● چیستی قناعت
قال علی(ع):لاکنز اغنی من القناعه
هیچ گنجی بی نیازکننده تر از قناعت نیست. (۱)
قناعت چیست؟ در تعریف قناعت علمای اخلاق چنین گفته اند:
- بهره وری از مال به مقدار نیاز و ضرورت
- قناعت صفتی است در مقابل حرص و طمع (۲)
- قناعت مترادف با میانه روی در خرج کردن و هزینه نمودن مال برای خود و خانواده است.
- قناعت حالتی است مابین افراط و تفریط. یعنی حالتی است میان اسراف و سخت گیری در خرج کردن مال. (۳) برخلاف سخاوت که حالتی است میان اسراف و بخل. زیرا سخاوت در مورد بخشیدن مال به دیگران است نه خرج کردن آن برای خود و خانواده. (۴)
پیامبراکرم(ص) از جبرئیل درباره معنای قناعت می پرسند. جبرئیل می فرماید: آن است که انسان به آنچه از دنیا (از راه حلال) نصیبش می شود هرچند مقدارش کم باشد، آن را کافی دانسته و از خدای خویش سپاسگزاری نماید. (۵)
نتیجه اینکه: قناعت نه به داشتن است و نه به نداشتن، بلکه عنصر اصلی درمفهوم قناعت اکتفانمودن به ضروریات زندگی است، چنانچه اگر این خصوصیت در روان آدمی رسوخ کرده و ملکه او گردد دست آوردهای ارزشمندی از جمله آرامش روانی در دنیا و رستگاری و سعادتمندی در آخرت پیدا خواهدکرد.(۶)
گفت پیغمبر: قناعت چیست؟ گنج
گنج را تو وانمی دانی ز رنج
این قناعت نیست جز گنج روان
تو مزن لاف ای غم و رنج روان (۷)
● آثار محسوس و مادی قناعت
شخصی که توانسته صفت قناعت را در خود نهادینه و ثابت کند، بنا به فرموده بزرگان دین در چنین فردی قطعا دست آوردهای ارزشمند دیگری همچون عزتمندی، توانمندی، عقلانیت، آسایش و راحتی بدن (۸)، عفت و پارسایی، آزادگی، آسودگی خاطر از ناحیه مردم، نداشتن غم و اندوه، فراهم نمودن زندگی مطلوب و گوارا (۹)، نمایان خواهدشد.
● آثار معنوی قناعت
قناعت از نشانه های پرهیزکاری و پارسایی شمرده شده است. سرلوحه رضا و خشنودی خداوند متعال است. انسان را از ورطه خطرناک حرص و طمع دورمی سازد.سلامت دین را درپی دارد. از مهمترین اسباب اصلاح نفس شمرده می شود. نشانه خیرخواهی خدا نسبت به آدمی است. قناعت عبادت و عبودیت را درپیشگاه حضرت حق زیبا و نیکو جلوه می دهد و از علائم شرافت و بزرگی همت محسوب می گردد. (۰۱)
اگر می خواهی از جمله شاکرترین مردم باشی قناعت پیشه کن، اگر خواهان خودسازی هستی، قناعت را همت خود ساز. از نشانه های خوشبختی در زندگی است و در روز قیامت، حساب شخص قانع یقیناً آسان خواهدبود.(۱۱) از نشانه های برجسته شخص رستگار و مؤمن محسوب می شود. (۲۱)
