بنام خدا
شیخ طوسى در بیان دلایل امامت حضرت(ع) مى گوید:
زیرا على(ع) آگاهتر بود به سبب قوّت در حدس، و فراوانى ملازمت ركاب پیامبر(ص) و بهرهگرفتن بسیار از ایشان. صحابه در بیشتر رویدادها پس از خطا نزد حضرت(ع) مى آمدند. پیامبر(ص) فرموده است: برترین شما در قضاوت على است. فضلا در همه علوم به او استناد مىجویند و او خود از این امر خبر داده بود.51
علامه حلی در تشریح هوش و ذكاوت آن حضرت این چنین استدلال میكند:
على بن ابىطالب در نهایت تیزهوشى و ذكاوت بود و در تعلّم و فراگیرى بسیار حریص. از كوچكى تا هنگام جدایى (از پیامبر)، شب و روز با پیامبر(ص) كه در علم و فضل كاملترین افراد بود، ملازمت بسیارى داشت.
بنابر این، روشن است كه چنین شاگردى ملازم با چنین معلمى كامل كه در آموزش دادن بسى آزمند است و از شاگرد در فراگرفتن؛ شاگردى در نهایت كمال و اوج فضل و دانش، خود برهانى قطعى و لمّى است كه در آن اختلافى به چشم نمىخورد.52
این گونه اتهامات در حالی مطرح میشود كه حتی دشمنان حضرت علی(ع) هم، زبان به اعتراف در عظمت علمی گشودهاند. عبداللهبن عمر هنگامی كه خبر شهادت حضرت امیرالمؤمنین(ع) را شنید بسیار تأسف خورد و این آیه شریفه را خواند: «اَوَلَمْ یَرَوْا اَنّا نَأْتِیَ الْأرضَ نَنْقُصُها مِنْ اَطْرافِها» (رعد:42) آنگاه گفت: ای امیرالمؤمنین! همانا تو در علم، ظرف اكبر بودی، امروز با رفتن تو عَلَمِ اسلام ناقص شد و ركن ركین ایمان شكست خورد و از بین رفت.53
مغیرة بن شعبه نیز میگوید:
معاویه در روزی بسیار گرم، با زن خود مشغول صحبت بود. وقتی خبر شهادت امیرالمؤمنین(ع) را به وی دادند آیه استرجاع را خواند و گفت: مردم چگونه معدن علم و حلم و فضیلتها و فقه را از دست دادند؟ زنش گفت: من تعجّب میكنم، تو تا دیروز به او ناسزا میگفتی، امروز بر مرگ او متأثّری؟ معاویه گفت: وای بر تو، تو نمیدانی كه علی(ع) از جهت علم و فضل، شبیه چه شخصیّتی بود؟54
پی نوشت ها:
51. خواجه نصیرالدین طوسى، تجرید الاعتقاد، ص263-266.
52. علامه حلى، كشف المراد فی شرح تجرید الاعتقاد، ص384.
53. ابن شهرآشوب، مناقب آل ابی طالب، ج3، ص308.
54. ابنعساكر، تاریخ مدینة دمشق، ج42، ص583؛ الموفق الخوارزمی، المناقب، ص391.
منبع :
سایت مرکز جهانی آل البیت/مجله معرفت :سال هشتم، شماره سوم، پاییز و زمستان 1390، 49 ـ 70
