پرسش:

توليد علم در جامعه با چه رويكردي محقق مي شود لطفا شاخص هاي آن را بيان كنيد؟

پاسخ:

درپاسخ به اين سؤال بايد به توصيف وضع موجود و شاخص هاي آن بپردازيم و سپس وضع مطلوب و شاخص هاي آن را بيان نماييم. آنچه كه تاكنون در جامعه ما جاري و ساري بوده و به طور طبيعي ميراث يك روند تاريخي و يك نظام طاغوتي و وابسته مي باشد، مسأله تحجر، ايستايي وپايبندي به جزم گرايي تحميلي بيگانگان درعرصه هاي مختلف علمي است. هرگونه نوآوري، نوانديشي، خلاقيت، ابتكار و ابداعات علمي در قاموس جامعه ايران راه نداشت و شعار ما نمي توانيم و بايد از غربيها بياموزيم دراين كشور توسط حكومت و عوامل وابسته به بيگانگان نهادينه شده بود. در يك كلام خط تحجر و ايستايي بر محيط هاي علمي ما سايه افكنده بود ونهايتا آنچه را كه اساتيد، فرهيختگان و دانشگاهيان ما انجام مي دادند، تقليد از توليدات علمي بيگانگان و ترجمه آثار آنان بود. انقلاب اسلامي بحمدا... اين سد و مانع رواني را از ميان برداشت و شعار ما نمي توانيم به شعار ما مي توانيم و عزت و خودباوري مردم ايران تبديل گشت و امروز رشحه اي از آثار اين خودباوري و عزت نفس را بعد از گذشت 29 سال از آن پيروزي مبارك مردم مسلمان ايران به وضوح درعرصه هاي مختلف مشاهده مي كنند مقام معظم رهبري به شايستگي وضع موجود و مطلوب ما را دراين زمينه ترسيم كرده و در رابطه با اوضاع دانشگاهها مي فرمايند: «يكي از وظايف مهم دانشگاهها عبارت است از: «نوانديشي علمي، مسأله تحجر فقط بلاي محيط هاي ديني و افكار ديني نيست. در همه محيط ها، تحجر، ايستايي و پاي بندي بودن به جزمي گرايي هايي كه برانسان تحميل شده بدون اين كه متعلق درستي به دنبال باشد يك بلاست. آنچه كه براي يك محيط علمي و دانشگاهي وظيفه آرماني محسوب مي شود، اين است كه در زمينه مسائل علمي نوانديش باشد.»(1)
بنابراين نظام نوپايي كه بعد از انقلاب داعيه احياي تمدن اسلامي را دارد نمي تواند چشم بسته افكار ديگران را ترجمه كرده و مقلدوار دنباله رو آنها باشد. بلكه راهكار اساسي در چنين جامعه اي تقويت نهضت علمي، نرم افزاري، اجتهاد و توليد است. رهبرمعظم انقلاب دراين رابطه تاكيد و مي فرمايد : «راه حل واقعي اين است كه يك ملت خودش باشد، با مغز خودش فكر كند، با چشم خودش ببيند، با اراده خودش انتخاب كند، آنچه را هم انتخاب مي كند؛ آن چيزي باشد كه برايش مفيد است. ما بايد با حفظ تمدنمان با دست و بازوي خود كار كنيم و فقط ترجمه، كار منحصر ما نباشد. بعضي ها حتي فكر را هم ترجمه شده قبول مي كنند. حاضر نيستند آن را با معيار بسنجند، مي گويند چون فلان روان شناس يا فلان جامعه شناس يا فلان اقتصاددان اين طور گفته و اين فرمول را داده ديگر بروبرگرد ندارد، اگر كسي برخلاف او حرف زد، مثل اين كه كفر گفته است! چهار صباح ديگر آنها از حرف خودشان برمي گردند و حرف ديگري مي زنند، باز اين آقا همان حرف دوم آنها را بدون تحليل قبول مي كند! براي يك كشور اين بدبختي است. راه حل واقعي اين است كه يك ملت با دست خودكاركند، با فكر و مغز خود بيانديشد و اجتهاد كند و با ابتكار خود پيش برود، ضمن اينكه از همه تجارب هم استفاده كند.»(2)
تمام انقلاب ها و نهضت هاي علمي دنيا، حاصل تضارب آراء، افكار و انديشه ها و نقادي نظريه هاي سابق بوده است از اين جهت دانشمندان و صاحب نظران كشور بايد بتوانند جرأت شكستن مرزهاي دانش موجود و عبور از آن در قالب نوآوري و توليدات علمي جديد را به خود بدهند. اين همان نكته اي است كه رهبر فرزانه انقلاب به آن اشاره كرده و مي فرمايند: «آن چيزي كه در فضاي علمي ما مشاهده مي شود كه به نظر من يكي از عيوب بزرگ محسوب مي گردد اين است كه دهها سال كه ما متون فرنگي و خارجي را تكرار مي كنيم، مي خوانيم، حفظ مي كنيم و براساس آنها تعليم و تعلم مي كنيم، اما درخودمان قدرت سؤال و ايجاد خدشه نمي يابيم، بايد متون علمي را خواند و دانش را از هركسي فراگرفت، اما علم در روند تعالي خود، باروح هاي قوي و استوار و كارآمدي كه جرأت پيشبرد علم را داشته باشند، همراه بشود تا بتواند پيش برود، انقلاب هاي علمي در دنيا اين گونه به وجود آمده است.(3)
طبيعي است كه جهت توليد علم گام اول فراگيري علوم پيشينيان و موجود است. اما نبايد تنها به فراگيري قانع باشيم ويا آمار و كميت فارغ التحصيلان دانشگاهها و تعداد بالاي پژوهشگران را شاخص رشد و پيشرفت علمي كشور بدانيم. آنچه كه در اين راستا ملاك برتري و قدرت يك كشور به حساب مي آيد، همانا جهت گيري آموزش مولد در جهت توليد دانش بومي است. رهبر معظم انقلاب اين نوع جهت گيري را به صراحت بيان كرده و مي فرمايند: «ما نبايد به فراگيري قانع باشيم، بايد هدف تحقيق و آموزش ما توليد علم باشد، يعني رسيدن به آن جايي كه نوآوري هاي علمي در فضاي موجود بشري، از آن جا شروع مي شود. ما از لحاظ استعداد نسبت به كساني كه دانش را در دنيا توليد كردند، گسترش دادند، پيش بردند، براساس دانش، فن آوري هاي پيچيده را به وجود آوردند كمبود نداريم.» ....(4)
«آن چيزي كه به نظرم از همه مهمتر مي آيد، اين است كه همت جامعه علمي ما بايد به توليد علم گماشته شود. ما بايد به ترجمه و فراگيري اندوخته هاي ديگران اكتفا نكنيم. نه اين كه فرا نگيريم، هيچ كس نمي گويد فرانگيريم، چرا بايد فراگرفت، لكن علم را بايد توليد كرد.

کیهان

لينک مطلب

 توسط صغری شکوهی در یک شنبه 30 خرداد 1389  ساعت 9:21 PM نظرات 0