4. پالایش روح:
امیر مؤمنان ـ علیه السّلام ـ فرمودند: «خداوند ایمان را واجب كرد تا انسان ها را از پلیدی شرك پاك كند و نماز را واجب نمود تا آنها را از كبر منزه سازد.»[1]
5. سپری در برابر فحشاء و منكر:
«نماز را بپادار، همانا نماز انسان را از فحشاء و منكر باز می دارد.»[2]
6. آرامش روح و اطمینان قلبی:
«الا بذكر الله تطمئنّ القلوب»[3] «همانا با یاد خدا دلها آرام می گیرد.»
آثار اخروی:
در كنار تمام آثار مادی و معنوی، آراسته شدن به فضائل اخلاقی سعادت اخروی را نیز به دنبال دارد كه در قرآن كریم و روایات به آنها اشاره شده است.
1. دارای بهترین اجر در جهان آخرت: خداوند در قرآن می فرماید: «هر كس كار شایسته ای انجام دهد... پاداش او را در آخرت به بهترین وجه خواهیم داد.»[4]
2. فضائل انیس مؤمن در قبر: امام صادق ـ علیه السّلام ـ فرمودند: «وقتی مؤمن را در قبر می نهند به همراه او شش صورت نورانی داخل قبر می شوند و اطراف او را می گیرند. یكی از آنها كه از دیگران نورانی تر است از آنها می پرسند، شما كیستید؟ به ترتیب جواب می دهند: نماز، زكات، روزه، حج و عمره و نیكی هایی كه مؤمن به برادرانش رسانده است. سپس از آن صورت نورانی تر می پرسند، تو كه هستی؟ جواب می دهد، من ولایت اهل بیت پیغمبرم.[5]
3. ایمنی در محشر: خداوند در قرآن می فرماید: «كسانی كه كار نیك انجام دهند پاداشی بهتر از آن می بینند و از وحشت و سختی روز قیامت در امانند.»[6]
4. ورود به بهشت: حضرت علی ـ علیه السّلام ـ فرمودند: «بهای بهشت عمل صالح است.»[7]
با دقت در این آثار كه گزیده ای از آثار فضائل اخلاقی است اهمیت آراسته شدن به فضائل روشن تر می گردد.
آراسته شدن به فضائل در دعای پیامبر و اهل بیت ـ علیهم السلام ـ :
به جهت اهمیت فضائل اخلاقی، پیامبر اكرم ـ صلّی الله علیه و آله ـ و اهل بیت ـ علیهم السلام ـ همواره از خداوند درخواست آراسته شدن به محاسن اخلاق را داشتند، چرا كه به فرموده پیامبر اكرم ـ صلّی الله علیه و آله ـ محاسن اخلاق عطایای الهی است،[8] و سالك باید عاجزانه از خداوند بخواهد كه به این فضائل آراسته شود.
در كتاب محجه البیضاء نقل شده است كه پیامبر اكرم ـ صلّی الله علیه و آله ـ همواره در ابتداء نماز این دعا را قرائت می كردند: «اللهم اهدنی لأحسن الاخلاق، لا یهدی لأحسنها الا أنت...»[9] «پروردگارا مرا به نیكوترین اخلاق هدایتم فرما زیرا جز تو هدایت گری به اخلاق نیك نیست.» و در یكی از دعاهای امام سجاد ـ علیه السّلام ـ نیز اینگونه آمده است: «اللهم صلّ علی محمدٍ و آل محمّد... و هب لی معالی الاخلاق.»[10]
[1] . نهج البلاغه، كلمه‌قصار، 244، ص 1197.
[2] . عنكبوت/45.
[3] . رعد/28.
[4] . نحل/97.
[5] . بحارالانوار، ج 6، ص 235.
[6] . نمل/89.
[7] . غررالحكم، ص 154، ح 2876.
[8] . بحارالانوار، ج 70، ص 3094،‌باب حسن خلق، ح 64.
[9] . محجه البیضاء، ج 5،‌ص 92، فیض كاشانی، دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین، چاپ دوم، بی تا.
[10] . صحیفه كامله سجادیه، دعای مكارم الاخلاق، ص 99 ـ 100، مجموعه دعاهای امام زین العابدین ـ علیه السّلام ـ ، دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین، چاپ دوم، 1370.

مسئله اخلاق،‌تهذیب نفس و آراسته شدن به فضائل اخلاقی در همه ادیان توحیدی و خصوصاً اسلام از اهمیت بسیار بالائی برخوردار است، به طوری كه از اهداف بعثت انبیاء و نزول قرآن كریم، تربیت انسان ها و آراسته شدن آنها به فضائل والای اخلاقی است. خداوند در قرآن كریم می فرماید: «اوست خدایی كه در میان مردم اُمّی پیامبری از خود آنها برانگیخت تا آیات وحی را بر آنان تلاوت كرده و به تزكیه و تربیت اخلاقی آنان بپردازد.».[1]
به فرموده حضرت امام (ره) : «انبیای خدا برای این مبعوث شدند كه آدم تربیت كنند، انسان بسازند؛ بشر را از زشتیها، پلیدیها، فسادها و رذایل اخلاقی دور سازند و با فضایل و آداب حسنه آشنا كنند. «بُعثتُ‌لاُتمّمَ مكارمَ الاخلاق»[2] چنین عملی كه خداوند متعال به آن، آن قدر اهتمام داشته كه انبیاء را مبعوث فرموده است...»[3]
در اهمیت فضائل و خصلتهای اخلاقی همین بس كه در قرآن كریم آن را ملاك ارزش انسان دانسته و در مقام ستایش و تمجید پیامبران الهی آنان را به جهت دارا بودن صفات اخلاقی نیكو می ستاید. به عنوان مثال حضرت ابراهیم ـ علیه السّلام ـ به خاطر برخورداری از سه صفت اخلاقی نیكو ستوده شده است. «انّ ابراهیم لحلیم أوّاه منیب»[4] همانا ابراهیم بردبار، بسیار مهربان و بازگشت كننده به سوی خدا بود.» و درباره پیامبر اكرم ـ صلّی الله علیه و آله ـ می فرماید: «و انّك لعلی خلق عظیم»[5] «همانا تو صاحب اخلاق عظیم و برجسته ای هستی» و همین آراستگی به اخلاق الهی است كه رمز موفقیت پیامبر اكرم ـ صلّی الله علیه و آله ـ در تبلیغ اسلام می گردد، «در پرتو رحمت الهی تو با مردم مهربان شدی در حالی كه اگر خشن و تندخو و سنگدل بودی از اطراف تو پراكنده می شدند.»[6]

در قرآن كریم به همین مقدار هم اكتفاء نشده است بلكه خداوند در جای جای این كتاب الهی، انسان ها را امر و ترغیب به كسب فضائل اخلاقی اعم از عبادات واجب و یا مكارم اخلاقی نموده است، كه در برخی از موارد به صورت مستقل امر شده و در مواردی نیز به صورت عام ترغیب به كسب فضائل صورت گرفته است از جمله در این آیات: «فاستبقوا الخیرات»[7] «در فضائل و اعمال نیك از یكدیگر سبقت بگیرید.» «و سارعوا الی مغفرهٍ من ربّكم و جنّهٍ...»[8] «بشتابید به سوی آمرزش و مغفرت پروردگار و بهشت برین» كه تنها در صورت آراسته شدن به فضایل میسر می گردد.