قطعاً همه ما شاهد توکل و توسل بيمارانمان به ذات حق تعالي و معصومين (سلام ا... عليهم اجمعين) بوده‌ايم و بسيار شنيده‌ايم که بيماران آگاهانه و با اعتقاد همه چيز را به حضرت حق واگذار مي‌کنند و طلب شفا از او مي‌نمايند. اما اگر از ما بپرسند چه جايگاهي براي شفاي بيماران در ابعاد معنوي قايل هستيم، تقريباً بايد اذعان کنيم که مستند علمي براي آنها تهيه نکرده‌ايم و اصولاً نمي‌دانيم و يا نمي‌توانيم از ميزان تاثير اعتقادات مذهبي و معنوي بر سلامت مطلع شويم و آن را به کار گيريم. اين نقصان امروز بيش از هميشه در ساختار مديريت سلامت نمايان شده است. به همين جهت دنياي پيشرفته، پيش قراول بهره‌گيري از اين ابعاد شفا بخش شده‌اند و ما شاهدمقالات متعددي از جهان غرب و يا کشورهاي پيشرفته آسيايي (به ويژه ژاپن و هندوستان) در اين زمينه هستيم...
سال‌هاي طولاني بود که سازمان جهاني بهداشت براي سلامت 3 بعد تعريف مي‌کرد مشتمل بر سلامت جسمي، رواني و اجتماعي که البته بعد اجتماعي، اقتصادي و فرهنگي را نيز شامل شده، اما بيش از 15 سال است که به دليل اهميت موضوع بعد سلامت معنوي به عنوان يکي از ستون‌هاي چهار گانه سلامت مورد تاييد و تصويب قرار گرفته است.
امروز سلامت را زندگي سالم و کامل در ابعاد فيزيکي، رواني، اجتماعي، معنوي و اکولوژيک مي‌شناسيم. اين ابعاد بر هم تاثير گذار و ديناميک هستند و سلامت کامل بدون تأمين همه آن ابعاد حاصل نخواهد شد، اما متاسفانه مديريت سلامت جهاني سلامت را يک بعدي تصور کرده و تنها آن را در بعد جسمي مورد عنايت قرار داده است. در نتيجه سردمداري سلامت به متخصصان رشته‌هاي پزشکي سپرده شده و اسباب سلامت هم قرص‌ها و کپسول‌ها و آمپول‌هايي که الزاما قادر نخواهند بود سلامت جامع را بر مردم هديه کنند قلمداد شده است. اين نقطه ضعف بزرگ مديريت سلامت در جهان امروز است که تنها جامعه پزشکي را به دليل ضعف ديداري و پنداري خود مسوول سلامت مردم معرفي کرده و از خيل عظيم عوامل و افراد موثر بر سلامت چشم‌پوشي کرده است. بديهي است بعد جسمي که ملموس‌ترين بعد سلامت است آسان‌تر مي‌تواند در دام تجارت و جهالت نيز گرفتار شود؛ آن چنان که امروز انديشه‌هاي سوداگرانه راهبري سلامت مردم را تا حدود زيادي در اختيار گرفته‌اند.
به تازگي در مجامع علمي موضوع و بحث عوامل اجتماعي موثر بر سلامت
(Social Determinants of Health) نيز سر از خاک بيرون آورده، نتوانسته است به‌طور معني‌داري بعد معنوي را که از اهم ابعاد است براي سلامت تعريف و تبيين کند.
احتمالاً دليل اين نقاط ضعف، سردمداري مديريت سلامت در جهان توسط کساني است که ابعاد معنوي و اثرات آنها را خوب نشناخته و توان برنامه‌ريزي براي آنها نداشته‌اند. لهذا اين وظيفه دينداران سلامت‌نگر جهان است که اين شبهه را تا حدي روشن و تبيين کنند که بتواند تامين‌کننده سلامت جامعه باشد و احتمالاً کشور ما که بر مبناي اعتقادات معنوي و حاکميت ديني بر پا شده است تکليف سنگين‌تري در اين زمينه دارد.

ورود معنويت به سلامت

مصونيت با دين

تعريف جديد از مرگ

مقدمه‌اي براي تحقيق