو جز به خاطر کارهاي مهم، از تضييع امور جزئي و غير ضروري معذور نيستي. پس توجه و اهتمام خويش را از آنان قطع نکن و هيچ گاه از ايشانم رويگردان مباش. کارهاي کساني را رسيدگي کن که دسترسي به تو ندارند و مردم آنان را حقير و خوار ميدانند و براي رسيدگي به امور ايشان کسي را تعيين کن که متواضع و خدا ترس باشد تا کارهاي آنها را به تو برساند. پس در حق ايشان چنان رفتار کن که در روز قيامت معذور نباشي. زيرا اين گروه، نسبت به ساير مردم به عدل و داد نيازمندترند. پس در اداي حق هر يک از ايشان در نزد خدا عذر و حجتي داشته باش. به امور مربوط به يتيمان رسيدگي کن و پيران درمانده را که نه چارهاي براي حل مشکل خود دارند و نه دست نياز پيش کسي دراز ميکنند فراموش نکن. اين وظيفه براي زمامداران ننگين و گران است. بلکه حق، به طور کلي ثقيل است به هر ترتيب خداوند آن را براي کساني که طالب آخرتند و در جهت وصول به آن تحمل صبر و شکيبايي مينمايند و به وعدههاي خدا اطمينان دارند، آسان ميگرداند. [2] .
رعايت تساوي حقوق، سيره عملي عدل علي سياسيت و استراتژي مولي الموحدين، همواره بر پايهي قسط و عدالت و تساوي و برابري استوار بوده است. مساوات در برابر قانون در مسائل حقوقي که براي همه حکومتهاي مدعي دموکراسي، مخصوصا حکومتهاي ديني، امري لازم و اجتناب ناپذير است و نيز در سخنان حضرت فراوان به چشم ميخورد که اين موضوع را ميتوان به عينه در خطبههاي مختلف و در اغلب نامهها به واليان و استانداران، همين مساله- يعني مساوات در برابر قانون نسبت به تمام طبقات و اقشار جامعه- را ديد. او آن قدر اين مساله را مهم ميدانست که دامنهي آن را محدود به امور مسلمين نميدانست، بلکه راجع به حقوق اقليتهاي مذهبي هم مسائلي را مطرح مينمود. آن قدر اين مساله در جامعه نمود پيدا کرده بود که افراد ضعيف و مستضعف اجتماع که اغلب در جامعه مورد اعتنا و توجه نبودند، نزد اميرمومنان ( ع) ميآمدند که حق آنان را از دنيا پرستان و سردمداران ظلم و ستم باز پس گيرد. حضرت ضمن اکرام اين افراد منتهي درجهي سعي خود را به کار ميبست که حقوق از دست رفتهي آنان را استيفا نمايد. در مقابل، اشخاص ثروتمند و زالو صفت که به حسب ظاهر قوي و نيرومندند و به فزوني مال و داراييهاي خويش مينازند، نزد آن حضرت به قدري ضعيف و ناتوانند که حقوق ديگران را از آنها باز ميستاند. لذا راجع به همين مساله است که حضرت ميفرمايد: الذليل عندي عزيز حتي آخذ الحق له، والقوي عندي ضعيف حتي آخذ الحق منه. [1] . ذليل تا وقتي که حقش را ميستانم، در نزد من گرامي است و نيرومند تا وقتي که حق ديگري را از او بازستانم، در نزد من ناتوان است.) اين امر را ميتوان در بندهاي مختلف کتاب نهجالبلاغه مورد تفحص و توجه قرار داد. در اين توصيهها به طور موکد مشاهده ميشود که حاکم بايد در امور حقوقي قاطع باشد و نسبت به همه به طور يکسان برخورد نمايد، نه اينکه خواهان امتياز طبقاتي و برتري گروهي باسد و دستهاي را بر گروه ديگر ترجيح دهد. بر همين اساس است که حضرت در بخشي از نامهي خود خطاب به اسود بن قطيبه، سردار سپاه حلوان، مينويسد: بايد کار مردم در حق نزد تو يکسان باشد، زيرا بدون ترديد ظلم و ستم جايگزين عدل نميشود، از کاري که مانند آن را براي خودت نميپسندي، دوري کن و خويشتن را در انجام کارهاي واجب به اميد پاداش دهي و ترس از کيفرش فدا کن.
امیرالمومنین علیه السلام فروغی بود در بالای برج های دیدبانی که همه زوایای پهنه حیات را روشن می ساخت. عقل خلاقه ای بود که چرخ های زمان خود را به طور منظم به گردش در می آورد. ادامه در ادامه مطلب
وي فرزند ابو طالب بود. علي (ع) ده سال پيش از بعثت متولد شد و پس از شش سال در اثر قحطي که در مکه اتفاق افتاد بنا به در خواست پيغمبر اکرم (ص) از خانه پدر به خانه پسر عموي خود يعني پيامبر منتقل گرديد و تحت سرپرستي و پرورش مستقيم آن حضرت درآمد. پس از چند سال که پيغمبر اکرم (ص) به موهبت نبوت نايل شد و براي نخستين بار در (غار حرا) وحي آسماني به وي رسيد وقتي که از غار رهسپار شهر و خانه خود شد , شرح حال را فرمود , علي (ع) به آن حضرت ايمان آورد و باز در مجلسي که پيغمبر اکرم (ص) خويشاوندان نزديک خود را جمع و به دين خود دعوت نموده فرمود بقیه در ادامه مطلب
