مصرف گرایی و اصلاح الگوی مصرف در سخنان رهبر معظم انقلاب اسلامی
· مصرف گرایی و اسراف و این چیزها... این جزو میراث های ما از گذشته است و متأسفانه این میراث را نگه داشتیم. ما ملت ایران باید این جامه ناسازِ بی اندامِ زشت را از تنمان بیرون بیاوریم. ما خیلی مصرف زده هستیم؛ باید این را حلش کنیم.[1]
· امروزه متأسفانه... مصرف گرایی و مسابقه تجمل پرستی و مسابقه پول درآوردن و تلاش برای پول جمع کردن، یک طبقه جدیدی درست کرده.[2]
· نظام اسلامی با تولید ثروت مخالف نیست، با ایجاد ثروت مخالف نیست، بلکه مشوق اوست. اگر تولید نباشد، اگر ایجاد ثروت نباشد، حیات و بقای جامعه به خطر خواهد افتاد، اقتدار لازم را جامعه به دست نخواهد آورد؛ این یک اصل اسلامی است. اما اینی که آحاد مردم دلشان لک بزند برای مسابقه اشرافی گری، برای تجمل پرستی، این یک چیز بسیار نامطلوب است؛ این چیزی است که متأسفانه در درون ما هست؛ همان طور که قبلاً هم گفته ام: اسراف و مصرف گرایی افراطی.[3]
· امروز دشمن چشمش به نقطه حساس اقتصادی است تا بلکه بتوانند این کشور را از لحاظ اقتصادی دچار اختلال کنند. هرچه می توانند اختلال ایجاد کنند و هرچه هم نمی توانند، در تبلیغاتشان وانمود کنند که اختلال هست! این کاری است که امروز در تبلیغاتِ دشمنان ما، با قدرت و به شکل های مختلف انجام می گیرد. راه مقابله هم انضباط مالی و صرفه جویی و نگاه پرهیزگرانه به مصرف گرایی است.[4]
· مصرف گرایی به صورت اسراف، یکی از بیماری های خطرناک هر ملتی است.[5]
· ما یک خرده به مصرف گرایی افراطی دچار هستیم.[6]
· یکی از موارد اسراف، اسراف در آب است؛ نه فقط آبی که مصرف شُرب در خانه ها می شود، نوع آبیاری کشاورزی ما هم یک نوع مسرفانه است و آب را هدر می دهیم.[7]
مصرف گرایی از دیدگاه امام خمینی(ره)
دین اسلام، نظام جامعی برای سعادت دنیا و آخرت دارد که به جنبه های گوناگون زندگی فرد و جامعه توجه می کند. یکی از اصول نظام اقتصادی اسلام، الزام و پای بندی فرد به رعایت اخلاق اقتصادی است که مصرف، یکی از مصداق های آن است.
امام خمینی(ره) که یکی از پرورش یافتگان مکتب انسان ساز اسلام بود، در سیره عملی خود، رفتار و منش اخلاقی داشت. این ویژگی امام(ره) نه تنها در امور اجتماعی و سیاسی وجود داشت، بلکه ایشان در امور اقتصادی، چه در جنبه فردی و چه اجتماعی نیز به اصول اخلاقی پای بند بودند.
امام خمینی(ره) که از اوضاع دنیای معاصر به خوبی آگاه و به مسائل آن دقیق بود، یکی از علت های توسعه نیافتگی جوامع مسلمان را وابستگی اقتصادی آنان می دانست. ایشان برای رهایی مسلمانان از این بند و بحران ذلت آور، عمل به آموزه های اسلامی را که متضمن زندگی شرافتمندانه است، چاره ساز می دانست.
از دیدگاه امام خمینی(ره) ایجاد فرهنگ مصرف زدگی، نقشه ای حساب شده و استعماری برای غارت و چپاول ثروت های دنیای اسلام است که به تبع آن، جوامع اسلامی از رشد و پیشرفت بی نصیب می مانند.
در ایران پس از انقلاب اسلامی، به برکت وجود رهبران دل سوز و هدایت خردمندانه آنان و خودباوری مردم و حضور آنها در صحنه های گوناگون کشور از نظر اقتصادی با وجود مشکلات فراوان، رشد بسیاری یافته است. با این همه، رسوبات فرهنگ های غیراسلامی به طور مطلق از بین نرفته است. مثلاً در مصرف، جامعه و مردم به لحاظ اقتصادی خسارت های سنگینی می بینند.
هدایت و هوشیاری رهبران و رهنمودهای آنان به جامعه در زمینه رعایت الگوی مصرف، امری راهگشا و ضروری است. ازاین رو، دیدگاه های امام خمینی(ره)، بنیان گذار جمهوری اسلامی ایران را درباره مصرف زدگی و مصرف گرایی که برگرفته از وصیت نامه و سخنان ایشان است، مرور می کنیم.
ایجاد فرهنگ مصرف زدگی، نقشه استعماری
«از جمله نقشه ها، که مع الاسف تأثیر بزرگی در کشورها و کشور عزیزمان گذاشت و آثار آن باز تا حد زیادی به جا مانده، بیگانه نمودن کشورهای استعمارزده از خویش، و غرب زده و شرق زده نمودن آنان است. ...
ساده زیستن و مبارزه با زر اندوزی در اندیشه امام خمینی (ره)
قبل از هر چیز مناسب است اشاره شود که اینجا منظور از ساده زیستی، زهد افراطی و رهبانیت نیست که ممکن است ایهام گر رکود و عقبگرد باشد. ضمنا به همراه عنصر زراندوزی، امور دیگری چون رفاه طلبی (و اتراف)، مصرف گرایی، دنیاگرایی، تجمل گرایی و امثال آن نیز مطرح هستند. قابل ذکر است که در حال حاضر به خاطر مشکلات و بحرانهای پی درپی اقتصادی شعار ساده زیستی و تقلیل مصرف در بسیاری از کشورها (حتی غیر مسلمانان) به صورت یک ضرورت درمی آید. از سوی دیگر اقتصاد ساده و کم هزینه همواره عامل اطمینان آوری و ثبات بوده است[1] . امام خمینی هم اندیشه اش و هم عملش مؤکد توجه خاص به این صفت بزرگ اخلاقی و دینی است. بسیاری از شاگردان ایشان در مورد استفاده ایشان از یک لباس در سالهای مختلف، تعویض نکردن فرشهای کهنه در منزل، سوار نشدن وسایل نقلیه لوکس و حتی جلوگیری کردن مسؤولان از این امر، خاطراتی بیان کرده اند که همه نشانه سلوک عملی ایشان است.[2] امام می گوید حاکم اسلامی در صدر اسلام به گونه ای رفتار می کرد که وقتی شخصی از خارج وارد می شد نمی فهمید کدام رییس مملکت است. حتی وی بر اساس مبنای پذیرفته فقهی خود یکی از ویژگیهای مرجع تقلید را هم، عدم گرایش وی به دنیا می داند (یجب ان یکون المرجع للتقلید عالما، مجتهدا، عادلا... بل غیر مکب علی الدنیا[3] ). وی یکی از ویژگیهای مؤثر رهبران موفق را ساده زیستی آنان می داند (... مردان بزرگ که خدمات بزرگ به ملتهای خود کرده اند اکثرا ساده زیست... بوده اند[4] ). حتی مبارزه با انواع باطل و موفقیت در بیان حق را به ساده زیستی مرتبط می سازند.[5]
| 