نظم نوين جهاني و فساد اقتصادي
نظم نوين جهاني كه برخاسته از انديشههاي نئوليبرالي است، منشأ تحولات و نتايج گستردهاي در عالم بوده است. از ويژگيهاي اين نظم، وجود كاميابي بيسابقهي اقليتي محدود در كنار فقر سرگيجهآور و نابرابري غيرقابل باور اكثريتي انبوه است. فساد در روابط و تعاملات اقتصادي از ديگر نتايج اين نظم است. فساد ضمن اين كه ميتواند روند عدالت، همزيستي اجتماعي، حاكميت ملي، تنوع فرهنگي و توانمندي اكولوژيكي را كند يا معكوس كند، توسعه اقتصادي و ثبات سياسي را در جوامع با خطر مواجه ميسازد.
به مدت حداقل نيم قرن است كه تئاتر جهاني يك بازيگر مسلط دارد، ايالات متحده آمريكا. حضور آمريكاييها در اقتصاد و فرهنگ جهان، همراه با تسلط اقتصادي است. يك اقتصاد بالغ بر 7 تريليون دلاري كه اكثر آن متعلق به شركتهاي فراملي است و پايگاه اصلي آنها در آمريكاست؛ همانهايي كه در جستوجوي بازار و سود در جهان هستند. اين شركتها بر بسياري از نهادهاي تصميمگيرنده بينالمللي سازمان ملل، ناتو، صندوق بينالمللي پول، سازمان تجارت جهاني، بانك جهاني و ديگر نهادها؛ در سرتاسر جهان نظارت دارند.
مجله «نيويورك تايمز» مطلب مفصلي را تحت عنوان «دنيا به ما چگونه نگاه ميكند» چاپ كرد. تحليل مزبور، ابعاد اين تفوق را چنين ذكر ميكند: فروپاشي ديوار برلين در سال 1989، آغاز استيلاي آمريكا در سطح تازهاي از سلطه جهاني بود. نفوذ آمريكا در موسيقي، تلويزيون و فيلم، به اصطلاح عاميانه، دارد «به حد اشباع» ميرسد. علائم فرهنگي عامه آمريكايي به مناطق پرت نيز نفوذ كرده است: علامت كوكاكولا در گوشههاي خيابان از قزاقستان گرفته تا بورا ـ بورا وجود دارد؛ «سيانان» در بيش از 200 كشور داراي پايگاه است؛ فروشگاههاي «سون ـ الون» در ژاپن بيشتر از آمريكا وجود دارد. تكنولوژي ما (سيستمهاي كامپيوتري، سلاحها، اسكنرهاي پزشكي، اينترنت) استاندارد را براساس خواست كشورهاي در حال توسعه به كار ميگيرد. تا زمان حاضر، اين وضعيت در بسياري از حوزهها، صورت واقعي به خود گرفته است. افراد از همان موقع كه در گهواره هستند، با سيستم پيچيدهاي از انتخاب و يا رد كردن مواجه ميشوند، سيستمي كه موجب حفظ و رشد سرمايه ميشود. در كنار تلاشهاي مفرط براي اغوا كردن ـ هر چند كه اغلب به صورت پوشيده صورت ميگيرد ـ زرادخانه پيشرفتهاي از اجبارها و فشارها هم وجود دارد كه از سرزنش دوستانه شروع ميشود و تا حبس پايان مييابد. آمريكاي نرهغول كه ديگر هيچ ابرقدرت رقيب بازدارنده و يا نظامي از دولتهاي جهاني را در مقابل خود نميبيند، سيستم مالي و تجاري جهاني را براساس منافع خويش بازنويسي ميكند؛ اگر موافق يك رشته قراردادها نباشد، آنها را پاره ميكند؛ نظاميان را به هر گوشهاي از جهان گسيل ميدارد؛ افغانستان، سودان، يوگسلاوي و عراق را بدون اذن سازمان ملل، بمباران ميكند؛ سلسلهاي از تحريمهاي مرگبار را عليه رژيمهايي كه سلطهاش را نميپذيرند، تحميل ميكند و بيپروا با تمام نيرو به پشتيباني از اسرائيل ميپردازد؛ رژيمي كه 34 سال است به طور غيرقانوني كرانه باختري و (نوار) غزه را در اشغال خود دارد و باعث فوران انتفاضه فلسطينيها شده است.
| 